śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha aṣṭapañchāśassargaḥ ।
ityuktaḥ karuṇaṃ vākyaṃ vānaraistyaktajīvitaiḥ ।
sabāṣpō vānarāngṛdhraḥ pratyuvācha mahāsvanaḥ ॥ 1 ॥
yavīyānmama bhrātā jaṭāyurnāma vānarāḥ ।
yamākhyāta hataṃ yuddhē rāvaṇēna balīyasā ॥ 2 ॥
vṛddhabhāvādapakṣatvāchChṛṇvaṃstadapi marṣayē ।
na hi mē śaktirastyadya bhrāturvairavimōkṣaṇē ॥ 3 ॥
purā vṛtravadhē vṛttē parasparajayaiṣiṇau ।
ādityamupayātau svō jvalantaṃ raśmimālinam ॥ 4 ॥
āvṛttyā'kāśamārgē tu javēna sma gatau bhṛśam ।
madhyaṃ prāptē dinakarē jaṭāyuravasīdati ॥ 5 ॥
tamahaṃ bhrātaraṃ dṛṣṭvā sūryaraśmibhirarditam ।
pakṣābhyāṃ Chādayāmāsa snēhātparamavihvalaḥ ॥ 6 ॥
nirdagdhapakṣaḥ patitō vindhyē'haṃ vānararṣabhāḥ ।
ahamasminvasanbhrātuḥ pravṛttiṃ nōpalakṣayē ॥ 7 ॥
jaṭāyuṣastvēvamuktō bhrātrā sampātinā tadā ।
yuvarājō mahāprājñaḥ pratyuvāchāṅgadastataḥ ॥ 8 ॥
jaṭāyuṣō yadi bhrātā śrutaṃ tē gaditaṃ mayā ।
ākhyā hi yadi jānāsi nilayaṃ tasya rakṣasaḥ ॥ 9 ॥
adīrghadarśinaṃ taṃ vai rāvaṇaṃ rākṣasādhipam ।
antikē yadi vā dūrē yadi jānāsi śaṃsa naḥ ॥ 10 ॥
tatō'bravīnmahātējā jyēṣṭhō bhrātā jaṭāyuṣaḥ ।
ātmānurūpaṃ vachanaṃ vānarānsampraharṣayan ॥ 11 ॥
nirdagdhapakṣō gṛdhrō'haṃ hīnavīryaḥ plavaṅgamāḥ ।
vāṅmātrēṇa tu rāmasya kariṣyē sāhyamuttamam ॥ 12 ॥
jānāmi vāruṇānlōkānviṣṇōstrai vikramānapi ।
mahāsuravimardanvā ścha hyamṛtasya cha manthanam ॥ 13 ॥
rāmasya yadidaṃ kāryaṃ kartavyaṃ prathamaṃ mayā ।
jarayā cha hṛtaṃ tējaḥ prāṇāścha śithilā mama ॥ 14 ॥
taruṇī rūpasampannā sarvābharaṇabhūṣitā ।
hriyamāṇā mayā dṛṣṭā rāvaṇēna durātmanā ॥ 15 ॥
krōśantī rāma rāmēti lakṣmaṇēti cha bhāminī ।
bhūṣaṇānyapavidhyantī gātrāṇi cha vidhunvatī ॥ 16 ॥
sūryaprabhēva śailāgrē tasyāḥ kauśēyamuttamam ।
asitē rākṣasē bhāti yathā vā taṭidambudē ॥ 17 ॥
tāṃ tu sītāmahaṃ manyē rāmasya parikīrtanāt ।
śrūyatāṃ mē kathayatō nilayaṃ tasya rakṣasaḥ ॥ 18 ॥
putrō viśravasa ssākṣādbhrātā vaiśravaṇasya cha ।
adhyāstē nagarīṃ laṅkāṃ rāvaṇō nāma rākṣasaḥ ॥ 19 ॥
itō dvīpassamudrasya sampūrṇē śatayōjanē ।
tasminlaṅkāpurī ramyā nirmitā viśvakarmaṇā ॥ 20 ॥
jāmbūnadamayairdvāraiśchitraiḥ kāñchanavēdikaiḥ ।
prāsādairhēmavarṇaiścha mahadbhiḥ susamā kṛtā ॥ 21 ॥
prākārēṇārkavarṇēna mahatā cha samānvitā ।
tasyāṃ vasati vaidēhī dīnā kauśēyavāsinī ॥ 22 ॥
rāvaṇāntaḥpurē ruddhā rākṣasībhissurakṣitā ।
janakasyātmajāṃ rājñastatra drakṣyatha maithilīm ॥ 23 ॥
laṅkāyāmatha guptāyāṃ sāgarēṇa samantataḥ ।
samprāpya sāgarasyāntaṃ sampūrṇaṃ śatayōjanam ॥ 24 ॥
āsādya dakṣiṇaṃ tīraṃ tatō drakṣyatha rāvaṇam ।
tatraiva tvaritāḥ kṣipraṃ vikramadhvaṃ plavaṅgamāḥ ॥ 25 ॥
jñānēna khalu paśyāmi dṛṣṭvā pratyāgamiṣyatha ।
ādyaḥ panthāḥ kuliṅgānāṃ yē chānyē dhānyajīvinaḥ ॥ 26 ॥
dvitīyō balibhōjānāṃ yē cha vṛkṣaphalāśinaḥ ।
bhāsāstṛtīyaṃ gachChanti krauñchāścha kuraraissaha ॥ 27 ॥
śyēnāśchaturthaṃ gachChanti gṛdhrā gachChanti pañchamam ।
balavīryōpapannānāṃ rūpayauvanaśālinām ॥ 28 ॥
ṣaṣṭhastu panthā haṃsānāṃ vainatēyagatiḥ parā ।
vainatēyāchcha nō janma sarvēṣāṃ vānararṣabhāḥ ॥ 29 ॥
ihasthō'haṃ prapaśyāmi rāvaṇaṃ jānakīṃ tathā ।
asmākamapi sauvarṇaṃ divyaṃ chakṣurbalaṃ tathā ॥ 30 ॥
tasmādāhāravīryēṇa nisargēṇa cha vānarāḥ ।
āyōjanaśatātsāgrādvayaṃ paśyāma nityaśaḥ ॥ 31 ॥
asmākaṃ vihitā vṛttirnisargēṇa cha dūrataḥ ।
vihitā pādamūlē tu vṛttiścharaṇayōdhinām ॥ 32 ॥
garhitaṃ tu kṛtaṃ karma yēna sma paśitāśinā ।
pratīkāryaṃ cha mē tasya vairaṃ bhrātṛkṛtaṃ bhavēt ॥ 33 ॥
upāyō dṛśyatāṃ kaśchillaṅghanē lavaṇāmbhasaḥ ।
abhigamya tu vaidēhīṃ samṛddhārthā gamiṣyatha ॥ 34 ॥
samudraṃ nētumichChāmi bhavadbhirvaruṇālayam ।
pradāsyāmyudakaṃ bhrātussvargatasya mahātmanaḥ ॥ 35 ॥
tatō nītvā tu taṃ dēśaṃ tīraṃ nadanadīpatēḥ ।
nirdagdhapakṣaṃ sampātiṃ vānarāssumahaujasaḥ ॥ 36 ॥
punaḥ pratyānayitvā cha taṃ dēśaṃ patagēśvaram ।
babhūvurvānarā hṛṣṭāḥ pravṛttimupalabhya tē ॥ 37 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē aṣṭapañchāśassargaḥ ॥