ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിംധാകാംഡമ് ।
അഥ ദ്വിതീയസ്സര്ഗഃ ।
തൌ തു ദൃഷ്ട്വാ മഹാത്മാനൌ ഭ്രാതരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ ।
വരായുധധരൌ വീരൌ സുഗ്രീവശ്ശംകിതോഽഭവത് ॥ 1 ॥
ഉദ്വിഗ്നഹൃദയസ്സർവാ ദിശസ്സമവലോകയന് ।
ന വ്യതിഷ്ഠത കസ്മിംശ്ചിദ്ദേശേ വാനരപുംഗവഃ ॥ 2 ॥
നൈവ ചക്രേ മനഃ സ്ഥാതും വീക്ഷമാണോ മഹാബലൌ ।
കപേഃ പരമഭീതസ്യ ചിത്തം വ്യവസസാദ ഹ ॥ 3 ॥
ചിംതയിത്വാ സ ധര്മാത്മാ വിമൃശ്യ ഗുരുലാഘവമ് ।
സുഗ്രീവഃ പരമോദ്വിഗ്നസ്സർവൈരനുചരൈസ്സഹ ॥ 4 ॥
തതസ്സ സചിവേഭ്യസ്തു സുഗ്രീവഃ പ്ലവഗാധിപഃ ।
ശശംസ പരമോദ്വിഗ്നഃ പശ്യംസ്തൌ രാമലക്ഷ്മണൌ ॥ 5 ॥
ഏതൌ വനമിദം ദുര്ഗം വാലിപ്രണിഹിതൌ ധ്രുവമ് ।
ഛദ്മനാ ചീരവസനൌ പ്രചരംതാവിഹാഗതൌ ॥ 6 ॥
തതസ്സുഗ്രീവസചിവാ ദൃഷ്ട്വാ പരമധന്വിനൌ ।
ജഗ്മുര്ഗിരിതടാത്തസ്മാദന്യച്ഛിഖരമുത്തമമ് ॥ 7 ॥
തേ ക്ഷിപ്രമധിഗമ്യാഥ യൂഥപാ യൂഥപര്ഷഭമ് ।
ഹരയോ വാനരശ്രേഷ്ഠം പരിവാര്യോപതസ്ഥിരേ ॥ 8 ॥
ഏകമേകായനഗതാഃ പ്ലവമാനാ ഗിരേര്ഗിരിമ് ।
പ്രകംപയംതോ വേഗേന ഗിരീണാം ശിഖരാണ്യപി ॥ 9 ॥
തതശ്ശാഖാമൃഗാസ്സർവേ പ്ലവമാനാ മഹാബലാഃ ।
ബഭംജുശ്ച നഗാംസ്തത്ര പുഷ്പിതാംദുര്ഗസംശ്രിതാന് ॥ 10 ॥
ആപ്ലവംതോ ഹരിവരാസ്സർവതസ്തം മഹാഗിരിമ് ।
മൃഗമാര്ജാരശാര്ദൂലാംസ്ത്രാസയംതോ യയുസ്തദാ ॥ 11 ॥
തതസ്സുഗ്രീവസചിവാഃ പർവതേംദ്രം സമാശ്രിതാഃ ।
സംഗമ്യ കപിമുഖ്യേന സർവേ പ്രാംജലയ സ്ഥിതാഃ ॥ 12 ॥
തതസ്തം ഭയസംവിഗ്നം വാലികില്ബിഷശംകിതമ് ।
ഉവാച ഹനുമാന്വാക്യം സുഗ്രീവം വാക്യകോവിദഃ ॥ 13 ॥
സംഭ്രമസ്ത്യജ്യതാമേഷ സർവൈർവാലികൃതേ മഹാന് ।
മലയോഽയം ഗിരിവരോ ഭയം നേഹാസ്തി വാലിനഃ ॥ 14 ॥
യസ്മാദുദ്വിഗ്നചേതാസ്ത്വം പ്രദ്രുതോ ഹരിപുംഗവ ।
തം ക്രൂരദര്ശനം ക്രൂരം നേഹ പശ്യാമി വാലിനമ് ॥ 15 ॥
യസ്മാത്തവ ഭയം സൌമ്യ പൂർവജാത്പാപകര്മണഃ ।
സ നേഹ വാലീ ദുഷ്ടാത്മാ ന തേ പശ്യാമ്യഹം ഭയമ് ॥ 16 ॥
അഹോ ശാഖാമൃഗത്വം തേ വ്യക്തമേവ പ്ലവംഗമ ।
ലഘുചിത്തതയാഽത്മാനം ന സ്ഥാപയസി യോ മതൌ ॥ 17 ॥
ബുദ്ധിവിജ്ഞാനസംപന്ന ഇംഗിതൈസ്സർവമാചര ।
ന ഹ്യബുദ്ധിം ഗതോ രാജാ സർവഭൂതാനി ശാസ്തി ഹി ॥ 18 ॥
സുഗ്രീവസ്തു ശുഭം വാക്യം ശ്രുത്വാ സർവം ഹനൂമതഃ ।
തതശ്ശുഭതരം വാക്യം ഹനൂമംതമുവാച ഹ ॥ 19 ॥
ദീര്ഘബാഹൂ വിശാലാക്ഷൌ ശരചാപാസിധാരിണൌ ।
കസ്യ ന സ്യാദ്ഭയം ദൃഷ്ട്വാ ഹ്യേതൌ സുരസുതോപമൌ ॥ 20 ॥
വാലിപ്രണിഹിതാവേതൌ ശംകേഽഹം പുരുഷോത്തമൌ ।
രാജാനോ ബഹുമിത്രാശ്ച വിശ്വാസോ നാത്ര ഹി ക്ഷമഃ ॥ 21 ॥
അരയശ്ച മനുഷ്യേണ വിജ്ഞേയാശ്ഛദ്മചാരിണഃ ।
വിശ്വസ്താനാമവിശ്വസ്താരംധ്രേഷു പ്രഹരംതി ഹി ॥ 22 ॥
കൃത്യേഷു വാലീ മേധാവീ രാജാനോ ബഹുദര്ശിനഃ ।
ഭവംതി പരഹംതാരസ്തേ ജ്ഞേയാഃ പ്രാകൃതൈര്നരൈഃ ॥ 23 ॥
തൌ ത്വയാ പ്രാകൃതേനൈവ ഗത്വാ ജ്ഞേയൌ പ്ലവംഗമ ।
ഇംഗിതാനാം പ്രകാരൈശ്ച രൂപവ്യാഭാഷണേന ച ॥ 24 ॥
ലക്ഷയസ്വ തയോര്ഭാവം പ്രഹൃഷ്ടമനസൌ യദി ।
വിശ്വാസയന്പ്രശംസാഭിരിംഗിതൈശ്ച പുനഃ പുനഃ ॥ 25 ॥
മമൈവാഭിമുഖം സ്ഥിത്വാ പൃച്ഛ ത്വം ഹരിപുംഗവ ।
പ്രയോജനം പ്രവേശസ്യ വനസ്യാസ്യ ധനുര്ധരൌ ॥ 26 ॥
ശുദ്ധാത്മാനൌ യദി ത്വേതൌ ജാനീഹി ത്വം പ്ലവംഗമ ।
വ്യാഭാഷിതൈർവാ വിജ്ഞേയാ സ്യാദ്ദുഷ്ടാഽദുഷ്ടതാ തയോഃ ॥ 27 ॥
ഇത്യേവം കപിരാജേന സംദിഷ്ടോ മാരുതാത്മജഃ ।
ചകാര ഗമനേ ബുദ്ധിം യത്ര തൌ രാമലക്ഷ്മണൌ ॥ 28 ॥
തഥേതി സംപൂജ്യ വചസ്തു തസ്യ തത്കപേസ്സുഭീമസ്യ ദുരാസദസ്യ ച ।
മഹാനുഭാവോ ഹനുമാന്യയൌ തദാ സ യത്ര രാമോഽതിബലശ്ച ലക്ഷ്മണഃ ॥ 29 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിംധാകാംഡേ ദ്വിതീയസ്സര്ഗഃ ॥
