ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ସପ୍ତଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଅଭିଷିକ୍ତେ ତୁ ସୁଗ୍ରୀଵେ ପ୍ରଵିଷ୍ଟେ ଵାନରେ ଗୁହାମ୍ ।
ଆଜଗାମ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ରାମଃ ପ୍ରସ୍ରଵଣଂ ଗିରିମ୍ ॥ 1 ॥
ଶାର୍ଦୂଲମୃଗସଂଘୁଷ୍ଟଂ ସିଂହୈର୍ଭୀମରଵୈର୍ଵୃତମ୍ ।
ନାନାଗୁଲ୍ମଲତାଗୂଢଂ ବହୁପାଦପସଂକୁଲମ୍ ॥ 2 ॥
ଋକ୍ଷଵାନରଗୋପୁଚ୍ଛୈର୍ମାର୍ଜାରୈଶ୍ଚ ନିଷେଵିତମ୍ ।
ମେଘରାଶିନିଭଂ ଶୈଲଂ ନିତ୍ୟଂ ଶୁଚିଜଲାଶୟମ୍ ॥ 3 ॥
ତସ୍ୟ ଶୈଲସ୍ୟ ଶିଖରେ ମହତୀମାୟତାଂ ଗୁହାମ୍ ।
ପ୍ରତ୍ୟଗୃହ୍ଣତ ଵାସାର୍ଥଂ ରାମସ୍ସୌମିତ୍ରିଣା ସହ ॥ 4 ॥
କୃତ୍ଵା ଚ ସମୟଂ ରାମସ୍ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ସହାନଘଃ ।
କାଲୟୁକ୍ତଂ ମହଦ୍ଵାକ୍ୟମୁଵାଚ ରଘୁନଂଦନଃ ॥ 5 ॥
ଵିନୀତଂ ଭ୍ରାତରଂ ଭ୍ରାତା ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଲକ୍ଷ୍ମିଵର୍ଧନମ୍ ।
ଇୟଂ ଗିରିଗୁହା ରମ୍ୟା ଵିଶାଲା ୟୁକ୍ତମାରୁତା ।
ଅସ୍ୟାଂ ଵତ୍ସ୍ୟାମ ସୌମିତ୍ରେ ଵର୍ଷରାତ୍ରମରିଂଦମ ॥ 6 ॥
ଗିରିଶୃଂଗମିଦଂ ରମ୍ୟମୁନ୍ନତଂ ପାର୍ଥିଵାତ୍ମଜ ॥ 7 ॥
ଶ୍ଵେତାଭିଃ କୃଷ୍ଣତାମ୍ରାଭିଶ୍ଶିଲାଭିରୁପଶୋଭିତମ୍ ।
ନାନାଧାତୁସମାକୀର୍ଣଂ ଦରୀନିର୍ଝରଶୋଭିତମ୍ ॥ 8 ॥
ଵିଵିଧୈର୍ଵୃକ୍ଷଷଂଡୈଶ୍ଚ ଚାରୁଚିତ୍ରଲତାୟୁତମ୍ ।
ନାନାଵିହଗସଂଘୁଷ୍ଟଂ ମୟୂରରଵନାଦିତମ୍ ॥ 9 ॥
ମାଲତୀକୁଂଦଗୁଲ୍ମୈଶ୍ଚ ସିଂଧୁଵାରୈଶ୍ଶିରୀଷକୈଃ ।
କଦଂବାର୍ଜୁନସର୍ଜୈଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପିତୈରୁପଶୋଭିତମ୍ ॥ 10 ॥
ଇୟଂ ଚ ନଲିନୀ ରମ୍ୟା ଫୁଲ୍ଲପଂକଜମଂଡିତା ।
ନାତିଦୂରେ ଗୁହାୟାନୌ ଭଵିଷ୍ୟତି ନୃପାତ୍ମଜ ॥ 11 ॥
ପ୍ରାଗୁଦକ୍ପ୍ରଵଣେ ଦେଶେ ଗୁହା ସାଧୁ ଭଵିଷ୍ୟତି ।
ପଶ୍ଚାଚ୍ଚୈଵୋନ୍ନତା ସୌମ୍ୟ ନିଵାତେୟଂ ଭଵିଷ୍ୟତି ॥ 12 ॥
ଗୁହାଦ୍ଵାରେ ଚ ସୌମିତ୍ରେ ଶିଲା ସମତଲା ଶୁଭା ।
ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣା ଚୈଵାୟତା ଚୈଵ ଭିନ୍ନାଂଜନଚୟୋପମା ॥ 13 ॥
ଗିରିଶୃଂଗମିଦଂ ତାତ ପଶ୍ୟ ଚୋତ୍ତରତଃ ଶୁଭମ୍ ।
ଭିନ୍ନାଂଜନଚୟାକାରମଂଭୋଧରମିଵୋତ୍ଥିତମ୍ ॥ 14 ॥
ଦକ୍ଷିଣସ୍ୟାମପି ଦିଶି ସ୍ଥିତଂ ଶ୍ଵେତମିଵାପରମ୍ ।
କୈଲାସଶିଖରପ୍ରଖ୍ୟଂ ନାନାଧାତୁଵିଭୂଷିତମ୍ ॥ 15 ॥
ପ୍ରାଚୀନଵାହିନୀଂ ଚୈଵ ନଦୀଂ ଭୃଶମକର୍ଦମାମ୍ ।
ଗୁହାୟାଃ ପୂର୍ଵତଃ ପଶ୍ୟ ତ୍ରିକୂଟେ ଜାହ୍ନଵୀମିଵ ॥ 16 ॥
ଚଂଦନୈସ୍ତିଲକୈସ୍ତାଲୈସ୍ତମାଲୈରତିମୁକ୍ତକୈଃ ।
ପଦ୍ମକୈଃ ସରଲୈଶ୍ଚୈଵ ଅଶୋକୈଶ୍ଚୈଵ ଶୋଭିତାମ୍ ॥ 17 ॥
ଵାନୀରୈସ୍ତିମିଶୈଶ୍ଚୈଵ ଵକୁଲୈଃ କେତକୈର୍ଧଵୈଃ ।
ହିଂତାଲୈସ୍ତିନିଶୈର୍ନୀପୈର୍ଵେତ୍ରକୈଃ କୃତମାଲକୈଃ ॥ 18 ॥
ତୀରଜୈଶ୍ଶୋଭିତା ଭାତି ନାନାରୂପୈ ସ୍ତତସ୍ତତଃ ।
ଵସନାଭରଣୋପେତା ପ୍ରମଦେଵାଭ୍ୟଲଂକୃତା ॥ 19 ॥
ଶତଶଃ ପକ୍ଷିସଂଘୈଶ୍ଚ ନାନାନାଦୈର୍ଵିନାଦିତା ।
ଏକୈକମନୁରକ୍ତୈଶ୍ଚ ଚକ୍ରଵାକୈରଲଂକୃତା ॥ 20 ॥
ପୁଲିନୈରତିରମ୍ୟୈଶ୍ଚ ହଂସସାରସସେଵିତୈଃ ।
ପ୍ରହସଂତୀଵଭାତ୍ୟେଷା ନାରୀ ସର୍ଵଵିଭୂଷିତା ॥ 21 ॥
କ୍ଵଚିନ୍ନୀଲୋତ୍ପଲୈଶ୍ଛନ୍ନା ଭାତି ରକ୍ତୋତ୍ପଲୈଃ କ୍ଵଚିତ୍ ।
କ୍ଵଚିଦାଭାତି ଶୁକ୍ଲୈଶ୍ଚ ଦିଵ୍ୟୈଃ କୁମୁଦକୁଟ୍ମଲୈଃ ॥ 22 ॥
ପାରିପ୍ଲଵଶତୈର୍ଜୁଷ୍ଟା ବର୍ହିକ୍ରୌଂଚଵିନାଦିତା ।
ରମଣୀୟା ନଦୀ ସୌମ୍ୟ ମୁନିସଂଘୈର୍ନିଷେଵିତା ॥ 23 ॥
ପଶ୍ୟ ଚଂଦନଵୃକ୍ଷାଣାଂ ପଂକ୍ତୀସ୍ସୁରଚିତା ଇଵ ।
କକୁଭାନାଂ ଚ ଦୃଶ୍ୟଂତେ ମନସେଵୋଦିତାସ୍ସମମ୍ ॥ 24 ॥
ଅହୋ ସୁରମଣୀୟୋଽୟଂ ଦେଶଶ୍ଶତ୍ରୁନିଷୂଦନ ।
ଦୃଢଂ ରଂସ୍ୟାଵ ସୌମିତ୍ରେ ସାଧ୍ଵତ୍ର ନିଵସାଵହୈ ॥ 25 ॥
ଇତଶ୍ଚ ନାତିଦୂରେ ସା କିଷ୍କିଂଧା ଚିତ୍ରକାନନା ।
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ୟ ପୁରୀ ରମ୍ୟା ଭଵିଷ୍ୟତି ନୃପାତ୍ମଜ ॥ 26 ॥
ଗୀତଵାଦିତ୍ରନିର୍ଘୋଷଶ୍ଶ୍ରୂୟତେ ଜୟତାଂ ଵର ।
ନର୍ଦତାଂ ଵାନରାଣାଂ ଚ ମୃଦଂଗାଡଂବରୈ ସ୍ସହ ॥ 27 ॥
ଲବ୍ଧ୍ଵା ଭାର୍ୟାଂ କପିଵରଃ ପ୍ରାପ୍ୟ ରାଜ୍ୟଂ ସୁହୃଦ୍ଵୃତଃ ।
ଧ୍ରୁଵଂ ନଂଦତି ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ସଂପ୍ରାପ୍ୟ ମହତୀଂ ଶ୍ରିୟମ୍ ॥ 28 ॥
ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ଵା ନ୍ୟଵସତ୍ତତ୍ର ରାଘଵସ୍ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ।
ବହୁଦୃଶ୍ୟଦରୀକୁଂଜେ ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରସ୍ରଵଣେ ଗିରୌ ॥ 29 ॥
ସୁସୁଖେଽପି ବହୁଦ୍ରଵ୍ୟେ ତସ୍ମିନ୍ହି ଧରଣୀଧରେ ।
ଵସତସ୍ତସ୍ୟ ରାମସ୍ୟ ରତିରଲ୍ପାପିନା ଭଵେତ୍ ॥ 30 ॥
ହୃତାଂ ହି ଭାର୍ୟାଂ ସ୍ମରତଃ ପ୍ରାଣେଭ୍ୟୋଽପି ଗରୀୟସୀମ୍ ।
ଉଦୟାଭ୍ୟୁଦିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶଶାଂକଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ ॥ 31 ॥
ଆଵିଵେଶ ନ ତଂ ନିଦ୍ରା ନିଶାସୁ ଶୟନଂ ଗତମ୍ ।
ତତ୍ସମୁତ୍ଥେନ ଶୋକେନ ବାଷ୍ପୋପହତଚେତସମ୍ ॥ 32 ॥
ତଂ ଶୋଚମାନଂ କାକୁତ୍ସ୍ଥଂ ନିତ୍ୟଂ ଶୋକପରାୟଣମ୍ ।
ତୁଲ୍ୟଦୁଃଖୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଭ୍ରାତା ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽନୁନୟନ୍ଵଚଃ ॥ 33 ॥
ଅଲଂ ଵୀର ଵ୍ୟଥାଂ ଗତ୍ଵା ନ ତ୍ଵଂ ଶୋଚିତୁମର୍ହସି ।
ଶୋଚତୋ ଵ୍ୟଵସୀଦଂତି ସର୍ଵାର୍ଥା ଵିଦିତଂ ହି ତେ ॥ 34 ॥
ଭଵାନ୍କ୍ରିୟାପରୋ ଲୋକେ ଭଵାନ୍ ଦେଵପରାୟଣଃ ।
ଆସ୍ତିକୋ ଧର୍ମଶୀଲଶ୍ଚ ଵ୍ୟଵସାୟୀ ଚ ରାଘଵ ॥ 35 ॥
ନ ହ୍ୟଵ୍ୟଵସିତଶ୍ଶତ୍ରୁଂ ରାକ୍ଷସଂ ତଂ ଵିଶେଷତଃ ।
ସମର୍ଥସ୍ତ୍ଵଂ ରଣେ ହଂତୁଂ ଵିକ୍ରମୈର୍ଜିହ୍ମକାରିଣମ୍ ॥ 36 ॥
ସମୁନ୍ମୂଲୟ ଶୋକଂ ତ୍ଵଂ ଵ୍ୟଵସାୟଂ ସ୍ଥିରଂ କୁରୁ ।
ତତସ୍ସପରିଵାରଂ ତଂ ନିର୍ମୂଲଂ କୁରୁ ରାକ୍ଷସମ୍ ॥ 37 ॥
ପୃଥିଵୀମପି କାକୁତ୍ସ୍ଥ ସସାଗରଵନାଚଲାମ୍ ।
ପରିଵର୍ତୟିତୁଂ ଶକ୍ତଃ କିମଂଗପୁନ ରାଵଣମ୍ ॥ 38 ॥
ଶରତ୍କାଲଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷସ୍ଵ ପ୍ରାଵୃଟ୍କାଲୋଽୟମାଗତଃ ।
ତତସ୍ସରାଷ୍ଟ୍ରଂ ସଗଣଂ ରାଵଣଂ ତ୍ଵଂ ଵଧିଷ୍ୟସି ॥ 39 ॥
ଅହଂ ତୁ ଖଲୁ ତେ ଵୀର୍ୟଂ ପ୍ରସୁପ୍ତଂ ପ୍ରତିବୋଧୟେ ।
ଦୀପ୍ସୈରାହୁତିଭିଃ କାଲେ ଭସ୍ମଚ୍ଛନ୍ନମିଵାନଲମ୍ ॥ 40 ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ୟ ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ୟଂ ପ୍ରତିପୂଜ୍ୟ ହିତଂ ଶୁଭମ୍ ।
ରାଘଵସ୍ସୁହୃଦଂ ସ୍ନିଗ୍ଧମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 41 ॥
ଵାଚ୍ୟଂ ୟଦନୁରକ୍ତେନ ସ୍ନିଗ୍ଧେନ ଚ ହିତେନ ଚ ।
ସତ୍ୟଵିକ୍ରମୟୁକ୍ତେନ ତଦୁକ୍ତଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତ୍ଵୟା ॥ 42 ॥
ଏଷ ଶୋକଃ ପରିତ୍ୟକ୍ତସ୍ସର୍ଵକାର୍ୟାଵସାଦକଃ ।
ଵିକ୍ରମେଷ୍ଵପ୍ରତିହତଂ ତେଜଃ ପ୍ରୋତ୍ସାହୟାମ୍ୟହମ୍ ॥ 43 ॥
ଶରତ୍କାଲଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷିଷ୍ୟେ ସ୍ଥିତୋଽସ୍ମି ଵଚନେ ତଵ ।
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ୟ ନଦୀନାଂ ଚ ପ୍ରସାଦମନୁପାଲୟନ୍ ॥ 44 ॥
ଉପକାରେଣ ଵୀରସ୍ତୁ ପ୍ରତୀକାରେଣ ୟୁଜ୍ୟତେ ।
ଅକୃତଜ୍ଞୋଽପ୍ରତିକୃତୋ ହଂତି ସତ୍ତ୍ଵଵତାଂ ମନଃ ॥ 45 ॥
ଅଥୈଵ ମୁକ୍ତଃପ୍ରଣିଧାୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ କୃତାଂଜଲିସ୍ତତ୍ପ୍ରତିପୂଜ୍ୟ ଭାଷିତମ୍ ।
ଉଵାଚ ରାମଂ ସ୍ଵଭିରାମଦର୍ଶନଂ ପ୍ରଦର୍ଶୟଂଦର୍ଶନମାତ୍ମନଶ୍ଶୁଭମ୍ ॥ 46 ॥
ୟଥୋକ୍ତମେତତ୍ତଵ ସର୍ଵମୀପ୍ସିତଂ ନରେଂଦ୍ର କର୍ତା ନ ଚିରାଦ୍ଧରୀଶ୍ଵରଃ ।
ଶରତ୍ପ୍ରତୀକ୍ଷଃ କ୍ଷମତାମିମଂ ଭଵାନ୍ ଜଲପ୍ରପାତଂ ରିପୁନିଗ୍ରହେ ଧୃତଃ ॥ 47 ॥
ନିୟମ୍ୟ କୋପଂ ପ୍ରତିପାଲ୍ୟତାଂ ଶରତ୍ କ୍ଷମସ୍ଵ ମାସାଂ ଶ୍ଚତୁରୋ ମୟା ସହ ।
ଵସାଚଲେଽସ୍ମିନ୍ମୃଗରାଜସେଵିତେ ସଂଵର୍ଧୟନ୍ ଶତ୍ରୁଵଧେ ସମୁଦ୍ୟମମ୍ ॥ 48 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡେ ସପ୍ତଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
