ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുംദരകാംഡമ് ।
അഥ ഷട്ത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।
ഭൂയ ഏവ മഹാതേജാ ഹനൂമാന്പവനാത്മജഃ ।
അബ്രവീത്പ്രശ്രിതം വാക്യം സീതാപ്രത്യയകാരണാത് ॥ 1 ॥
വാനരോഽഹം മഹാഭാഗേ ദൂതോ രാമസ്യ ധീമതഃ ।
രാമനാമാംകിതം ചേദം പശ്യ ദേവ്യംഗുലീയകമ് ॥ 2 ॥
പ്രത്യയാര്ഥം തവാഽനീതം തേന ദത്തം മഹാത്മനാ ।
സമാശ്വസിഹി ഭദ്രം തേ ക്ഷീണദുഃഖഫലാ ഹ്യസി ॥ 3 ॥
ഗൃഹീത്വാ പ്രേക്ഷമാണാ സാ ഭര്തുഃ കരവിഭൂഷണമ് ।
ഭര്താരമിവ സംപ്രാപ്താ ജാനകീ മുദിതാഽഭവത് ॥ 4 ॥
ചാരു തദ്വദനം തസ്യാസ്താമ്രശുക്ലായതേക്ഷണമ് ।
അശോഭത വിശാലാക്ഷ്യാ രാഹുമുക്ത ഇവോഡുരാട് ॥ 5 ॥
തതസ്സാ ഹ്രീമതീ ബാലാ ഭര്തൃസംദേശഹര്ഷിതാ ।
പരിതുഷ്ടാ പ്രിയം കൃത്വാ പ്രശശംസ മഹാകപിമ് ॥ 6 ॥
വിക്രാംതസ്ത്വം സമര്ഥസ്ത്വം പ്രാജ്ഞസ്ത്വം വാനരോത്തമ ।
യേനേദം രാക്ഷസപദം ത്വയൈകേന പ്രധര്ഷിതമ് ॥ 7 ॥
ശതയോജനവിസ്തീര്ണ സ്സാഗരോ മകരാലയഃ ।
വിക്രമശ്ലാഘനീയേന ക്രമതാ ഗോഷ്പദീകൃതഃ ॥ 8 ॥
ന ഹി ത്വാം പ്രാകൃതം മന്യേ വാനരം വാനരര്ഷഭ ।
യസ്യ തേ നാസ്തി സംത്രാസോ രാവണാന്നാപി സംഭ്രമഃ ॥ 9 ॥
അര്ഹസേ ച കപിശ്രേഷ്ഠ മയാ സമഭിഭാഷിതുമ് ।
യദ്യസി പ്രേഷിതസ്തേന രാമേണ വിദിതാത്മനാ ॥ 10 ॥
പ്രേഷയിഷ്യതി ദുര്ധര്ഷോ രാമോ ന ഹ്യപരീക്ഷിതമ് ।
പരാക്രമമവിജ്ഞായ മത്സകാശം വിശേഷതഃ ॥ 11 ॥
ദിഷ്ട്യാ ച കുശലീ രാമോ ധര്മാത്മാ സത്യസംഗരഃ ।
ലക്ഷ്മണശ്ച മഹാതേജാസ്സുമിത്രാനംദവര്ധനഃ ॥ 12 ॥
കുശലീ യദി കാകുത്സ്ഥഃ കിം നു സാഗരമേഖലാമ് ।
മഹീം ദഹതി കോപേന യുഗാംതാഗ്നിരിവോത്ഥിതഃ ॥ 13 ॥
അഥവാ ശക്തിമംതൌ തൌ സുരാണാമപി നിഗ്രഹേ ।
മമൈവ തു ന ദുഃഖാനാമസ്തി മന്യേ വിപര്യയഃ ॥ 14 ॥
കച്ചിന്ന വ്യഥിതോ രാമഃ കച്ചിന്ന പരിതപ്യതേ ।
ഉത്തരാണി ച കാര്യാണി കുരുതേ പുരുഷോത്തമഃ ॥ 15 ॥
കച്ചിന്ന ദീന സ്സംഭ്രാംതഃ കാര്യേഷു ന ച മുഹ്യതി ।
കച്ചിത്പുരുഷകാര്യാണി കുരുതേ നൃപതേസ്സുതഃ ॥ 16 ॥
ദ്വിവിധം ത്രിവിധോപായമുപായമപി സേവതേ ।
വിജിഗീഷുസ്സുഹൃത്കച്ചിന്മിത്രേഷു ച പരംതപഃ ॥ 17 ॥
കച്ചിന്മിത്രാണി ലഭതേ മിത്രൈശ്ചാപ്യഭിഗമ്യതേ ।
കച്ചിത്കല്യാണമിത്ത്രശ്ച മിത്രത്ത്രൈശ്ചാപി പുരസ്കൃതഃ ॥ 18 ॥
കച്ചിദാശാസ്തി ദേവാനാം പ്രസാദം പാര്ഥിവാത്മജഃ ।
കച്ചിത്പുരുഷകാരം ച ദൈവം ച പ്രതിപദ്യതേ ॥ 19 ॥
കച്ചിന്ന വിഗതസ്നേഹഃ പ്രവാസാന്മയി രാഘവഃ ।
കച്ചിന്മാം വ്യസനാദസ്മാന്മോക്ഷയിഷ്യതി വാനര ॥ 20 ॥
സുഖാനാമുചിതോ നിത്യമസുഖാനാമനൌചിതഃ ।
ദുഃഖമുത്തരമാസാദ്യ കച്ചിദ്രാമോ ന സീദതി ॥ 21 ॥
കൌസല്യായാസ്തഥാ കച്ചിത്സുമിത്രായാസ്തഥൈവ ച ।
അഭീക്ഷ്ണം ശ്രൂയതേ കച്ചിത്കുശലം ഭരതസ്യ ച ॥ 22 ॥
മന്നിമിത്തേന മാനാര്ഹഃ കച്ചിച്ഛോകേന രാഘവഃ ।
കച്ചിന്നാന്യമനാ രാമഃ കച്ചിന്മാം താരയിഷ്യതി ॥ 23 ॥
കച്ചിദക്ഷൌഹിണീം ഭീമാം ഭരതോ ഭ്രാതൃവത്സലഃ ।
ധ്വജിനീം മംത്രിഭിര്ഗുപ്താം പ്രേഷയിഷ്യതി മത്കൃതേ ॥ 24 ॥
വാനരാധിപതിശ്ശീമാന്സുഗ്രീവഃ കച്ചിദേഷ്യതി ।
മത്കൃതേ ഹരിഭിർവീരൈർവൃതോ ദംതനഖായുധൈഃ ॥ 25 ॥
കച്ചിച്ഛ ലക്ഷ്മണശ്ശൂരസ്സുമിത്രാനംദവര്ധനഃ ।
അസ്ത്രവിച്ഛരജാലേന രാക്ഷസാന്വിധമിഷ്യതി ॥ 26 ॥
രൌദ്രേണ കച്ചിദസ്ത്രേണ ജ്വലതാ നിഹതം രണേ ।
ദ്രക്ഷ്യാമ്യല്പേന കാലേന രാവണം സസുഹൃജ്ജനമ് ॥ 27 ॥
കച്ചിന്ന തദ്ധേമസമാനവര്ണം തസ്യാനനം പദ്മസമാനഗംധി ।
മയാ വിനാ ശുഷ്യതി ശോകദീനം ജലക്ഷയേ പദ്മമിവാതപേന ॥ 28 ॥
ധര്മാപദേശാത്ത്യജതശ്ച രാജ്യം മാം ചാപ്യരണ്യം നയതഃ പദാതിമ് ।
നാസീദ്വ്യഥാ യസ്യ ന ഭീര്ന ശോകഃ കച്ചിത്സ ധൈര്യം ഹൃദയേ കരോതി ॥ 29 ॥
ന ചാസ്യ മാതാ ന പിതാ ച നാന്യഃ സ്നേഹാദ്വിശിഷ്ടോഽസ്തി മയാ സമോ വാ ।
താവത്ത്വഹം ദൂത ജിജീവിഷേയം യാവത്പ്രവൃത്തിം ശൃണുയാം പ്രിയസ്യ ॥ 30 ॥
ഇതീവ ദേവീ വചനം മഹാര്ഥം തം വാനരേംദ്രം മധുരാര്ഥമുക്ത്വാ ।
ശ്രോതും പുനസ്തസ്യ വചോഽഭിരാമം രാമാര്ഥയുക്തം വിരരാമ രാമാ ॥ 31 ॥
സീതായാ വചനം ശ്രുത്വാ മാരുതിര്ഭീമവിക്രമഃ ।
ശിരസ്യംജലിമാധായ വാക്യമുത്തരമബ്രവീത് ॥ 32 ॥
ന ത്വാമിഹസ്ഥാം ജാനീതേ രാമഃ കമലലോചനേ ।
തേന ത്വാം നാനയത്യാശു ശചീമിവ പുരംദരഃ ॥ 33 ॥
ശ്രുത്വൈവ തു വചോ മഹ്യം ക്ഷിപ്രമേഷ്യതി രാഘവഃ ।
ചമൂം പ്രകര്ഷന്മഹതീം ഹര്യൃക്ഷഗണസംകുലാമ് ॥ 34 ॥
വിഷ്ടംഭയിത്വാ ബാണൌഘൈരക്ഷോഭ്യം വരുണാലയമ് ।
കരിഷ്യതി പുരീം ലംകാം കാകുത്സ്ഥഃ ശാംതരാക്ഷസാമ് ॥ 35 ॥
തത്ര യദ്യംതരാ മൃത്യുര്യദി ദേവാസ്സഹാസുരാഃ ।
സ്ഥാസ്യംതി പഥി രാമസ്യ സ താനപി വധിഷ്യതി ॥ 36 ॥
തവാദര്ശനജേനാര്യേ ശോകേന സ പരിപ്ലുതഃ ।
ന ശര്മ ലഭതേ രാമസ്സിംഹാര്ദിത ഇവ ദ്വിപഃ ॥ 37 ॥
മലയേന ച വിംധ്യേന മേരുണാ മംദരേണ ച ।
ദര്ദുരേണ ച തേ ദേവി ശപേ മൂലഫലേന ച ॥ 38 ॥
യഥാ സുനയനം വല്ഗു ബിംബോഷ്ഠം ചാരു കുംഡലമ് ।
മുഖം ദ്രക്ഷ്യസി രാമസ്യ പൂര്ണചംദ്രമിവോദിതമ് ॥ 39 ॥
ക്ഷിപ്രം ദ്രക്ഷ്യസി വൈദേഹി രാമം പ്രസ്രവണേ ഗിരൌ ।
ശതക്രതുമിവാസീനം നാഗരാജസ്യ മൂര്ധനി ॥ 40 ॥
ന മാംസം രാഘവോ ഭുങക്തേ ന ചാഽപി മധു സേവതേ ।
വന്യം സുവിഹിതം നിത്യം ഭക്തമശ്നാതി പംചമമ് ॥ 41 ॥
നൈവ ദംശാന്ന മശകാന്ന കീടാന്ന സരീസൃപാന് ।
രാഘവോഽപനയേദ്ഗാത്രാത്ത്വദ്ഗതേനാംതരാത്മനാ ॥ 42 ॥
നിത്യം ധ്യാനപരോ രാമോ നിത്യം ശോകപരായണഃ ।
നാന്യച്ചിംതയതേ കിംചിത്സ തു കാമവശം ഗതഃ ॥ 43 ॥
അനിദ്രസ്സതതം രാമസ്സുപ്തോഽപി ച നരോത്തമഃ ।
സീതേതി മധുരാം വാണീം വ്യാഹരന്പ്രതിബുധ്യതേ ॥ 44 ॥
ദൃഷ്ട്വാ ഫലം വാ പുഷ്പം വാ യദ്വാഽന്യത്സുമനോഹരമ് ।
ബഹുശോ ഹാ പ്രിയേത്യേവം ശ്വസംസ്ത്വാമഭിഭാഷതേ ॥ 45 ॥
സ ദേവി നിത്യം പരിതപ്യമാന സ്ത്വാമേവ സീതേത്യഭിഭാഷമാണഃ ।
ധൃതവ്രതോ രാജസുതോ മഹാത്മാ തവൈവ ലാഭായ കൃതപ്രയത്നഃ ॥ 46 ॥
സാ രാമസംകീര്തനവീതശോകാ രാമസ്യ ശോകേന സമാനശോകാ ।
ശരന്മുഖേ സാംബുദശേഷചംദ്രാ നിശേവ വൈദേഹസുതാ ബഭൂവ ॥ 47 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുംദരകാംഡേ ഷട്ത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥
