ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ସୁଂଦରକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଷଡ୍ଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ପ୍ରସକ୍ତାଶ୍ରୁମୁଖୀତ୍ୟଵଂ ବ୍ରୁଵଂତୀ ଜନକାତ୍ମଜା ।
ଆଧୋଗତମୁଖୀ ବାଲା ଵିଲପ୍ତୁମୁପଚକ୍ରମେ ॥ 1 ॥
ଉନ୍ମତ୍ତେଵ ପ୍ରମତ୍ତେଵ ଭ୍ରାଂତଚିତ୍ତେଵ ଶୋଚତୀ ।
ଉପାଵୃତ୍ତା କିଶୋରୀଵ ଵିଵେଷ୍ଟଂତୀ ମହୀତଲେ ॥ 2 ॥
ରାଘଵସ୍ୟ ପ୍ରମତ୍ତସ୍ୟ ରକ୍ଷସା କାମରୂପିଣା ।
ରାଵଣେନ ପ୍ରମଥ୍ୟାହମାନୀତା କ୍ରୋଶତୀ ବଲାତ୍ ॥ 3 ॥
ରାକ୍ଷସୀଵଶମାପନ୍ନା ଭର୍ତ୍ସ୍ୟମାନା ସୁଦାରୁଣମ୍ ।
ଚିଂତୟଂତୀ ସୁଦୁଃଖାର୍ତା ନାହଂ ଜୀଵିତୁମୁତ୍ସୁହେ ॥ 4 ॥
ନ ହି ମେ ଜୀଵିତେନାର୍ଥୋ ନୈଵାର୍ଥେର୍ନ ଚ ଭୂଷଣୈଃ ।
ଵସଂତ୍ୟା ରାକ୍ଷସୀମଧ୍ୟେ ଵିନା ରାମଂ ମହାରଥମ୍ ॥ 5 ॥
ଅଶ୍ମସାରମିଦଂ ନୂନମଥଵାପ୍ୟଜରାମରମ୍ ।
ହୃଦୟଂ ମମ ୟେନେଦଂ ନ ଦୁଃଖେନାଵଶୀର୍ୟତେ ॥ 6 ॥
ଧିଙ୍ମାମନାର୍ୟାମସତୀଂ ୟାହଂ ତେନା ଵିନା କୃତା ।
ମୁହୂର୍ତମପି ରକ୍ଷାମି ଜୀଵିତଂ ପାପଜୀଵିତା ॥ 7 ॥
କା ଚ ମେ ଜୀଵିତେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସୁଖେ ଵା ତଂ ପ୍ରିୟଂ ଵିନା ।
ଭର୍ତାରଂ ସାଗରାଂତାୟା ଵସୁଧାୟାଃ ପ୍ରିୟଂଵଦମ୍ ॥ 8 ॥
ଭିଦ୍ୟତାଂ ଭକ୍ଷ୍ୟତାଂ ଵାପି ଶରୀରଂ ଵିସୃଜାମ୍ୟହମ୍ ।
ନ ଚାପ୍ୟହଂ ଚିରଂ ଦୁଃଖଂ ସହେୟଂ ପ୍ରିୟଵର୍ଜିତା ॥ 9 ॥
ଚରଣେନାପି ସଵ୍ୟେନ ନ ସ୍ପୃଶେୟଂ ନିଶାଚରମ୍ ।
ରାଵଣଂ କିଂ ପୁନରହଂ କାମମେୟଂ ଵିଗର୍ହିତମ୍ ॥ 10 ॥
ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାତଂ ନ ଜାନାତି ନାତ୍ମାନଂ ନାତ୍ମନଃ କୁଲମ୍ ।
ୟୋ ନୃଶଂସସ୍ଵଭାଵେନ ମାଂ ପ୍ରାର୍ଥୟିତୁମିଚ୍ଛତି ॥ 11 ॥
ଛିନ୍ନା ଭିନ୍ନା ଵିଭକ୍ତା ଵା ଦୀପ୍ତେଵାଗ୍ନୌ ପ୍ରଦୀପିତା ।
ରାଵଣଂ ନୋପତିଷ୍ଠେୟଂ କିଂ ପ୍ରଲାପେନ ଵଶ୍ଚିରମ୍ ॥ 12 ॥
ଖ୍ୟାତଃ ପ୍ରାଜ୍ଞଃ କୃତଜ୍ଞଶ୍ଚ ସାନୁକ୍ରୋଶଶ୍ଚ ରାଘଵଃ ।
ସଦ୍ଵୃତ୍ତୋ ନିରନୁକ୍ରୋଶଶ୍ଶଂକେ ମଦ୍ଭାଗ୍ୟସଂକ୍ଷୟାତ୍ ॥ 13 ॥
ରାକ୍ଷସାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଜନସ୍ଥାନେ ଚତୁର୍ଦଶ ।
ୟେନୈକେନ ନିରସ୍ତାନି ସ ମାଂ କିଂ ନାଭିପଦ୍ୟତେ ॥ 14 ॥
ନିରୁଦ୍ଧା ରାଵଣେନାହମଲ୍ପଵୀର୍ୟେଣ ରକ୍ଷସା ।
ସମର୍ଥଃ ଖଲୁ ମେ ଭର୍ତା ରାଵଣଂ ହଂତୁମାହଵେ ॥ 15 ॥
ଵିରାଧୋ ଦଂଡକାରଣ୍ୟେ ୟେନ ରାକ୍ଷସପୁଂଗଵଃ ।
ରଣେ ରାମେଣ ନିହତସ୍ସ ମାଂ କିଂ ନାଭିପଦ୍ୟତେ ॥ 16 ॥
କାମଂ ମଧ୍ୟେ ସମୁଦ୍ରସ୍ୟ ଲଂକେୟଂ ଦୁଷ୍ପ୍ରଧର୍ଷଣା ।
ନ ତୁ ରାଘଵବାଣାନାଂ ଗତିରୋଧୋ ଭଵିଷ୍ୟତି ॥ 17 ॥
କିନ୍ନୁ ତତ୍କାରଣଂ ୟେନ ରାମୋ ଦୃଢପରାକ୍ରମଃ ।
ରକ୍ଷସାପହୃତାଂ ଭାର୍ୟାମିଷ୍ଟାଂ ନାଭ୍ୟଵପଦ୍ୟତେ ॥ 18 ॥
ଇହସ୍ଥାଂ ମାଂ ନ ଜାନୀତେ ଶଂକେ ଲକ୍ଷ୍ମଣପୂର୍ଵଜଃ ।
ଜାନନ୍ନପି ହି ତେଜସ୍ଵୀ ଧର୍ଷଣଂ ମର୍ଷୟିଷ୍ୟତି ॥ 19 ॥
ହୃତେତି ୟୋଽଧିଗତ୍ଵା ମାଂ ରାଘଵାୟ ନିଵେଦୟେତ୍ ।
ଗୃଧ୍ରରାଜୋଽପି ସ ରଣେ ରାଵଣେନ ନିପାତିତଃ ॥ 20 ॥
କୃତଂ କର୍ମ ମହତ୍ତେନ ମାଂ ତଥାଽଭ୍ୟଵପଦ୍ୟତା ।
ତିଷ୍ଠତା ରାଵଣଦ୍ଵଂଦ୍ଵେ ଵୃଦ୍ଧେନାପି ଜଟାୟୁଷା ॥ 21 ॥
ୟଦି ମାମିହ ଜାନୀୟାଦ୍ଵର୍ତମାନାଂ ସ ରାଘଵଃ ।
ଅଦ୍ୟ ବାଣୈରଭିକ୍ରୁଦ୍ଧଃ କୁର୍ୟାଲ୍ଲୋକମରାକ୍ଷସମ୍ ॥ 22 ॥
ଵିଧମେଚ୍ଚ ପୁରୀଂ ଲଂକାଂ ଶୋଷୟେଚ୍ଚ ମହୋଦଧିମ୍ ।
ରାଵଣସ୍ୟ ଚ ନୀଚସ୍ୟ କୀର୍ତିଂ ନାମ ଚ ନାଶୟେତ୍ ॥ 23 ॥
ତତୋ ନିହତନାଥାନାଂ ରାକ୍ଷସୀନାଂ ଗୃହେ ଗୃହେ ।
ୟଥାହମେଵଂ ରୁଦତୀ ତଥା ଭୂୟୋ ନ ସଂଶୟଃ ॥ 24 ॥
ଅନ୍ଵିଷ୍ୟ ରକ୍ଷସାଂ ଲଂକାଂ କୁର୍ୟାଦ୍ରାମସ୍ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ।
ନ ହି ତାଭ୍ୟାଂ ରିପୁର୍ଦୃଷ୍ଟୋ ମୁହୂର୍ତମପି ଜୀଵତି ॥ 25 ॥
ଚିତାଧୂମାକୁଲପଥା ଗୃଧ୍ରମଂଡଲସଂକୁଲା ।
ଅଚିରେଣ ତୁ ଲଂକେୟଂ ଶ୍ମଶାନସଦୃଶୀ ଭଵେତ୍ ॥ 26 ॥
ଅଚିରେଣୈଵ କାଲେନ ପ୍ରାପ୍ସ୍ୟାମ୍ୟେଵ ମନୋରଥମ୍ ।
ଦୁଷ୍ପ୍ରସ୍ଥାନୋଽୟାମାଖ୍ୟାତି ସର୍ଵେଷାଂ ଵୋ ଵିପର୍ୟୟମ୍ ॥ 27 ॥
ୟାଦୃଶାନୀହ ଦୃଶ୍ୟଂତେ ଲଂକାୟାମଶୁଭାନି ଵୈ ।
ଅଚିରେଣୈଵ କାଲେନ ଭଵିଷ୍ୟତି ହତପ୍ରଭା ॥ 28 ॥
ନୂନଂ ଲଂକା ହତେ ପାପେ ରାଵଣେ ରାକ୍ଷସାଧମେ ।
ଶୋଷଂ ୟାସ୍ୟତି ଦୁର୍ଧର୍ଷା ପ୍ରମଦା ଵିଧଵା ୟଥା ॥ 29 ॥
ପୁଣ୍ୟୋତ୍ସଵସମୁତ୍ଥା ଚ ନଷ୍ଟଭର୍ତ୍ରୀ ସରାକ୍ଷସୀ ।
ଭଵିଷ୍ୟତି ପୁରୀ ଲଂକା ନଷ୍ଟଭର୍ତ୍ରୀ ୟଥାଂଗନା ॥ 30 ॥
ନୂନଂ ରାକ୍ଷସକନ୍ୟାନାଂ ରୁଦଂତୀନାଂ ଗୃହେ ଗୃହେ ।
ଶ୍ରୋଷ୍ୟାମି ନଚିରାଦେଵ ଦୁଃଖାର୍ତାନାମିହ ଧ୍ଵନିମ୍ ॥ 31 ॥
ସାଂଥକାରା ହତଦ୍ୟୋତା ହତରାକ୍ଷସପୁଂଗଵା ।
ଭଵିଷ୍ୟତି ପୁରୀ ଲଂକା ନିର୍ଦଗ୍ଧା ରାମସାୟକୈଃ ॥ 32 ॥
ୟଦି ନାମ ସ ଶୂରୋ ମାଂ ରାମୋ ରକ୍ତାଂତଲୋଚନଃ ।
ଜାନୀୟାଦ୍ଵର୍ତମାନାଂ ହି ରାଵଣସ୍ୟ ନିଵେଶନେ ॥ 33 ॥
ଅନେନ ତୁ ନୃଶଂସେନ ରାଵଣେନାଧମେନ ମେ ।
ସମୟୋ ୟସ୍ତୁ ନିର୍ଦିଷ୍ଟସ୍ତସ୍ୟ କାଲୋଽୟମାଗତଃ ॥ 34 ॥
ସ ଚ ମେ ଵିହିତୋ ମୃତ୍ୟୁରସ୍ମିନ୍ ଦୁଷ୍ଟେ ନ ଵର୍ତତେ ।
ଅକାର୍ୟଂ ୟେ ନ ଜାନଂତି ନୈରୃତାଃ ପାପକାରିଣଃ ॥ 35 ॥
ଅଧର୍ମାତ୍ତୁ ମହୋତ୍ପାତୋ ଭଵିଷ୍ୟତି ହି ସାଂପ୍ରତମ୍ ।
ନୈତେ ଧର୍ମଂ ଵିଜାନଂତି ରାକ୍ଷସାଃ ପିଶିତାଶନାଃ ॥ 36 ॥
ଧ୍ରୁଵଂ ମାଂ ପ୍ରାତରାଶାର୍ଥେ ରାକ୍ଷସଃ କଲ୍ପୟିଷ୍ୟତି ।
ସାହଂ କଥଂ କରିଷ୍ୟାମି ତଂ ଵିନା ପ୍ରିୟଦର୍ଶନମ୍ ॥ 37 ॥
କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵୈଵସ୍ଵତଂ ଦେଵଂ ପଶ୍ୟେୟଂ ପତିନା ଵିନା ।
ନାଜାନାଜ୍ଜୀଵତୀଂ ରାମସ୍ସ ମାଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣପୂର୍ଵଜଃ ॥ 38 ॥
ଜାନଂତୌ ତୌ ନ କୁର୍ୟାତାଂ ନୋର୍ୟ୍ଵାଂ ହି ମମ ମାର୍ଗଣମ୍ ।
ନୂନଂ ମମୈଵ ଶୋକେନ ସ ଵୀରୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଗ୍ରଜଃ ॥ 39 ॥
ଦେଵଲୋକମିତୋ ୟାତସ୍ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା ଦେହଂ ମହୀତଲେ ।
ଧନ୍ୟା ଦେଵାସ୍ସଗଂଧର୍ଵାଃ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପରମର୍ଷୟଃ ॥ 40 ॥
ମମ ପଶ୍ୟଂତି ୟେ ନାଥଂ ରାମଂ ରାଜୀଵଲୋଚନମ୍ ।
ଅଥଵା ନ ହି ତସ୍ୟାର୍ଥୋ ଧର୍ମକାମସ୍ୟ ଧୀମତଃ ॥ 41 ॥
ମୟା ରାମସ୍ୟ ରାଜର୍ଷେର୍ଭାର୍ୟୟା ପରମାତ୍ମନଃ ।
ଦୃଶ୍ୟମାନେ ଭଵେତ୍ପ୍ରୀତି ସ୍ସୌହୃଦଂ ନାସ୍ତ୍ୟପଶ୍ୟତଃ ॥ 42 ॥
ନାଶୟଂତି କୃତଘ୍ନାସ୍ତୁ ନ ରାମୋ ନାଶୟିଷ୍ୟତି ।
କିଂ ନୁ ମେ ନ ଗୁଣାଃ କେଚିତ୍କିଂ ଵା ଭାଗ୍ୟକ୍ଷୟୋ ମମ ॥ 43 ॥
ୟାହଂ ସୀଦାମି ରାମେଣ ହୀନା ମୁଖ୍ୟେନ ଭାମିନୀ ।
ଶ୍ରେୟୋ ମେ ଜୀଵିତାନ୍ମର୍ତୁଂ ଵିହୀନାୟା ମହାତ୍ମନଃ ॥ 44 ॥
ରାମାଦକ୍ଲିଷ୍ଟଚାରିତ୍ରାଚ୍ଛୂରାଚ୍ଛତ୍ରୁନିବର୍ହଣାତ୍ ।
ଅଥଵା ନ୍ୟସ୍ତଶତ୍ରୌ ତୌ ଵନେ ମୂଲଫଲାଶିନୌ ॥ 45 ॥
ଭ୍ରାତରୌ ହି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠୌ ସଂଵୃତ୍ତୌ ଵନଗୋଚରୌ ।
ଅଥଵା ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରେଣ ରାଵଣେନ ଦୁରାତ୍ମନା ॥ 46 ॥
ଛଦ୍ମନା ଘାତିତୌ ଶୂରୌ ଭ୍ରାତରୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ।
ସାଽହମେଵଂଗତେ କାଲେ ମର୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ସର୍ଵଥା ॥ 47 ॥
ନ ଚ ମେ ଵିହିତୋ ମୃତ୍ୟୁରସ୍ମିନ୍ ଦୁଃଖେଽପି ଵର୍ତତେ ।
ଧନ୍ୟାଃ ଖଲୁ ମହାତ୍ମାନୋ ମୁନୟସ୍ତ୍ୟକ୍ତକିଲ୍ବିଷାଃ ॥ 48 ॥
ଜିତାତ୍ମନୋ ମହାଭାଗା ୟେଷାଂ ନ ସ୍ତଃ ପ୍ରିୟାପ୍ରିୟେ ।
ପ୍ରିୟାନ୍ନ ସଂଭଵେଦ୍ଦୁଃଖମପ୍ରିୟାଦଧିକଂ ଭୟମ୍ ॥ 49 ॥
ତାଭ୍ୟାଂ ହି ୟେ ଵିୟୁଜ୍ୟଂତେ ନମସ୍ତେଷାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ ।
ସାହଂ ତ୍ୟକ୍ତା ପ୍ରିୟାର୍ହେଣ ରାମେଣ ଵିଦିତାତ୍ମନା ॥ 50 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ସୁଂଦରକାଂଡେ ଷଡ୍ଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
