śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē sundarakāṇḍam ।
atha ṣaḍviṃśassargaḥ ।
prasaktāśrumukhītyavaṃ bruvantī janakātmajā ।
ādhōgatamukhī bālā vilaptumupachakramē ॥ 1 ॥
unmattēva pramattēva bhrāntachittēva śōchatī ।
upāvṛttā kiśōrīva vivēṣṭantī mahītalē ॥ 2 ॥
rāghavasya pramattasya rakṣasā kāmarūpiṇā ।
rāvaṇēna pramathyāhamānītā krōśatī balāt ॥ 3 ॥
rākṣasīvaśamāpannā bhartsyamānā sudāruṇam ।
chintayantī suduḥkhārtā nāhaṃ jīvitumutsuhē ॥ 4 ॥
na hi mē jīvitēnārthō naivārthērna cha bhūṣaṇaiḥ ।
vasantyā rākṣasīmadhyē vinā rāmaṃ mahāratham ॥ 5 ॥
aśmasāramidaṃ nūnamathavāpyajarāmaram ।
hṛdayaṃ mama yēnēdaṃ na duḥkhēnāvaśīryatē ॥ 6 ॥
dhiṅmāmanāryāmasatīṃ yāhaṃ tēnā vinā kṛtā ।
muhūrtamapi rakṣāmi jīvitaṃ pāpajīvitā ॥ 7 ॥
kā cha mē jīvitē śraddhā sukhē vā taṃ priyaṃ vinā ।
bhartāraṃ sāgarāntāyā vasudhāyāḥ priyaṃvadam ॥ 8 ॥
bhidyatāṃ bhakṣyatāṃ vāpi śarīraṃ visṛjāmyaham ।
na chāpyahaṃ chiraṃ duḥkhaṃ sahēyaṃ priyavarjitā ॥ 9 ॥
charaṇēnāpi savyēna na spṛśēyaṃ niśācharam ।
rāvaṇaṃ kiṃ punarahaṃ kāmamēyaṃ vigarhitam ॥ 10 ॥
pratyākhyātaṃ na jānāti nātmānaṃ nātmanaḥ kulam ।
yō nṛśaṃsasvabhāvēna māṃ prārthayitumichChati ॥ 11 ॥
Chinnā bhinnā vibhaktā vā dīptēvāgnau pradīpitā ।
rāvaṇaṃ nōpatiṣṭhēyaṃ kiṃ pralāpēna vaśchiram ॥ 12 ॥
khyātaḥ prājñaḥ kṛtajñaścha sānukrōśaścha rāghavaḥ ।
sadvṛttō niranukrōśaśśaṅkē madbhāgyasaṅkṣayāt ॥ 13 ॥
rākṣasānāṃ sahasrāṇi janasthānē chaturdaśa ।
yēnaikēna nirastāni sa māṃ kiṃ nābhipadyatē ॥ 14 ॥
niruddhā rāvaṇēnāhamalpavīryēṇa rakṣasā ।
samarthaḥ khalu mē bhartā rāvaṇaṃ hantumāhavē ॥ 15 ॥
virādhō daṇḍakāraṇyē yēna rākṣasapuṅgavaḥ ।
raṇē rāmēṇa nihatassa māṃ kiṃ nābhipadyatē ॥ 16 ॥
kāmaṃ madhyē samudrasya laṅkēyaṃ duṣpradharṣaṇā ।
na tu rāghavabāṇānāṃ gatirōdhō bhaviṣyati ॥ 17 ॥
kinnu tatkāraṇaṃ yēna rāmō dṛḍhaparākramaḥ ।
rakṣasāpahṛtāṃ bhāryāmiṣṭāṃ nābhyavapadyatē ॥ 18 ॥
ihasthāṃ māṃ na jānītē śaṅkē lakṣmaṇapūrvajaḥ ।
jānannapi hi tējasvī dharṣaṇaṃ marṣayiṣyati ॥ 19 ॥
hṛtēti yō'dhigatvā māṃ rāghavāya nivēdayēt ।
gṛdhrarājō'pi sa raṇē rāvaṇēna nipātitaḥ ॥ 20 ॥
kṛtaṃ karma mahattēna māṃ tathā'bhyavapadyatā ।
tiṣṭhatā rāvaṇadvandvē vṛddhēnāpi jaṭāyuṣā ॥ 21 ॥
yadi māmiha jānīyādvartamānāṃ sa rāghavaḥ ।
adya bāṇairabhikruddhaḥ kuryāllōkamarākṣasam ॥ 22 ॥
vidhamēchcha purīṃ laṅkāṃ śōṣayēchcha mahōdadhim ।
rāvaṇasya cha nīchasya kīrtiṃ nāma cha nāśayēt ॥ 23 ॥
tatō nihatanāthānāṃ rākṣasīnāṃ gṛhē gṛhē ।
yathāhamēvaṃ rudatī tathā bhūyō na saṃśayaḥ ॥ 24 ॥
anviṣya rakṣasāṃ laṅkāṃ kuryādrāmassalakṣmaṇaḥ ।
na hi tābhyāṃ ripurdṛṣṭō muhūrtamapi jīvati ॥ 25 ॥
chitādhūmākulapathā gṛdhramaṇḍalasaṅkulā ।
achirēṇa tu laṅkēyaṃ śmaśānasadṛśī bhavēt ॥ 26 ॥
achirēṇaiva kālēna prāpsyāmyēva manōratham ।
duṣprasthānō'yāmākhyāti sarvēṣāṃ vō viparyayam ॥ 27 ॥
yādṛśānīha dṛśyantē laṅkāyāmaśubhāni vai ।
achirēṇaiva kālēna bhaviṣyati hataprabhā ॥ 28 ॥
nūnaṃ laṅkā hatē pāpē rāvaṇē rākṣasādhamē ।
śōṣaṃ yāsyati durdharṣā pramadā vidhavā yathā ॥ 29 ॥
puṇyōtsavasamutthā cha naṣṭabhartrī sarākṣasī ।
bhaviṣyati purī laṅkā naṣṭabhartrī yathāṅganā ॥ 30 ॥
nūnaṃ rākṣasakanyānāṃ rudantīnāṃ gṛhē gṛhē ।
śrōṣyāmi nachirādēva duḥkhārtānāmiha dhvanim ॥ 31 ॥
sānthakārā hatadyōtā hatarākṣasapuṅgavā ।
bhaviṣyati purī laṅkā nirdagdhā rāmasāyakaiḥ ॥ 32 ॥
yadi nāma sa śūrō māṃ rāmō raktāntalōchanaḥ ।
jānīyādvartamānāṃ hi rāvaṇasya nivēśanē ॥ 33 ॥
anēna tu nṛśaṃsēna rāvaṇēnādhamēna mē ।
samayō yastu nirdiṣṭastasya kālō'yamāgataḥ ॥ 34 ॥
sa cha mē vihitō mṛtyurasmin duṣṭē na vartatē ।
akāryaṃ yē na jānanti nairṛtāḥ pāpakāriṇaḥ ॥ 35 ॥
adharmāttu mahōtpātō bhaviṣyati hi sāmpratam ।
naitē dharmaṃ vijānanti rākṣasāḥ piśitāśanāḥ ॥ 36 ॥
dhruvaṃ māṃ prātarāśārthē rākṣasaḥ kalpayiṣyati ।
sāhaṃ kathaṃ kariṣyāmi taṃ vinā priyadarśanam ॥ 37 ॥
kṣipraṃ vaivasvataṃ dēvaṃ paśyēyaṃ patinā vinā ।
nājānājjīvatīṃ rāmassa māṃ lakṣmaṇapūrvajaḥ ॥ 38 ॥
jānantau tau na kuryātāṃ nōryvāṃ hi mama mārgaṇam ।
nūnaṃ mamaiva śōkēna sa vīrō lakṣmaṇāgrajaḥ ॥ 39 ॥
dēvalōkamitō yātastyaktvā dēhaṃ mahītalē ।
dhanyā dēvāssagandharvāḥ siddhāścha paramarṣayaḥ ॥ 40 ॥
mama paśyanti yē nāthaṃ rāmaṃ rājīvalōchanam ।
athavā na hi tasyārthō dharmakāmasya dhīmataḥ ॥ 41 ॥
mayā rāmasya rājarṣērbhāryayā paramātmanaḥ ।
dṛśyamānē bhavētprīti ssauhṛdaṃ nāstyapaśyataḥ ॥ 42 ॥
nāśayanti kṛtaghnāstu na rāmō nāśayiṣyati ।
kiṃ nu mē na guṇāḥ kēchitkiṃ vā bhāgyakṣayō mama ॥ 43 ॥
yāhaṃ sīdāmi rāmēṇa hīnā mukhyēna bhāminī ।
śrēyō mē jīvitānmartuṃ vihīnāyā mahātmanaḥ ॥ 44 ॥
rāmādakliṣṭachāritrāchChūrāchChatrunibarhaṇāt ।
athavā nyastaśatrau tau vanē mūlaphalāśinau ॥ 45 ॥
bhrātarau hi naraśrēṣṭhau saṃvṛttau vanagōcharau ।
athavā rākṣasēndrēṇa rāvaṇēna durātmanā ॥ 46 ॥
Chadmanā ghātitau śūrau bhrātarau rāmalakṣmaṇau ।
sā'hamēvaṅgatē kālē martumichChāmi sarvathā ॥ 47 ॥
na cha mē vihitō mṛtyurasmin duḥkhē'pi vartatē ।
dhanyāḥ khalu mahātmānō munayastyaktakilbiṣāḥ ॥ 48 ॥
jitātmanō mahābhāgā yēṣāṃ na staḥ priyāpriyē ।
priyānna sambhavēdduḥkhamapriyādadhikaṃ bhayam ॥ 49 ॥
tābhyāṃ hi yē viyujyantē namastēṣāṃ mahātmanām ।
sāhaṃ tyaktā priyārhēṇa rāmēṇa viditātmanā ॥ 50 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē ṣaḍviṃśassargaḥ ॥