શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુંદરકાંડમ્ ।
અથ ષડ્વિંશસ્સર્ગઃ ।
પ્રસક્તાશ્રુમુખીત્યવં બ્રુવંતી જનકાત્મજા ।
આધોગતમુખી બાલા વિલપ્તુમુપચક્રમે ॥ 1 ॥
ઉન્મત્તેવ પ્રમત્તેવ ભ્રાંતચિત્તેવ શોચતી ।
ઉપાવૃત્તા કિશોરીવ વિવેષ્ટંતી મહીતલે ॥ 2 ॥
રાઘવસ્ય પ્રમત્તસ્ય રક્ષસા કામરૂપિણા ।
રાવણેન પ્રમથ્યાહમાનીતા ક્રોશતી બલાત્ ॥ 3 ॥
રાક્ષસીવશમાપન્ના ભર્ત્સ્યમાના સુદારુણમ્ ।
ચિંતયંતી સુદુઃખાર્તા નાહં જીવિતુમુત્સુહે ॥ 4 ॥
ન હિ મે જીવિતેનાર્થો નૈવાર્થેર્ન ચ ભૂષણૈઃ ।
વસંત્યા રાક્ષસીમધ્યે વિના રામં મહારથમ્ ॥ 5 ॥
અશ્મસારમિદં નૂનમથવાપ્યજરામરમ્ ।
હૃદયં મમ યેનેદં ન દુઃખેનાવશીર્યતે ॥ 6 ॥
ધિઙ્મામનાર્યામસતીં યાહં તેના વિના કૃતા ।
મુહૂર્તમપિ રક્ષામિ જીવિતં પાપજીવિતા ॥ 7 ॥
કા ચ મે જીવિતે શ્રદ્ધા સુખે વા તં પ્રિયં વિના ।
ભર્તારં સાગરાંતાયા વસુધાયાઃ પ્રિયંવદમ્ ॥ 8 ॥
ભિદ્યતાં ભક્ષ્યતાં વાપિ શરીરં વિસૃજામ્યહમ્ ।
ન ચાપ્યહં ચિરં દુઃખં સહેયં પ્રિયવર્જિતા ॥ 9 ॥
ચરણેનાપિ સવ્યેન ન સ્પૃશેયં નિશાચરમ્ ।
રાવણં કિં પુનરહં કામમેયં વિગર્હિતમ્ ॥ 10 ॥
પ્રત્યાખ્યાતં ન જાનાતિ નાત્માનં નાત્મનઃ કુલમ્ ।
યો નૃશંસસ્વભાવેન માં પ્રાર્થયિતુમિચ્છતિ ॥ 11 ॥
છિન્ના ભિન્ના વિભક્તા વા દીપ્તેવાગ્નૌ પ્રદીપિતા ।
રાવણં નોપતિષ્ઠેયં કિં પ્રલાપેન વશ્ચિરમ્ ॥ 12 ॥
ખ્યાતઃ પ્રાજ્ઞઃ કૃતજ્ઞશ્ચ સાનુક્રોશશ્ચ રાઘવઃ ।
સદ્વૃત્તો નિરનુક્રોશશ્શંકે મદ્ભાગ્યસંક્ષયાત્ ॥ 13 ॥
રાક્ષસાનાં સહસ્રાણિ જનસ્થાને ચતુર્દશ ।
યેનૈકેન નિરસ્તાનિ સ માં કિં નાભિપદ્યતે ॥ 14 ॥
નિરુદ્ધા રાવણેનાહમલ્પવીર્યેણ રક્ષસા ।
સમર્થઃ ખલુ મે ભર્તા રાવણં હંતુમાહવે ॥ 15 ॥
વિરાધો દંડકારણ્યે યેન રાક્ષસપુંગવઃ ।
રણે રામેણ નિહતસ્સ માં કિં નાભિપદ્યતે ॥ 16 ॥
કામં મધ્યે સમુદ્રસ્ય લંકેયં દુષ્પ્રધર્ષણા ।
ન તુ રાઘવબાણાનાં ગતિરોધો ભવિષ્યતિ ॥ 17 ॥
કિન્નુ તત્કારણં યેન રામો દૃઢપરાક્રમઃ ।
રક્ષસાપહૃતાં ભાર્યામિષ્ટાં નાભ્યવપદ્યતે ॥ 18 ॥
ઇહસ્થાં માં ન જાનીતે શંકે લક્ષ્મણપૂર્વજઃ ।
જાનન્નપિ હિ તેજસ્વી ધર્ષણં મર્ષયિષ્યતિ ॥ 19 ॥
હૃતેતિ યોઽધિગત્વા માં રાઘવાય નિવેદયેત્ ।
ગૃધ્રરાજોઽપિ સ રણે રાવણેન નિપાતિતઃ ॥ 20 ॥
કૃતં કર્મ મહત્તેન માં તથાઽભ્યવપદ્યતા ।
તિષ્ઠતા રાવણદ્વંદ્વે વૃદ્ધેનાપિ જટાયુષા ॥ 21 ॥
યદિ મામિહ જાનીયાદ્વર્તમાનાં સ રાઘવઃ ।
અદ્ય બાણૈરભિક્રુદ્ધઃ કુર્યાલ્લોકમરાક્ષસમ્ ॥ 22 ॥
વિધમેચ્ચ પુરીં લંકાં શોષયેચ્ચ મહોદધિમ્ ।
રાવણસ્ય ચ નીચસ્ય કીર્તિં નામ ચ નાશયેત્ ॥ 23 ॥
તતો નિહતનાથાનાં રાક્ષસીનાં ગૃહે ગૃહે ।
યથાહમેવં રુદતી તથા ભૂયો ન સંશયઃ ॥ 24 ॥
અન્વિષ્ય રક્ષસાં લંકાં કુર્યાદ્રામસ્સલક્ષ્મણઃ ।
ન હિ તાભ્યાં રિપુર્દૃષ્ટો મુહૂર્તમપિ જીવતિ ॥ 25 ॥
ચિતાધૂમાકુલપથા ગૃધ્રમંડલસંકુલા ।
અચિરેણ તુ લંકેયં શ્મશાનસદૃશી ભવેત્ ॥ 26 ॥
અચિરેણૈવ કાલેન પ્રાપ્સ્યામ્યેવ મનોરથમ્ ।
દુષ્પ્રસ્થાનોઽયામાખ્યાતિ સર્વેષાં વો વિપર્યયમ્ ॥ 27 ॥
યાદૃશાનીહ દૃશ્યંતે લંકાયામશુભાનિ વૈ ।
અચિરેણૈવ કાલેન ભવિષ્યતિ હતપ્રભા ॥ 28 ॥
નૂનં લંકા હતે પાપે રાવણે રાક્ષસાધમે ।
શોષં યાસ્યતિ દુર્ધર્ષા પ્રમદા વિધવા યથા ॥ 29 ॥
પુણ્યોત્સવસમુત્થા ચ નષ્ટભર્ત્રી સરાક્ષસી ।
ભવિષ્યતિ પુરી લંકા નષ્ટભર્ત્રી યથાંગના ॥ 30 ॥
નૂનં રાક્ષસકન્યાનાં રુદંતીનાં ગૃહે ગૃહે ।
શ્રોષ્યામિ નચિરાદેવ દુઃખાર્તાનામિહ ધ્વનિમ્ ॥ 31 ॥
સાંથકારા હતદ્યોતા હતરાક્ષસપુંગવા ।
ભવિષ્યતિ પુરી લંકા નિર્દગ્ધા રામસાયકૈઃ ॥ 32 ॥
યદિ નામ સ શૂરો માં રામો રક્તાંતલોચનઃ ।
જાનીયાદ્વર્તમાનાં હિ રાવણસ્ય નિવેશને ॥ 33 ॥
અનેન તુ નૃશંસેન રાવણેનાધમેન મે ।
સમયો યસ્તુ નિર્દિષ્ટસ્તસ્ય કાલોઽયમાગતઃ ॥ 34 ॥
સ ચ મે વિહિતો મૃત્યુરસ્મિન્ દુષ્ટે ન વર્તતે ।
અકાર્યં યે ન જાનંતિ નૈરૃતાઃ પાપકારિણઃ ॥ 35 ॥
અધર્માત્તુ મહોત્પાતો ભવિષ્યતિ હિ સાંપ્રતમ્ ।
નૈતે ધર્મં વિજાનંતિ રાક્ષસાઃ પિશિતાશનાઃ ॥ 36 ॥
ધ્રુવં માં પ્રાતરાશાર્થે રાક્ષસઃ કલ્પયિષ્યતિ ।
સાહં કથં કરિષ્યામિ તં વિના પ્રિયદર્શનમ્ ॥ 37 ॥
ક્ષિપ્રં વૈવસ્વતં દેવં પશ્યેયં પતિના વિના ।
નાજાનાજ્જીવતીં રામસ્સ માં લક્ષ્મણપૂર્વજઃ ॥ 38 ॥
જાનંતૌ તૌ ન કુર્યાતાં નોર્ય્વાં હિ મમ માર્ગણમ્ ।
નૂનં મમૈવ શોકેન સ વીરો લક્ષ્મણાગ્રજઃ ॥ 39 ॥
દેવલોકમિતો યાતસ્ત્યક્ત્વા દેહં મહીતલે ।
ધન્યા દેવાસ્સગંધર્વાઃ સિદ્ધાશ્ચ પરમર્ષયઃ ॥ 40 ॥
મમ પશ્યંતિ યે નાથં રામં રાજીવલોચનમ્ ।
અથવા ન હિ તસ્યાર્થો ધર્મકામસ્ય ધીમતઃ ॥ 41 ॥
મયા રામસ્ય રાજર્ષેર્ભાર્યયા પરમાત્મનઃ ।
દૃશ્યમાને ભવેત્પ્રીતિ સ્સૌહૃદં નાસ્ત્યપશ્યતઃ ॥ 42 ॥
નાશયંતિ કૃતઘ્નાસ્તુ ન રામો નાશયિષ્યતિ ।
કિં નુ મે ન ગુણાઃ કેચિત્કિં વા ભાગ્યક્ષયો મમ ॥ 43 ॥
યાહં સીદામિ રામેણ હીના મુખ્યેન ભામિની ।
શ્રેયો મે જીવિતાન્મર્તું વિહીનાયા મહાત્મનઃ ॥ 44 ॥
રામાદક્લિષ્ટચારિત્રાચ્છૂરાચ્છત્રુનિબર્હણાત્ ।
અથવા ન્યસ્તશત્રૌ તૌ વને મૂલફલાશિનૌ ॥ 45 ॥
ભ્રાતરૌ હિ નરશ્રેષ્ઠૌ સંવૃત્તૌ વનગોચરૌ ।
અથવા રાક્ષસેંદ્રેણ રાવણેન દુરાત્મના ॥ 46 ॥
છદ્મના ઘાતિતૌ શૂરૌ ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ ।
સાઽહમેવંગતે કાલે મર્તુમિચ્છામિ સર્વથા ॥ 47 ॥
ન ચ મે વિહિતો મૃત્યુરસ્મિન્ દુઃખેઽપિ વર્તતે ।
ધન્યાઃ ખલુ મહાત્માનો મુનયસ્ત્યક્તકિલ્બિષાઃ ॥ 48 ॥
જિતાત્મનો મહાભાગા યેષાં ન સ્તઃ પ્રિયાપ્રિયે ।
પ્રિયાન્ન સંભવેદ્દુઃખમપ્રિયાદધિકં ભયમ્ ॥ 49 ॥
તાભ્યાં હિ યે વિયુજ્યંતે નમસ્તેષાં મહાત્મનામ્ ।
સાહં ત્યક્તા પ્રિયાર્હેણ રામેણ વિદિતાત્મના ॥ 50 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુંદરકાંડે ષડ્વિંશસ્સર્ગઃ ॥
