શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિંધાકાંડમ્ ।
અથ વિંશસ્સર્ગઃ ।
રામચાપવિસૃષ્ટેન શરેણાંતકરેણ તમ્ ।
દૃષ્ટ્વા વિનિહતં ભૂમૌ તારા તારાધિપાનના ॥ 1 ॥
સા સમાસાદ્ય ભર્તારં પર્યષ્વજત ભામિની ।
ઇષુણાઽભિહતં દૃષ્ટ્વા વાલિનં કુંજરોપમમ્ ॥ 2 ॥
વાનરેંદ્ર મહેંદ્રાભં શોકસંતપ્તમાનસા ।
તારા તરુમિવોન્મૂલં પર્યદેવયદાતુરા ॥ 3 ॥
રણે દારુણ વિક્રાંત પ્રવીર પ્લવતાં વર ।
કિં દીનામપુરોભાગામદ્ય ત્વં નાભિભાષસે ॥ 4 ॥
ઉત્તિષ્ઠ હરિશાર્દૂલ ભજસ્વ શયનોત્તમમ્ ।
નૈવંવિધાશ્શેરતે હિ ભૂમૌ નૃપતિસત્તમાઃ ॥ 5 ॥
અતીવ ખલુ તે કાંતા વસુધા વસુધાધિપ ।
ગતાસુરપિ યાં ગાત્રૈર્માં વિહાય નિષેવસે ॥ 6 ॥
વ્યક્તમન્યા ત્વયા વીર ધર્મતઃ સંપ્રવર્તિતા ।
કિષ્કિંધેવ પુરી રમ્યા સ્વર્ગમાર્ગે વિનિર્મિતા ॥ 7 ॥
યાન્યસ્માભિસ્ત્વયા સાર્ધં વનેષુ મધુગંધિષુ ।
વિહૃતાનિ ત્વયા કાલે તેષામુપરમઃ કૃતઃ ॥ 8 ॥
નિરાનંદા નિરાશાઽહં નિમગ્ના શોકસાગરે ।
ત્વયિ પંચત્વમાપન્ને મહાયૂથપયૂથપે ॥ 9 ॥
હૃદયં સુસ્થિરં મહ્યં દૃષ્ટ્વા વિનિહતં પતિમ્ ।
યન્ન શોકાભિસંતપ્તં સ્ફુટતેઽદ્ય સહસ્રધા ॥ 10 ॥
સુગ્રીવસ્ય ત્વયા ભાર્યા હૃતા સ ચ વિવાસિતઃ ।
યત્તુ ત્તસ્ય ત્વયા વ્યુષ્ટિઃ પ્રાપ્તેયં પ્લવગાધિપ ॥ 11 ॥
નિશ્શ્રેયસપરા મોહાત્ત્વયા ચાહં વિગર્હિતા ।
યૈષાઽબ્રુવં હિતં વાક્યં વાનરેંદ્ર હિતૈષિણી ॥ 12 ॥
રૂપયૌવનદૃપ્તાનાં દક્ષિણાનાં ચ માનદ ।
નૂનમપ્સરસામાર્ય ચિત્તાનિ પ્રમથિષ્યસિ ॥ 13 ॥
કાલો નિસ્સંશયો નૂનં જીવિતાંતકરસ્તવ ।
બલાદ્યેનાવપન્નોઽસિ સુગ્રીવસ્યાવશો વશમ્ ॥ 14 ॥
વૈધવ્યં શોકસંતાપં કૃપણં કૃપણા સતી ।
અદુઃખોપચિતા પૂર્વં વર્તયિષ્યામ્યનાથવત્ ॥ 15 ॥
લાલિતશ્ચાંગદો વીરસ્સુકુમારસ્સુખોચિતઃ ।
વર્ત્સ્યતે કામવસ્થાં મે પિતૃવ્યે ક્રોધમૂર્છિતે ॥ 16 ॥
કુરુષ્વ પિતરં પુત્ર સુદૃષ્ટં ધર્મવત્સલમ્ ।
દુર્લભં દર્શનં વત્સ તવ તસ્ય ભવિષ્યતિ ॥ 17 ॥
સમાશ્વાસય પુત્રં ત્વં સંદેશં સંદિશસ્વ મે ।
મૂર્ધ્નિ ચૈનં સમાઘ્રાય પ્રવાસં પ્રસ્થિતો હ્યસિ ॥ 18 ॥
રામેણ હિ મહત્કર્મ કૃતં ત્વામભિનિઘ્નતા ।
આનૃણ્યં ચ ગતં તસ્ય સુગ્રીવસ્ય પ્રતિશ્રવે ॥ 19 ॥
સકામો ભવ સુગ્રીવ રુમાં ત્વં પ્રતિપત્સ્યસે ।
ભુંક્ષવ રાજ્યમનુદ્વિગ્નશ્શસ્તો ભ્રાતા રિપુસ્તવ ॥ 20 ॥
કિં મામેવં વિલપતીં પ્રેમ્ણા ત્વં નાભિભાષસે ।
ઇમાઃ પશ્ય વરા બહ્વીર્ભાર્યાસ્તે વાનરેશ્વર ॥ 21 ॥
તસ્યા વિલપિતં શ્રુત્વા વાનર્યસ્સર્વતશ્ચ તાઃ ।
પરિગૃહ્યાંગદં દીનં દુઃખાર્તા પરિચુક્રુશુઃ ॥ 22 ॥
કિમંગદં સાંગદવીરબાહો વિહાય યાસ્યદ્ય ચિરપ્રવાસમ્ ।
ન યુક્તમેવં ગુણસન્નિકૃષ્ટં વિહાય પુત્રં પ્રિયપુત્ર ગંતુમ્ ॥ 23 ॥
કિમપ્રિયં તે પ્રિય ચારુવેષ મયા કૃતં નાથ સુતેન વા તે ।
સહાંગદાં માં પ્રવિહાય વીર યત્પ્રસ્થિતો દીર્ઘ મિતઃ પ્રવાસમ્ ॥ 24 ॥
યદ્યપ્રિયં કિંચિદસંપ્રધાર્ય કૃતં મયા સ્યાત્તવ દીર્ઘબાહો ।
ક્ષમસ્વ મે તદ્ધરિવંશનાથ વ્રજામિ મૂર્ધ્ના તવ વીર પાદૌ ॥ 25 ॥
તથા તુ તારા કરુણં રુદંતી ભર્તુસ્સમીપે સહ વાનરીભિઃ ।
વ્યવસ્યત પ્રાયમુપોપવેષ્ટુ મનિંદ્યવર્ણા ભુવિ યત્ર વાલી ॥ 26 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિંધાકાંડે વિંશસ્સર્ગઃ ॥
