શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુંદરકાંડમ્ ।
અથ ષટ્ત્રિંશસ્સર્ગઃ ।
ભૂય એવ મહાતેજા હનૂમાન્પવનાત્મજઃ ।
અબ્રવીત્પ્રશ્રિતં વાક્યં સીતાપ્રત્યયકારણાત્ ॥ 1 ॥
વાનરોઽહં મહાભાગે દૂતો રામસ્ય ધીમતઃ ।
રામનામાંકિતં ચેદં પશ્ય દેવ્યંગુલીયકમ્ ॥ 2 ॥
પ્રત્યયાર્થં તવાઽનીતં તેન દત્તં મહાત્મના ।
સમાશ્વસિહિ ભદ્રં તે ક્ષીણદુઃખફલા હ્યસિ ॥ 3 ॥
ગૃહીત્વા પ્રેક્ષમાણા સા ભર્તુઃ કરવિભૂષણમ્ ।
ભર્તારમિવ સંપ્રાપ્તા જાનકી મુદિતાઽભવત્ ॥ 4 ॥
ચારુ તદ્વદનં તસ્યાસ્તામ્રશુક્લાયતેક્ષણમ્ ।
અશોભત વિશાલાક્ષ્યા રાહુમુક્ત ઇવોડુરાટ્ ॥ 5 ॥
તતસ્સા હ્રીમતી બાલા ભર્તૃસંદેશહર્ષિતા ।
પરિતુષ્ટા પ્રિયં કૃત્વા પ્રશશંસ મહાકપિમ્ ॥ 6 ॥
વિક્રાંતસ્ત્વં સમર્થસ્ત્વં પ્રાજ્ઞસ્ત્વં વાનરોત્તમ ।
યેનેદં રાક્ષસપદં ત્વયૈકેન પ્રધર્ષિતમ્ ॥ 7 ॥
શતયોજનવિસ્તીર્ણ સ્સાગરો મકરાલયઃ ।
વિક્રમશ્લાઘનીયેન ક્રમતા ગોષ્પદીકૃતઃ ॥ 8 ॥
ન હિ ત્વાં પ્રાકૃતં મન્યે વાનરં વાનરર્ષભ ।
યસ્ય તે નાસ્તિ સંત્રાસો રાવણાન્નાપિ સંભ્રમઃ ॥ 9 ॥
અર્હસે ચ કપિશ્રેષ્ઠ મયા સમભિભાષિતુમ્ ।
યદ્યસિ પ્રેષિતસ્તેન રામેણ વિદિતાત્મના ॥ 10 ॥
પ્રેષયિષ્યતિ દુર્ધર્ષો રામો ન હ્યપરીક્ષિતમ્ ।
પરાક્રમમવિજ્ઞાય મત્સકાશં વિશેષતઃ ॥ 11 ॥
દિષ્ટ્યા ચ કુશલી રામો ધર્માત્મા સત્યસંગરઃ ।
લક્ષ્મણશ્ચ મહાતેજાસ્સુમિત્રાનંદવર્ધનઃ ॥ 12 ॥
કુશલી યદિ કાકુત્સ્થઃ કિં નુ સાગરમેખલામ્ ।
મહીં દહતિ કોપેન યુગાંતાગ્નિરિવોત્થિતઃ ॥ 13 ॥
અથવા શક્તિમંતૌ તૌ સુરાણામપિ નિગ્રહે ।
મમૈવ તુ ન દુઃખાનામસ્તિ મન્યે વિપર્યયઃ ॥ 14 ॥
કચ્ચિન્ન વ્યથિતો રામઃ કચ્ચિન્ન પરિતપ્યતે ।
ઉત્તરાણિ ચ કાર્યાણિ કુરુતે પુરુષોત્તમઃ ॥ 15 ॥
કચ્ચિન્ન દીન સ્સંભ્રાંતઃ કાર્યેષુ ન ચ મુહ્યતિ ।
કચ્ચિત્પુરુષકાર્યાણિ કુરુતે નૃપતેસ્સુતઃ ॥ 16 ॥
દ્વિવિધં ત્રિવિધોપાયમુપાયમપિ સેવતે ।
વિજિગીષુસ્સુહૃત્કચ્ચિન્મિત્રેષુ ચ પરંતપઃ ॥ 17 ॥
કચ્ચિન્મિત્રાણિ લભતે મિત્રૈશ્ચાપ્યભિગમ્યતે ।
કચ્ચિત્કલ્યાણમિત્ત્રશ્ચ મિત્રત્ત્રૈશ્ચાપિ પુરસ્કૃતઃ ॥ 18 ॥
કચ્ચિદાશાસ્તિ દેવાનાં પ્રસાદં પાર્થિવાત્મજઃ ।
કચ્ચિત્પુરુષકારં ચ દૈવં ચ પ્રતિપદ્યતે ॥ 19 ॥
કચ્ચિન્ન વિગતસ્નેહઃ પ્રવાસાન્મયિ રાઘવઃ ।
કચ્ચિન્માં વ્યસનાદસ્માન્મોક્ષયિષ્યતિ વાનર ॥ 20 ॥
સુખાનામુચિતો નિત્યમસુખાનામનૌચિતઃ ।
દુઃખમુત્તરમાસાદ્ય કચ્ચિદ્રામો ન સીદતિ ॥ 21 ॥
કૌસલ્યાયાસ્તથા કચ્ચિત્સુમિત્રાયાસ્તથૈવ ચ ।
અભીક્ષ્ણં શ્રૂયતે કચ્ચિત્કુશલં ભરતસ્ય ચ ॥ 22 ॥
મન્નિમિત્તેન માનાર્હઃ કચ્ચિચ્છોકેન રાઘવઃ ।
કચ્ચિન્નાન્યમના રામઃ કચ્ચિન્માં તારયિષ્યતિ ॥ 23 ॥
કચ્ચિદક્ષૌહિણીં ભીમાં ભરતો ભ્રાતૃવત્સલઃ ।
ધ્વજિનીં મંત્રિભિર્ગુપ્તાં પ્રેષયિષ્યતિ મત્કૃતે ॥ 24 ॥
વાનરાધિપતિશ્શીમાન્સુગ્રીવઃ કચ્ચિદેષ્યતિ ।
મત્કૃતે હરિભિર્વીરૈર્વૃતો દંતનખાયુધૈઃ ॥ 25 ॥
કચ્ચિચ્છ લક્ષ્મણશ્શૂરસ્સુમિત્રાનંદવર્ધનઃ ।
અસ્ત્રવિચ્છરજાલેન રાક્ષસાન્વિધમિષ્યતિ ॥ 26 ॥
રૌદ્રેણ કચ્ચિદસ્ત્રેણ જ્વલતા નિહતં રણે ।
દ્રક્ષ્યામ્યલ્પેન કાલેન રાવણં સસુહૃજ્જનમ્ ॥ 27 ॥
કચ્ચિન્ન તદ્ધેમસમાનવર્ણં તસ્યાનનં પદ્મસમાનગંધિ ।
મયા વિના શુષ્યતિ શોકદીનં જલક્ષયે પદ્મમિવાતપેન ॥ 28 ॥
ધર્માપદેશાત્ત્યજતશ્ચ રાજ્યં માં ચાપ્યરણ્યં નયતઃ પદાતિમ્ ।
નાસીદ્વ્યથા યસ્ય ન ભીર્ન શોકઃ કચ્ચિત્સ ધૈર્યં હૃદયે કરોતિ ॥ 29 ॥
ન ચાસ્ય માતા ન પિતા ચ નાન્યઃ સ્નેહાદ્વિશિષ્ટોઽસ્તિ મયા સમો વા ।
તાવત્ત્વહં દૂત જિજીવિષેયં યાવત્પ્રવૃત્તિં શૃણુયાં પ્રિયસ્ય ॥ 30 ॥
ઇતીવ દેવી વચનં મહાર્થં તં વાનરેંદ્રં મધુરાર્થમુક્ત્વા ।
શ્રોતું પુનસ્તસ્ય વચોઽભિરામં રામાર્થયુક્તં વિરરામ રામા ॥ 31 ॥
સીતાયા વચનં શ્રુત્વા મારુતિર્ભીમવિક્રમઃ ।
શિરસ્યંજલિમાધાય વાક્યમુત્તરમબ્રવીત્ ॥ 32 ॥
ન ત્વામિહસ્થાં જાનીતે રામઃ કમલલોચને ।
તેન ત્વાં નાનયત્યાશુ શચીમિવ પુરંદરઃ ॥ 33 ॥
શ્રુત્વૈવ તુ વચો મહ્યં ક્ષિપ્રમેષ્યતિ રાઘવઃ ।
ચમૂં પ્રકર્ષન્મહતીં હર્યૃક્ષગણસંકુલામ્ ॥ 34 ॥
વિષ્ટંભયિત્વા બાણૌઘૈરક્ષોભ્યં વરુણાલયમ્ ।
કરિષ્યતિ પુરીં લંકાં કાકુત્સ્થઃ શાંતરાક્ષસામ્ ॥ 35 ॥
તત્ર યદ્યંતરા મૃત્યુર્યદિ દેવાસ્સહાસુરાઃ ।
સ્થાસ્યંતિ પથિ રામસ્ય સ તાનપિ વધિષ્યતિ ॥ 36 ॥
તવાદર્શનજેનાર્યે શોકેન સ પરિપ્લુતઃ ।
ન શર્મ લભતે રામસ્સિંહાર્દિત ઇવ દ્વિપઃ ॥ 37 ॥
મલયેન ચ વિંધ્યેન મેરુણા મંદરેણ ચ ।
દર્દુરેણ ચ તે દેવિ શપે મૂલફલેન ચ ॥ 38 ॥
યથા સુનયનં વલ્ગુ બિંબોષ્ઠં ચારુ કુંડલમ્ ।
મુખં દ્રક્ષ્યસિ રામસ્ય પૂર્ણચંદ્રમિવોદિતમ્ ॥ 39 ॥
ક્ષિપ્રં દ્રક્ષ્યસિ વૈદેહિ રામં પ્રસ્રવણે ગિરૌ ।
શતક્રતુમિવાસીનં નાગરાજસ્ય મૂર્ધનિ ॥ 40 ॥
ન માંસં રાઘવો ભુઙક્તે ન ચાઽપિ મધુ સેવતે ।
વન્યં સુવિહિતં નિત્યં ભક્તમશ્નાતિ પંચમમ્ ॥ 41 ॥
નૈવ દંશાન્ન મશકાન્ન કીટાન્ન સરીસૃપાન્ ।
રાઘવોઽપનયેદ્ગાત્રાત્ત્વદ્ગતેનાંતરાત્મના ॥ 42 ॥
નિત્યં ધ્યાનપરો રામો નિત્યં શોકપરાયણઃ ।
નાન્યચ્ચિંતયતે કિંચિત્સ તુ કામવશં ગતઃ ॥ 43 ॥
અનિદ્રસ્સતતં રામસ્સુપ્તોઽપિ ચ નરોત્તમઃ ।
સીતેતિ મધુરાં વાણીં વ્યાહરન્પ્રતિબુધ્યતે ॥ 44 ॥
દૃષ્ટ્વા ફલં વા પુષ્પં વા યદ્વાઽન્યત્સુમનોહરમ્ ।
બહુશો હા પ્રિયેત્યેવં શ્વસંસ્ત્વામભિભાષતે ॥ 45 ॥
સ દેવિ નિત્યં પરિતપ્યમાન સ્ત્વામેવ સીતેત્યભિભાષમાણઃ ।
ધૃતવ્રતો રાજસુતો મહાત્મા તવૈવ લાભાય કૃતપ્રયત્નઃ ॥ 46 ॥
સા રામસંકીર્તનવીતશોકા રામસ્ય શોકેન સમાનશોકા ।
શરન્મુખે સાંબુદશેષચંદ્રા નિશેવ વૈદેહસુતા બભૂવ ॥ 47 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુંદરકાંડે ષટ્ત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥
