ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുംദരകാംഡമ് ।
അഥ ഷഡ്വിംശസ്സര്ഗഃ ।
പ്രസക്താശ്രുമുഖീത്യവം ബ്രുവംതീ ജനകാത്മജാ ।
ആധോഗതമുഖീ ബാലാ വിലപ്തുമുപചക്രമേ ॥ 1 ॥
ഉന്മത്തേവ പ്രമത്തേവ ഭ്രാംതചിത്തേവ ശോചതീ ।
ഉപാവൃത്താ കിശോരീവ വിവേഷ്ടംതീ മഹീതലേ ॥ 2 ॥
രാഘവസ്യ പ്രമത്തസ്യ രക്ഷസാ കാമരൂപിണാ ।
രാവണേന പ്രമഥ്യാഹമാനീതാ ക്രോശതീ ബലാത് ॥ 3 ॥
രാക്ഷസീവശമാപന്നാ ഭര്ത്സ്യമാനാ സുദാരുണമ് ।
ചിംതയംതീ സുദുഃഖാര്താ നാഹം ജീവിതുമുത്സുഹേ ॥ 4 ॥
ന ഹി മേ ജീവിതേനാര്ഥോ നൈവാര്ഥേര്ന ച ഭൂഷണൈഃ ।
വസംത്യാ രാക്ഷസീമധ്യേ വിനാ രാമം മഹാരഥമ് ॥ 5 ॥
അശ്മസാരമിദം നൂനമഥവാപ്യജരാമരമ് ।
ഹൃദയം മമ യേനേദം ന ദുഃഖേനാവശീര്യതേ ॥ 6 ॥
ധിങ്മാമനാര്യാമസതീം യാഹം തേനാ വിനാ കൃതാ ।
മുഹൂര്തമപി രക്ഷാമി ജീവിതം പാപജീവിതാ ॥ 7 ॥
കാ ച മേ ജീവിതേ ശ്രദ്ധാ സുഖേ വാ തം പ്രിയം വിനാ ।
ഭര്താരം സാഗരാംതായാ വസുധായാഃ പ്രിയംവദമ് ॥ 8 ॥
ഭിദ്യതാം ഭക്ഷ്യതാം വാപി ശരീരം വിസൃജാമ്യഹമ് ।
ന ചാപ്യഹം ചിരം ദുഃഖം സഹേയം പ്രിയവര്ജിതാ ॥ 9 ॥
ചരണേനാപി സവ്യേന ന സ്പൃശേയം നിശാചരമ് ।
രാവണം കിം പുനരഹം കാമമേയം വിഗര്ഹിതമ് ॥ 10 ॥
പ്രത്യാഖ്യാതം ന ജാനാതി നാത്മാനം നാത്മനഃ കുലമ് ।
യോ നൃശംസസ്വഭാവേന മാം പ്രാര്ഥയിതുമിച്ഛതി ॥ 11 ॥
ഛിന്നാ ഭിന്നാ വിഭക്താ വാ ദീപ്തേവാഗ്നൌ പ്രദീപിതാ ।
രാവണം നോപതിഷ്ഠേയം കിം പ്രലാപേന വശ്ചിരമ് ॥ 12 ॥
ഖ്യാതഃ പ്രാജ്ഞഃ കൃതജ്ഞശ്ച സാനുക്രോശശ്ച രാഘവഃ ।
സദ്വൃത്തോ നിരനുക്രോശശ്ശംകേ മദ്ഭാഗ്യസംക്ഷയാത് ॥ 13 ॥
രാക്ഷസാനാം സഹസ്രാണി ജനസ്ഥാനേ ചതുര്ദശ ।
യേനൈകേന നിരസ്താനി സ മാം കിം നാഭിപദ്യതേ ॥ 14 ॥
നിരുദ്ധാ രാവണേനാഹമല്പവീര്യേണ രക്ഷസാ ।
സമര്ഥഃ ഖലു മേ ഭര്താ രാവണം ഹംതുമാഹവേ ॥ 15 ॥
വിരാധോ ദംഡകാരണ്യേ യേന രാക്ഷസപുംഗവഃ ।
രണേ രാമേണ നിഹതസ്സ മാം കിം നാഭിപദ്യതേ ॥ 16 ॥
കാമം മധ്യേ സമുദ്രസ്യ ലംകേയം ദുഷ്പ്രധര്ഷണാ ।
ന തു രാഘവബാണാനാം ഗതിരോധോ ഭവിഷ്യതി ॥ 17 ॥
കിന്നു തത്കാരണം യേന രാമോ ദൃഢപരാക്രമഃ ।
രക്ഷസാപഹൃതാം ഭാര്യാമിഷ്ടാം നാഭ്യവപദ്യതേ ॥ 18 ॥
ഇഹസ്ഥാം മാം ന ജാനീതേ ശംകേ ലക്ഷ്മണപൂർവജഃ ।
ജാനന്നപി ഹി തേജസ്വീ ധര്ഷണം മര്ഷയിഷ്യതി ॥ 19 ॥
ഹൃതേതി യോഽധിഗത്വാ മാം രാഘവായ നിവേദയേത് ।
ഗൃധ്രരാജോഽപി സ രണേ രാവണേന നിപാതിതഃ ॥ 20 ॥
കൃതം കര്മ മഹത്തേന മാം തഥാഽഭ്യവപദ്യതാ ।
തിഷ്ഠതാ രാവണദ്വംദ്വേ വൃദ്ധേനാപി ജടായുഷാ ॥ 21 ॥
യദി മാമിഹ ജാനീയാദ്വര്തമാനാം സ രാഘവഃ ।
അദ്യ ബാണൈരഭിക്രുദ്ധഃ കുര്യാല്ലോകമരാക്ഷസമ് ॥ 22 ॥
വിധമേച്ച പുരീം ലംകാം ശോഷയേച്ച മഹോദധിമ് ।
രാവണസ്യ ച നീചസ്യ കീര്തിം നാമ ച നാശയേത് ॥ 23 ॥
തതോ നിഹതനാഥാനാം രാക്ഷസീനാം ഗൃഹേ ഗൃഹേ ।
യഥാഹമേവം രുദതീ തഥാ ഭൂയോ ന സംശയഃ ॥ 24 ॥
അന്വിഷ്യ രക്ഷസാം ലംകാം കുര്യാദ്രാമസ്സലക്ഷ്മണഃ ।
ന ഹി താഭ്യാം രിപുര്ദൃഷ്ടോ മുഹൂര്തമപി ജീവതി ॥ 25 ॥
ചിതാധൂമാകുലപഥാ ഗൃധ്രമംഡലസംകുലാ ।
അചിരേണ തു ലംകേയം ശ്മശാനസദൃശീ ഭവേത് ॥ 26 ॥
അചിരേണൈവ കാലേന പ്രാപ്സ്യാമ്യേവ മനോരഥമ് ।
ദുഷ്പ്രസ്ഥാനോഽയാമാഖ്യാതി സർവേഷാം വോ വിപര്യയമ് ॥ 27 ॥
യാദൃശാനീഹ ദൃശ്യംതേ ലംകായാമശുഭാനി വൈ ।
അചിരേണൈവ കാലേന ഭവിഷ്യതി ഹതപ്രഭാ ॥ 28 ॥
നൂനം ലംകാ ഹതേ പാപേ രാവണേ രാക്ഷസാധമേ ।
ശോഷം യാസ്യതി ദുര്ധര്ഷാ പ്രമദാ വിധവാ യഥാ ॥ 29 ॥
പുണ്യോത്സവസമുത്ഥാ ച നഷ്ടഭര്ത്രീ സരാക്ഷസീ ।
ഭവിഷ്യതി പുരീ ലംകാ നഷ്ടഭര്ത്രീ യഥാംഗനാ ॥ 30 ॥
നൂനം രാക്ഷസകന്യാനാം രുദംതീനാം ഗൃഹേ ഗൃഹേ ।
ശ്രോഷ്യാമി നചിരാദേവ ദുഃഖാര്താനാമിഹ ധ്വനിമ് ॥ 31 ॥
സാംഥകാരാ ഹതദ്യോതാ ഹതരാക്ഷസപുംഗവാ ।
ഭവിഷ്യതി പുരീ ലംകാ നിര്ദഗ്ധാ രാമസായകൈഃ ॥ 32 ॥
യദി നാമ സ ശൂരോ മാം രാമോ രക്താംതലോചനഃ ।
ജാനീയാദ്വര്തമാനാം ഹി രാവണസ്യ നിവേശനേ ॥ 33 ॥
അനേന തു നൃശംസേന രാവണേനാധമേന മേ ।
സമയോ യസ്തു നിര്ദിഷ്ടസ്തസ്യ കാലോഽയമാഗതഃ ॥ 34 ॥
സ ച മേ വിഹിതോ മൃത്യുരസ്മിന് ദുഷ്ടേ ന വര്തതേ ।
അകാര്യം യേ ന ജാനംതി നൈരൃതാഃ പാപകാരിണഃ ॥ 35 ॥
അധര്മാത്തു മഹോത്പാതോ ഭവിഷ്യതി ഹി സാംപ്രതമ് ।
നൈതേ ധര്മം വിജാനംതി രാക്ഷസാഃ പിശിതാശനാഃ ॥ 36 ॥
ധ്രുവം മാം പ്രാതരാശാര്ഥേ രാക്ഷസഃ കല്പയിഷ്യതി ।
സാഹം കഥം കരിഷ്യാമി തം വിനാ പ്രിയദര്ശനമ് ॥ 37 ॥
ക്ഷിപ്രം വൈവസ്വതം ദേവം പശ്യേയം പതിനാ വിനാ ।
നാജാനാജ്ജീവതീം രാമസ്സ മാം ലക്ഷ്മണപൂർവജഃ ॥ 38 ॥
ജാനംതൌ തൌ ന കുര്യാതാം നോര്യ്വാം ഹി മമ മാര്ഗണമ് ।
നൂനം മമൈവ ശോകേന സ വീരോ ലക്ഷ്മണാഗ്രജഃ ॥ 39 ॥
ദേവലോകമിതോ യാതസ്ത്യക്ത്വാ ദേഹം മഹീതലേ ।
ധന്യാ ദേവാസ്സഗംധർവാഃ സിദ്ധാശ്ച പരമര്ഷയഃ ॥ 40 ॥
മമ പശ്യംതി യേ നാഥം രാമം രാജീവലോചനമ് ।
അഥവാ ന ഹി തസ്യാര്ഥോ ധര്മകാമസ്യ ധീമതഃ ॥ 41 ॥
മയാ രാമസ്യ രാജര്ഷേര്ഭാര്യയാ പരമാത്മനഃ ।
ദൃശ്യമാനേ ഭവേത്പ്രീതി സ്സൌഹൃദം നാസ്ത്യപശ്യതഃ ॥ 42 ॥
നാശയംതി കൃതഘ്നാസ്തു ന രാമോ നാശയിഷ്യതി ।
കിം നു മേ ന ഗുണാഃ കേചിത്കിം വാ ഭാഗ്യക്ഷയോ മമ ॥ 43 ॥
യാഹം സീദാമി രാമേണ ഹീനാ മുഖ്യേന ഭാമിനീ ।
ശ്രേയോ മേ ജീവിതാന്മര്തും വിഹീനായാ മഹാത്മനഃ ॥ 44 ॥
രാമാദക്ലിഷ്ടചാരിത്രാച്ഛൂരാച്ഛത്രുനിബര്ഹണാത് ।
അഥവാ ന്യസ്തശത്രൌ തൌ വനേ മൂലഫലാശിനൌ ॥ 45 ॥
ഭ്രാതരൌ ഹി നരശ്രേഷ്ഠൌ സംവൃത്തൌ വനഗോചരൌ ।
അഥവാ രാക്ഷസേംദ്രേണ രാവണേന ദുരാത്മനാ ॥ 46 ॥
ഛദ്മനാ ഘാതിതൌ ശൂരൌ ഭ്രാതരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ ।
സാഽഹമേവംഗതേ കാലേ മര്തുമിച്ഛാമി സർവഥാ ॥ 47 ॥
ന ച മേ വിഹിതോ മൃത്യുരസ്മിന് ദുഃഖേഽപി വര്തതേ ।
ധന്യാഃ ഖലു മഹാത്മാനോ മുനയസ്ത്യക്തകില്ബിഷാഃ ॥ 48 ॥
ജിതാത്മനോ മഹാഭാഗാ യേഷാം ന സ്തഃ പ്രിയാപ്രിയേ ।
പ്രിയാന്ന സംഭവേദ്ദുഃഖമപ്രിയാദധികം ഭയമ് ॥ 49 ॥
താഭ്യാം ഹി യേ വിയുജ്യംതേ നമസ്തേഷാം മഹാത്മനാമ് ।
സാഹം ത്യക്താ പ്രിയാര്ഹേണ രാമേണ വിദിതാത്മനാ ॥ 50 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുംദരകാംഡേ ഷഡ്വിംശസ്സര്ഗഃ ॥
