śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē sundarakāṇḍam ।
atha ṣaṭtriṃśassargaḥ ।
bhūya ēva mahātējā hanūmānpavanātmajaḥ ।
abravītpraśritaṃ vākyaṃ sītāpratyayakāraṇāt ॥ 1 ॥
vānarō'haṃ mahābhāgē dūtō rāmasya dhīmataḥ ।
rāmanāmāṅkitaṃ chēdaṃ paśya dēvyaṅgulīyakam ॥ 2 ॥
pratyayārthaṃ tavā'nītaṃ tēna dattaṃ mahātmanā ।
samāśvasihi bhadraṃ tē kṣīṇaduḥkhaphalā hyasi ॥ 3 ॥
gṛhītvā prēkṣamāṇā sā bhartuḥ karavibhūṣaṇam ।
bhartāramiva samprāptā jānakī muditā'bhavat ॥ 4 ॥
chāru tadvadanaṃ tasyāstāmraśuklāyatēkṣaṇam ।
aśōbhata viśālākṣyā rāhumukta ivōḍurāṭ ॥ 5 ॥
tatassā hrīmatī bālā bhartṛsandēśaharṣitā ।
parituṣṭā priyaṃ kṛtvā praśaśaṃsa mahākapim ॥ 6 ॥
vikrāntastvaṃ samarthastvaṃ prājñastvaṃ vānarōttama ।
yēnēdaṃ rākṣasapadaṃ tvayaikēna pradharṣitam ॥ 7 ॥
śatayōjanavistīrṇa ssāgarō makarālayaḥ ।
vikramaślāghanīyēna kramatā gōṣpadīkṛtaḥ ॥ 8 ॥
na hi tvāṃ prākṛtaṃ manyē vānaraṃ vānararṣabha ।
yasya tē nāsti santrāsō rāvaṇānnāpi sambhramaḥ ॥ 9 ॥
arhasē cha kapiśrēṣṭha mayā samabhibhāṣitum ।
yadyasi prēṣitastēna rāmēṇa viditātmanā ॥ 10 ॥
prēṣayiṣyati durdharṣō rāmō na hyaparīkṣitam ।
parākramamavijñāya matsakāśaṃ viśēṣataḥ ॥ 11 ॥
diṣṭyā cha kuśalī rāmō dharmātmā satyasaṅgaraḥ ।
lakṣmaṇaścha mahātējāssumitrānandavardhanaḥ ॥ 12 ॥
kuśalī yadi kākutsthaḥ kiṃ nu sāgaramēkhalām ।
mahīṃ dahati kōpēna yugāntāgnirivōtthitaḥ ॥ 13 ॥
athavā śaktimantau tau surāṇāmapi nigrahē ।
mamaiva tu na duḥkhānāmasti manyē viparyayaḥ ॥ 14 ॥
kachchinna vyathitō rāmaḥ kachchinna paritapyatē ।
uttarāṇi cha kāryāṇi kurutē puruṣōttamaḥ ॥ 15 ॥
kachchinna dīna ssambhrāntaḥ kāryēṣu na cha muhyati ।
kachchitpuruṣakāryāṇi kurutē nṛpatēssutaḥ ॥ 16 ॥
dvividhaṃ trividhōpāyamupāyamapi sēvatē ।
vijigīṣussuhṛtkachchinmitrēṣu cha parantapaḥ ॥ 17 ॥
kachchinmitrāṇi labhatē mitraiśchāpyabhigamyatē ।
kachchitkalyāṇamittraścha mitrattraiśchāpi puraskṛtaḥ ॥ 18 ॥
kachchidāśāsti dēvānāṃ prasādaṃ pārthivātmajaḥ ।
kachchitpuruṣakāraṃ cha daivaṃ cha pratipadyatē ॥ 19 ॥
kachchinna vigatasnēhaḥ pravāsānmayi rāghavaḥ ।
kachchinmāṃ vyasanādasmānmōkṣayiṣyati vānara ॥ 20 ॥
sukhānāmuchitō nityamasukhānāmanauchitaḥ ।
duḥkhamuttaramāsādya kachchidrāmō na sīdati ॥ 21 ॥
kausalyāyāstathā kachchitsumitrāyāstathaiva cha ।
abhīkṣṇaṃ śrūyatē kachchitkuśalaṃ bharatasya cha ॥ 22 ॥
mannimittēna mānārhaḥ kachchichChōkēna rāghavaḥ ।
kachchinnānyamanā rāmaḥ kachchinmāṃ tārayiṣyati ॥ 23 ॥
kachchidakṣauhiṇīṃ bhīmāṃ bharatō bhrātṛvatsalaḥ ।
dhvajinīṃ mantribhirguptāṃ prēṣayiṣyati matkṛtē ॥ 24 ॥
vānarādhipatiśśīmānsugrīvaḥ kachchidēṣyati ।
matkṛtē haribhirvīrairvṛtō dantanakhāyudhaiḥ ॥ 25 ॥
kachchichCha lakṣmaṇaśśūrassumitrānandavardhanaḥ ।
astravichCharajālēna rākṣasānvidhamiṣyati ॥ 26 ॥
raudrēṇa kachchidastrēṇa jvalatā nihataṃ raṇē ।
drakṣyāmyalpēna kālēna rāvaṇaṃ sasuhṛjjanam ॥ 27 ॥
kachchinna taddhēmasamānavarṇaṃ tasyānanaṃ padmasamānagandhi ।
mayā vinā śuṣyati śōkadīnaṃ jalakṣayē padmamivātapēna ॥ 28 ॥
dharmāpadēśāttyajataścha rājyaṃ māṃ chāpyaraṇyaṃ nayataḥ padātim ।
nāsīdvyathā yasya na bhīrna śōkaḥ kachchitsa dhairyaṃ hṛdayē karōti ॥ 29 ॥
na chāsya mātā na pitā cha nānyaḥ snēhādviśiṣṭō'sti mayā samō vā ।
tāvattvahaṃ dūta jijīviṣēyaṃ yāvatpravṛttiṃ śṛṇuyāṃ priyasya ॥ 30 ॥
itīva dēvī vachanaṃ mahārthaṃ taṃ vānarēndraṃ madhurārthamuktvā ।
śrōtuṃ punastasya vachō'bhirāmaṃ rāmārthayuktaṃ virarāma rāmā ॥ 31 ॥
sītāyā vachanaṃ śrutvā mārutirbhīmavikramaḥ ।
śirasyañjalimādhāya vākyamuttaramabravīt ॥ 32 ॥
na tvāmihasthāṃ jānītē rāmaḥ kamalalōchanē ।
tēna tvāṃ nānayatyāśu śachīmiva purandaraḥ ॥ 33 ॥
śrutvaiva tu vachō mahyaṃ kṣipramēṣyati rāghavaḥ ।
chamūṃ prakarṣanmahatīṃ haryṛkṣagaṇasaṅkulām ॥ 34 ॥
viṣṭambhayitvā bāṇaughairakṣōbhyaṃ varuṇālayam ।
kariṣyati purīṃ laṅkāṃ kākutsthaḥ śāntarākṣasām ॥ 35 ॥
tatra yadyantarā mṛtyuryadi dēvāssahāsurāḥ ।
sthāsyanti pathi rāmasya sa tānapi vadhiṣyati ॥ 36 ॥
tavādarśanajēnāryē śōkēna sa pariplutaḥ ।
na śarma labhatē rāmassiṃhārdita iva dvipaḥ ॥ 37 ॥
malayēna cha vindhyēna mēruṇā mandarēṇa cha ।
dardurēṇa cha tē dēvi śapē mūlaphalēna cha ॥ 38 ॥
yathā sunayanaṃ valgu bimbōṣṭhaṃ chāru kuṇḍalam ।
mukhaṃ drakṣyasi rāmasya pūrṇachandramivōditam ॥ 39 ॥
kṣipraṃ drakṣyasi vaidēhi rāmaṃ prasravaṇē girau ।
śatakratumivāsīnaṃ nāgarājasya mūrdhani ॥ 40 ॥
na māṃsaṃ rāghavō bhuṅaktē na chā'pi madhu sēvatē ।
vanyaṃ suvihitaṃ nityaṃ bhaktamaśnāti pañchamam ॥ 41 ॥
naiva daṃśānna maśakānna kīṭānna sarīsṛpān ।
rāghavō'panayēdgātrāttvadgatēnāntarātmanā ॥ 42 ॥
nityaṃ dhyānaparō rāmō nityaṃ śōkaparāyaṇaḥ ।
nānyachchintayatē kiñchitsa tu kāmavaśaṃ gataḥ ॥ 43 ॥
anidrassatataṃ rāmassuptō'pi cha narōttamaḥ ।
sītēti madhurāṃ vāṇīṃ vyāharanpratibudhyatē ॥ 44 ॥
dṛṣṭvā phalaṃ vā puṣpaṃ vā yadvā'nyatsumanōharam ।
bahuśō hā priyētyēvaṃ śvasaṃstvāmabhibhāṣatē ॥ 45 ॥
sa dēvi nityaṃ paritapyamāna stvāmēva sītētyabhibhāṣamāṇaḥ ।
dhṛtavratō rājasutō mahātmā tavaiva lābhāya kṛtaprayatnaḥ ॥ 46 ॥
sā rāmasaṅkīrtanavītaśōkā rāmasya śōkēna samānaśōkā ।
śaranmukhē sāmbudaśēṣachandrā niśēva vaidēhasutā babhūva ॥ 47 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē ṣaṭtriṃśassargaḥ ॥