ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଅଷ୍ଟପଂଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଇତ୍ୟୁକ୍ତଃ କରୁଣଂ ଵାକ୍ୟଂ ଵାନରୈସ୍ତ୍ୟକ୍ତଜୀଵିତୈଃ ।
ସବାଷ୍ପୋ ଵାନରାନ୍ଗୃଧ୍ରଃ ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚ ମହାସ୍ଵନଃ ॥ 1 ॥
ୟଵୀୟାନ୍ମମ ଭ୍ରାତା ଜଟାୟୁର୍ନାମ ଵାନରାଃ ।
ୟମାଖ୍ୟାତ ହତଂ ୟୁଦ୍ଧେ ରାଵଣେନ ବଲୀୟସା ॥ 2 ॥
ଵୃଦ୍ଧଭାଵାଦପକ୍ଷତ୍ଵାଚ୍ଛୃଣ୍ଵଂସ୍ତଦପି ମର୍ଷୟେ ।
ନ ହି ମେ ଶକ୍ତିରସ୍ତ୍ୟଦ୍ୟ ଭ୍ରାତୁର୍ଵୈରଵିମୋକ୍ଷଣେ ॥ 3 ॥
ପୁରା ଵୃତ୍ରଵଧେ ଵୃତ୍ତେ ପରସ୍ପରଜୟୈଷିଣୌ ।
ଆଦିତ୍ୟମୁପୟାତୌ ସ୍ଵୋ ଜ୍ଵଲଂତଂ ରଶ୍ମିମାଲିନମ୍ ॥ 4 ॥
ଆଵୃତ୍ତ୍ୟାଽକାଶମାର୍ଗେ ତୁ ଜଵେନ ସ୍ମ ଗତୌ ଭୃଶମ୍ ।
ମଧ୍ୟଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ଦିନକରେ ଜଟାୟୁରଵସୀଦତି ॥ 5 ॥
ତମହଂ ଭ୍ରାତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୂର୍ୟରଶ୍ମିଭିରର୍ଦିତମ୍ ।
ପକ୍ଷାଭ୍ୟାଂ ଛାଦୟାମାସ ସ୍ନେହାତ୍ପରମଵିହ୍ଵଲଃ ॥ 6 ॥
ନିର୍ଦଗ୍ଧପକ୍ଷଃ ପତିତୋ ଵିଂଧ୍ୟେଽହଂ ଵାନରର୍ଷଭାଃ ।
ଅହମସ୍ମିନ୍ଵସନ୍ଭ୍ରାତୁଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ନୋପଲକ୍ଷୟେ ॥ 7 ॥
ଜଟାୟୁଷସ୍ତ୍ଵେଵମୁକ୍ତୋ ଭ୍ରାତ୍ରା ସଂପାତିନା ତଦା ।
ୟୁଵରାଜୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚାଂଗଦସ୍ତତଃ ॥ 8 ॥
ଜଟାୟୁଷୋ ୟଦି ଭ୍ରାତା ଶ୍ରୁତଂ ତେ ଗଦିତଂ ମୟା ।
ଆଖ୍ୟା ହି ୟଦି ଜାନାସି ନିଲୟଂ ତସ୍ୟ ରକ୍ଷସଃ ॥ 9 ॥
ଅଦୀର୍ଘଦର୍ଶିନଂ ତଂ ଵୈ ରାଵଣଂ ରାକ୍ଷସାଧିପମ୍ ।
ଅଂତିକେ ୟଦି ଵା ଦୂରେ ୟଦି ଜାନାସି ଶଂସ ନଃ ॥ 10 ॥
ତତୋଽବ୍ରଵୀନ୍ମହାତେଜା ଜ୍ୟେଷ୍ଠୋ ଭ୍ରାତା ଜଟାୟୁଷଃ ।
ଆତ୍ମାନୁରୂପଂ ଵଚନଂ ଵାନରାନ୍ସଂପ୍ରହର୍ଷୟନ୍ ॥ 11 ॥
ନିର୍ଦଗ୍ଧପକ୍ଷୋ ଗୃଧ୍ରୋଽହଂ ହୀନଵୀର୍ୟଃ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ ।
ଵାଙ୍ମାତ୍ରେଣ ତୁ ରାମସ୍ୟ କରିଷ୍ୟେ ସାହ୍ୟମୁତ୍ତମମ୍ ॥ 12 ॥
ଜାନାମି ଵାରୁଣାନ୍ଲୋକାନ୍ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତ୍ରୈ ଵିକ୍ରମାନପି ।
ମହାସୁରଵିମର୍ଦନ୍ଵା ଶ୍ଚ ହ୍ୟମୃତସ୍ୟ ଚ ମଂଥନମ୍ ॥ 13 ॥
ରାମସ୍ୟ ୟଦିଦଂ କାର୍ୟଂ କର୍ତଵ୍ୟଂ ପ୍ରଥମଂ ମୟା ।
ଜରୟା ଚ ହୃତଂ ତେଜଃ ପ୍ରାଣାଶ୍ଚ ଶିଥିଲା ମମ ॥ 14 ॥
ତରୁଣୀ ରୂପସଂପନ୍ନା ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତା ।
ହ୍ରିୟମାଣା ମୟା ଦୃଷ୍ଟା ରାଵଣେନ ଦୁରାତ୍ମନା ॥ 15 ॥
କ୍ରୋଶଂତୀ ରାମ ରାମେତି ଲକ୍ଷ୍ମଣେତି ଚ ଭାମିନୀ ।
ଭୂଷଣାନ୍ୟପଵିଧ୍ୟଂତୀ ଗାତ୍ରାଣି ଚ ଵିଧୁନ୍ଵତୀ ॥ 16 ॥
ସୂର୍ୟପ୍ରଭେଵ ଶୈଲାଗ୍ରେ ତସ୍ୟାଃ କୌଶେୟମୁତ୍ତମମ୍ ।
ଅସିତେ ରାକ୍ଷସେ ଭାତି ୟଥା ଵା ତଟିଦଂବୁଦେ ॥ 17 ॥
ତାଂ ତୁ ସୀତାମହଂ ମନ୍ୟେ ରାମସ୍ୟ ପରିକୀର୍ତନାତ୍ ।
ଶ୍ରୂୟତାଂ ମେ କଥୟତୋ ନିଲୟଂ ତସ୍ୟ ରକ୍ଷସଃ ॥ 18 ॥
ପୁତ୍ରୋ ଵିଶ୍ରଵସ ସ୍ସାକ୍ଷାଦ୍ଭ୍ରାତା ଵୈଶ୍ରଵଣସ୍ୟ ଚ ।
ଅଧ୍ୟାସ୍ତେ ନଗରୀଂ ଲଂକାଂ ରାଵଣୋ ନାମ ରାକ୍ଷସଃ ॥ 19 ॥
ଇତୋ ଦ୍ଵୀପସ୍ସମୁଦ୍ରସ୍ୟ ସଂପୂର୍ଣେ ଶତୟୋଜନେ ।
ତସ୍ମିନ୍ଲଂକାପୁରୀ ରମ୍ୟା ନିର୍ମିତା ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା ॥ 20 ॥
ଜାଂବୂନଦମୟୈର୍ଦ୍ଵାରୈଶ୍ଚିତ୍ରୈଃ କାଂଚନଵେଦିକୈଃ ।
ପ୍ରାସାଦୈର୍ହେମଵର୍ଣୈଶ୍ଚ ମହଦ୍ଭିଃ ସୁସମା କୃତା ॥ 21 ॥
ପ୍ରାକାରେଣାର୍କଵର୍ଣେନ ମହତା ଚ ସମାନ୍ଵିତା ।
ତସ୍ୟାଂ ଵସତି ଵୈଦେହୀ ଦୀନା କୌଶେୟଵାସିନୀ ॥ 22 ॥
ରାଵଣାଂତଃପୁରେ ରୁଦ୍ଧା ରାକ୍ଷସୀଭିସ୍ସୁରକ୍ଷିତା ।
ଜନକସ୍ୟାତ୍ମଜାଂ ରାଜ୍ଞସ୍ତତ୍ର ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟଥ ମୈଥିଲୀମ୍ ॥ 23 ॥
ଲଂକାୟାମଥ ଗୁପ୍ତାୟାଂ ସାଗରେଣ ସମଂତତଃ ।
ସଂପ୍ରାପ୍ୟ ସାଗରସ୍ୟାଂତଂ ସଂପୂର୍ଣଂ ଶତୟୋଜନମ୍ ॥ 24 ॥
ଆସାଦ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣଂ ତୀରଂ ତତୋ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟଥ ରାଵଣମ୍ ।
ତତ୍ରୈଵ ତ୍ଵରିତାଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵିକ୍ରମଧ୍ଵଂ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ ॥ 25 ॥
ଜ୍ଞାନେନ ଖଲୁ ପଶ୍ୟାମି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରତ୍ୟାଗମିଷ୍ୟଥ ।
ଆଦ୍ୟଃ ପଂଥାଃ କୁଲିଂଗାନାଂ ୟେ ଚାନ୍ୟେ ଧାନ୍ୟଜୀଵିନଃ ॥ 26 ॥
ଦ୍ଵିତୀୟୋ ବଲିଭୋଜାନାଂ ୟେ ଚ ଵୃକ୍ଷଫଲାଶିନଃ ।
ଭାସାସ୍ତୃତୀୟଂ ଗଚ୍ଛଂତି କ୍ରୌଂଚାଶ୍ଚ କୁରରୈସ୍ସହ ॥ 27 ॥
ଶ୍ୟେନାଶ୍ଚତୁର୍ଥଂ ଗଚ୍ଛଂତି ଗୃଧ୍ରା ଗଚ୍ଛଂତି ପଂଚମମ୍ ।
ବଲଵୀର୍ୟୋପପନ୍ନାନାଂ ରୂପୟୌଵନଶାଲିନାମ୍ ॥ 28 ॥
ଷଷ୍ଠସ୍ତୁ ପଂଥା ହଂସାନାଂ ଵୈନତେୟଗତିଃ ପରା ।
ଵୈନତେୟାଚ୍ଚ ନୋ ଜନ୍ମ ସର୍ଵେଷାଂ ଵାନରର୍ଷଭାଃ ॥ 29 ॥
ଇହସ୍ଥୋଽହଂ ପ୍ରପଶ୍ୟାମି ରାଵଣଂ ଜାନକୀଂ ତଥା ।
ଅସ୍ମାକମପି ସୌଵର୍ଣଂ ଦିଵ୍ୟଂ ଚକ୍ଷୁର୍ବଲଂ ତଥା ॥ 30 ॥
ତସ୍ମାଦାହାରଵୀର୍ୟେଣ ନିସର୍ଗେଣ ଚ ଵାନରାଃ ।
ଆୟୋଜନଶତାତ୍ସାଗ୍ରାଦ୍ଵୟଂ ପଶ୍ୟାମ ନିତ୍ୟଶଃ ॥ 31 ॥
ଅସ୍ମାକଂ ଵିହିତା ଵୃତ୍ତିର୍ନିସର୍ଗେଣ ଚ ଦୂରତଃ ।
ଵିହିତା ପାଦମୂଲେ ତୁ ଵୃତ୍ତିଶ୍ଚରଣୟୋଧିନାମ୍ ॥ 32 ॥
ଗର୍ହିତଂ ତୁ କୃତଂ କର୍ମ ୟେନ ସ୍ମ ପଶିତାଶିନା ।
ପ୍ରତୀକାର୍ୟଂ ଚ ମେ ତସ୍ୟ ଵୈରଂ ଭ୍ରାତୃକୃତଂ ଭଵେତ୍ ॥ 33 ॥
ଉପାୟୋ ଦୃଶ୍ୟତାଂ କଶ୍ଚିଲ୍ଲଂଘନେ ଲଵଣାଂଭସଃ ।
ଅଭିଗମ୍ୟ ତୁ ଵୈଦେହୀଂ ସମୃଦ୍ଧାର୍ଥା ଗମିଷ୍ୟଥ ॥ 34 ॥
ସମୁଦ୍ରଂ ନେତୁମିଚ୍ଛାମି ଭଵଦ୍ଭିର୍ଵରୁଣାଲୟମ୍ ।
ପ୍ରଦାସ୍ୟାମ୍ୟୁଦକଂ ଭ୍ରାତୁସ୍ସ୍ଵର୍ଗତସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 35 ॥
ତତୋ ନୀତ୍ଵା ତୁ ତଂ ଦେଶଂ ତୀରଂ ନଦନଦୀପତେଃ ।
ନିର୍ଦଗ୍ଧପକ୍ଷଂ ସଂପାତିଂ ଵାନରାସ୍ସୁମହୌଜସଃ ॥ 36 ॥
ପୁନଃ ପ୍ରତ୍ୟାନୟିତ୍ଵା ଚ ତଂ ଦେଶଂ ପତଗେଶ୍ଵରମ୍ ।
ବଭୂଵୁର୍ଵାନରା ହୃଷ୍ଟାଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତିମୁପଲଭ୍ୟ ତେ ॥ 37 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡେ ଅଷ୍ଟପଂଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
