શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિંધાકાંડમ્ ।
અથ અષ્ટપંચાશસ્સર્ગઃ ।
ઇત્યુક્તઃ કરુણં વાક્યં વાનરૈસ્ત્યક્તજીવિતૈઃ ।
સબાષ્પો વાનરાન્ગૃધ્રઃ પ્રત્યુવાચ મહાસ્વનઃ ॥ 1 ॥
યવીયાન્મમ ભ્રાતા જટાયુર્નામ વાનરાઃ ।
યમાખ્યાત હતં યુદ્ધે રાવણેન બલીયસા ॥ 2 ॥
વૃદ્ધભાવાદપક્ષત્વાચ્છૃણ્વંસ્તદપિ મર્ષયે ।
ન હિ મે શક્તિરસ્ત્યદ્ય ભ્રાતુર્વૈરવિમોક્ષણે ॥ 3 ॥
પુરા વૃત્રવધે વૃત્તે પરસ્પરજયૈષિણૌ ।
આદિત્યમુપયાતૌ સ્વો જ્વલંતં રશ્મિમાલિનમ્ ॥ 4 ॥
આવૃત્ત્યાઽકાશમાર્ગે તુ જવેન સ્મ ગતૌ ભૃશમ્ ।
મધ્યં પ્રાપ્તે દિનકરે જટાયુરવસીદતિ ॥ 5 ॥
તમહં ભ્રાતરં દૃષ્ટ્વા સૂર્યરશ્મિભિરર્દિતમ્ ।
પક્ષાભ્યાં છાદયામાસ સ્નેહાત્પરમવિહ્વલઃ ॥ 6 ॥
નિર્દગ્ધપક્ષઃ પતિતો વિંધ્યેઽહં વાનરર્ષભાઃ ।
અહમસ્મિન્વસન્ભ્રાતુઃ પ્રવૃત્તિં નોપલક્ષયે ॥ 7 ॥
જટાયુષસ્ત્વેવમુક્તો ભ્રાત્રા સંપાતિના તદા ।
યુવરાજો મહાપ્રાજ્ઞઃ પ્રત્યુવાચાંગદસ્તતઃ ॥ 8 ॥
જટાયુષો યદિ ભ્રાતા શ્રુતં તે ગદિતં મયા ।
આખ્યા હિ યદિ જાનાસિ નિલયં તસ્ય રક્ષસઃ ॥ 9 ॥
અદીર્ઘદર્શિનં તં વૈ રાવણં રાક્ષસાધિપમ્ ।
અંતિકે યદિ વા દૂરે યદિ જાનાસિ શંસ નઃ ॥ 10 ॥
તતોઽબ્રવીન્મહાતેજા જ્યેષ્ઠો ભ્રાતા જટાયુષઃ ।
આત્માનુરૂપં વચનં વાનરાન્સંપ્રહર્ષયન્ ॥ 11 ॥
નિર્દગ્ધપક્ષો ગૃધ્રોઽહં હીનવીર્યઃ પ્લવંગમાઃ ।
વાઙ્માત્રેણ તુ રામસ્ય કરિષ્યે સાહ્યમુત્તમમ્ ॥ 12 ॥
જાનામિ વારુણાન્લોકાન્વિષ્ણોસ્ત્રૈ વિક્રમાનપિ ।
મહાસુરવિમર્દન્વા શ્ચ હ્યમૃતસ્ય ચ મંથનમ્ ॥ 13 ॥
રામસ્ય યદિદં કાર્યં કર્તવ્યં પ્રથમં મયા ।
જરયા ચ હૃતં તેજઃ પ્રાણાશ્ચ શિથિલા મમ ॥ 14 ॥
તરુણી રૂપસંપન્ના સર્વાભરણભૂષિતા ।
હ્રિયમાણા મયા દૃષ્ટા રાવણેન દુરાત્મના ॥ 15 ॥
ક્રોશંતી રામ રામેતિ લક્ષ્મણેતિ ચ ભામિની ।
ભૂષણાન્યપવિધ્યંતી ગાત્રાણિ ચ વિધુન્વતી ॥ 16 ॥
સૂર્યપ્રભેવ શૈલાગ્રે તસ્યાઃ કૌશેયમુત્તમમ્ ।
અસિતે રાક્ષસે ભાતિ યથા વા તટિદંબુદે ॥ 17 ॥
તાં તુ સીતામહં મન્યે રામસ્ય પરિકીર્તનાત્ ।
શ્રૂયતાં મે કથયતો નિલયં તસ્ય રક્ષસઃ ॥ 18 ॥
પુત્રો વિશ્રવસ સ્સાક્ષાદ્ભ્રાતા વૈશ્રવણસ્ય ચ ।
અધ્યાસ્તે નગરીં લંકાં રાવણો નામ રાક્ષસઃ ॥ 19 ॥
ઇતો દ્વીપસ્સમુદ્રસ્ય સંપૂર્ણે શતયોજને ।
તસ્મિન્લંકાપુરી રમ્યા નિર્મિતા વિશ્વકર્મણા ॥ 20 ॥
જાંબૂનદમયૈર્દ્વારૈશ્ચિત્રૈઃ કાંચનવેદિકૈઃ ।
પ્રાસાદૈર્હેમવર્ણૈશ્ચ મહદ્ભિઃ સુસમા કૃતા ॥ 21 ॥
પ્રાકારેણાર્કવર્ણેન મહતા ચ સમાન્વિતા ।
તસ્યાં વસતિ વૈદેહી દીના કૌશેયવાસિની ॥ 22 ॥
રાવણાંતઃપુરે રુદ્ધા રાક્ષસીભિસ્સુરક્ષિતા ।
જનકસ્યાત્મજાં રાજ્ઞસ્તત્ર દ્રક્ષ્યથ મૈથિલીમ્ ॥ 23 ॥
લંકાયામથ ગુપ્તાયાં સાગરેણ સમંતતઃ ।
સંપ્રાપ્ય સાગરસ્યાંતં સંપૂર્ણં શતયોજનમ્ ॥ 24 ॥
આસાદ્ય દક્ષિણં તીરં તતો દ્રક્ષ્યથ રાવણમ્ ।
તત્રૈવ ત્વરિતાઃ ક્ષિપ્રં વિક્રમધ્વં પ્લવંગમાઃ ॥ 25 ॥
જ્ઞાનેન ખલુ પશ્યામિ દૃષ્ટ્વા પ્રત્યાગમિષ્યથ ।
આદ્યઃ પંથાઃ કુલિંગાનાં યે ચાન્યે ધાન્યજીવિનઃ ॥ 26 ॥
દ્વિતીયો બલિભોજાનાં યે ચ વૃક્ષફલાશિનઃ ।
ભાસાસ્તૃતીયં ગચ્છંતિ ક્રૌંચાશ્ચ કુરરૈસ્સહ ॥ 27 ॥
શ્યેનાશ્ચતુર્થં ગચ્છંતિ ગૃધ્રા ગચ્છંતિ પંચમમ્ ।
બલવીર્યોપપન્નાનાં રૂપયૌવનશાલિનામ્ ॥ 28 ॥
ષષ્ઠસ્તુ પંથા હંસાનાં વૈનતેયગતિઃ પરા ।
વૈનતેયાચ્ચ નો જન્મ સર્વેષાં વાનરર્ષભાઃ ॥ 29 ॥
ઇહસ્થોઽહં પ્રપશ્યામિ રાવણં જાનકીં તથા ।
અસ્માકમપિ સૌવર્ણં દિવ્યં ચક્ષુર્બલં તથા ॥ 30 ॥
તસ્માદાહારવીર્યેણ નિસર્ગેણ ચ વાનરાઃ ।
આયોજનશતાત્સાગ્રાદ્વયં પશ્યામ નિત્યશઃ ॥ 31 ॥
અસ્માકં વિહિતા વૃત્તિર્નિસર્ગેણ ચ દૂરતઃ ।
વિહિતા પાદમૂલે તુ વૃત્તિશ્ચરણયોધિનામ્ ॥ 32 ॥
ગર્હિતં તુ કૃતં કર્મ યેન સ્મ પશિતાશિના ।
પ્રતીકાર્યં ચ મે તસ્ય વૈરં ભ્રાતૃકૃતં ભવેત્ ॥ 33 ॥
ઉપાયો દૃશ્યતાં કશ્ચિલ્લંઘને લવણાંભસઃ ।
અભિગમ્ય તુ વૈદેહીં સમૃદ્ધાર્થા ગમિષ્યથ ॥ 34 ॥
સમુદ્રં નેતુમિચ્છામિ ભવદ્ભિર્વરુણાલયમ્ ।
પ્રદાસ્યામ્યુદકં ભ્રાતુસ્સ્વર્ગતસ્ય મહાત્મનઃ ॥ 35 ॥
તતો નીત્વા તુ તં દેશં તીરં નદનદીપતેઃ ।
નિર્દગ્ધપક્ષં સંપાતિં વાનરાસ્સુમહૌજસઃ ॥ 36 ॥
પુનઃ પ્રત્યાનયિત્વા ચ તં દેશં પતગેશ્વરમ્ ।
બભૂવુર્વાનરા હૃષ્ટાઃ પ્રવૃત્તિમુપલભ્ય તે ॥ 37 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિંધાકાંડે અષ્ટપંચાશસ્સર્ગઃ ॥
