શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિંધાકાંડમ્ ।
અથ દ્વિતીયસ્સર્ગઃ ।
તૌ તુ દૃષ્ટ્વા મહાત્માનૌ ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ ।
વરાયુધધરૌ વીરૌ સુગ્રીવશ્શંકિતોઽભવત્ ॥ 1 ॥
ઉદ્વિગ્નહૃદયસ્સર્વા દિશસ્સમવલોકયન્ ।
ન વ્યતિષ્ઠત કસ્મિંશ્ચિદ્દેશે વાનરપુંગવઃ ॥ 2 ॥
નૈવ ચક્રે મનઃ સ્થાતું વીક્ષમાણો મહાબલૌ ।
કપેઃ પરમભીતસ્ય ચિત્તં વ્યવસસાદ હ ॥ 3 ॥
ચિંતયિત્વા સ ધર્માત્મા વિમૃશ્ય ગુરુલાઘવમ્ ।
સુગ્રીવઃ પરમોદ્વિગ્નસ્સર્વૈરનુચરૈસ્સહ ॥ 4 ॥
તતસ્સ સચિવેભ્યસ્તુ સુગ્રીવઃ પ્લવગાધિપઃ ।
શશંસ પરમોદ્વિગ્નઃ પશ્યંસ્તૌ રામલક્ષ્મણૌ ॥ 5 ॥
એતૌ વનમિદં દુર્ગં વાલિપ્રણિહિતૌ ધ્રુવમ્ ।
છદ્મના ચીરવસનૌ પ્રચરંતાવિહાગતૌ ॥ 6 ॥
તતસ્સુગ્રીવસચિવા દૃષ્ટ્વા પરમધન્વિનૌ ।
જગ્મુર્ગિરિતટાત્તસ્માદન્યચ્છિખરમુત્તમમ્ ॥ 7 ॥
તે ક્ષિપ્રમધિગમ્યાથ યૂથપા યૂથપર્ષભમ્ ।
હરયો વાનરશ્રેષ્ઠં પરિવાર્યોપતસ્થિરે ॥ 8 ॥
એકમેકાયનગતાઃ પ્લવમાના ગિરેર્ગિરિમ્ ।
પ્રકંપયંતો વેગેન ગિરીણાં શિખરાણ્યપિ ॥ 9 ॥
તતશ્શાખામૃગાસ્સર્વે પ્લવમાના મહાબલાઃ ।
બભંજુશ્ચ નગાંસ્તત્ર પુષ્પિતાંદુર્ગસંશ્રિતાન્ ॥ 10 ॥
આપ્લવંતો હરિવરાસ્સર્વતસ્તં મહાગિરિમ્ ।
મૃગમાર્જારશાર્દૂલાંસ્ત્રાસયંતો યયુસ્તદા ॥ 11 ॥
તતસ્સુગ્રીવસચિવાઃ પર્વતેંદ્રં સમાશ્રિતાઃ ।
સંગમ્ય કપિમુખ્યેન સર્વે પ્રાંજલય સ્થિતાઃ ॥ 12 ॥
તતસ્તં ભયસંવિગ્નં વાલિકિલ્બિષશંકિતમ્ ।
ઉવાચ હનુમાન્વાક્યં સુગ્રીવં વાક્યકોવિદઃ ॥ 13 ॥
સંભ્રમસ્ત્યજ્યતામેષ સર્વૈર્વાલિકૃતે મહાન્ ।
મલયોઽયં ગિરિવરો ભયં નેહાસ્તિ વાલિનઃ ॥ 14 ॥
યસ્માદુદ્વિગ્નચેતાસ્ત્વં પ્રદ્રુતો હરિપુંગવ ।
તં ક્રૂરદર્શનં ક્રૂરં નેહ પશ્યામિ વાલિનમ્ ॥ 15 ॥
યસ્માત્તવ ભયં સૌમ્ય પૂર્વજાત્પાપકર્મણઃ ।
સ નેહ વાલી દુષ્ટાત્મા ન તે પશ્યામ્યહં ભયમ્ ॥ 16 ॥
અહો શાખામૃગત્વં તે વ્યક્તમેવ પ્લવંગમ ।
લઘુચિત્તતયાઽત્માનં ન સ્થાપયસિ યો મતૌ ॥ 17 ॥
બુદ્ધિવિજ્ઞાનસંપન્ન ઇંગિતૈસ્સર્વમાચર ।
ન હ્યબુદ્ધિં ગતો રાજા સર્વભૂતાનિ શાસ્તિ હિ ॥ 18 ॥
સુગ્રીવસ્તુ શુભં વાક્યં શ્રુત્વા સર્વં હનૂમતઃ ।
તતશ્શુભતરં વાક્યં હનૂમંતમુવાચ હ ॥ 19 ॥
દીર્ઘબાહૂ વિશાલાક્ષૌ શરચાપાસિધારિણૌ ।
કસ્ય ન સ્યાદ્ભયં દૃષ્ટ્વા હ્યેતૌ સુરસુતોપમૌ ॥ 20 ॥
વાલિપ્રણિહિતાવેતૌ શંકેઽહં પુરુષોત્તમૌ ।
રાજાનો બહુમિત્રાશ્ચ વિશ્વાસો નાત્ર હિ ક્ષમઃ ॥ 21 ॥
અરયશ્ચ મનુષ્યેણ વિજ્ઞેયાશ્છદ્મચારિણઃ ।
વિશ્વસ્તાનામવિશ્વસ્તારંધ્રેષુ પ્રહરંતિ હિ ॥ 22 ॥
કૃત્યેષુ વાલી મેધાવી રાજાનો બહુદર્શિનઃ ।
ભવંતિ પરહંતારસ્તે જ્ઞેયાઃ પ્રાકૃતૈર્નરૈઃ ॥ 23 ॥
તૌ ત્વયા પ્રાકૃતેનૈવ ગત્વા જ્ઞેયૌ પ્લવંગમ ।
ઇંગિતાનાં પ્રકારૈશ્ચ રૂપવ્યાભાષણેન ચ ॥ 24 ॥
લક્ષયસ્વ તયોર્ભાવં પ્રહૃષ્ટમનસૌ યદિ ।
વિશ્વાસયન્પ્રશંસાભિરિંગિતૈશ્ચ પુનઃ પુનઃ ॥ 25 ॥
મમૈવાભિમુખં સ્થિત્વા પૃચ્છ ત્વં હરિપુંગવ ।
પ્રયોજનં પ્રવેશસ્ય વનસ્યાસ્ય ધનુર્ધરૌ ॥ 26 ॥
શુદ્ધાત્માનૌ યદિ ત્વેતૌ જાનીહિ ત્વં પ્લવંગમ ।
વ્યાભાષિતૈર્વા વિજ્ઞેયા સ્યાદ્દુષ્ટાઽદુષ્ટતા તયોઃ ॥ 27 ॥
ઇત્યેવં કપિરાજેન સંદિષ્ટો મારુતાત્મજઃ ।
ચકાર ગમને બુદ્ધિં યત્ર તૌ રામલક્ષ્મણૌ ॥ 28 ॥
તથેતિ સંપૂજ્ય વચસ્તુ તસ્ય તત્કપેસ્સુભીમસ્ય દુરાસદસ્ય ચ ।
મહાનુભાવો હનુમાન્યયૌ તદા સ યત્ર રામોઽતિબલશ્ચ લક્ષ્મણઃ ॥ 29 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિંધાકાંડે દ્વિતીયસ્સર્ગઃ ॥
