ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ସୁଂଦରକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଭୂୟ ଏଵ ମହାତେଜା ହନୂମାନ୍ପଵନାତ୍ମଜଃ ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରଶ୍ରିତଂ ଵାକ୍ୟଂ ସୀତାପ୍ରତ୍ୟୟକାରଣାତ୍ ॥ 1 ॥
ଵାନରୋଽହଂ ମହାଭାଗେ ଦୂତୋ ରାମସ୍ୟ ଧୀମତଃ ।
ରାମନାମାଂକିତଂ ଚେଦଂ ପଶ୍ୟ ଦେଵ୍ୟଂଗୁଲୀୟକମ୍ ॥ 2 ॥
ପ୍ରତ୍ୟୟାର୍ଥଂ ତଵାଽନୀତଂ ତେନ ଦତ୍ତଂ ମହାତ୍ମନା ।
ସମାଶ୍ଵସିହି ଭଦ୍ରଂ ତେ କ୍ଷୀଣଦୁଃଖଫଲା ହ୍ୟସି ॥ 3 ॥
ଗୃହୀତ୍ଵା ପ୍ରେକ୍ଷମାଣା ସା ଭର୍ତୁଃ କରଵିଭୂଷଣମ୍ ।
ଭର୍ତାରମିଵ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ଜାନକୀ ମୁଦିତାଽଭଵତ୍ ॥ 4 ॥
ଚାରୁ ତଦ୍ଵଦନଂ ତସ୍ୟାସ୍ତାମ୍ରଶୁକ୍ଲାୟତେକ୍ଷଣମ୍ ।
ଅଶୋଭତ ଵିଶାଲାକ୍ଷ୍ୟା ରାହୁମୁକ୍ତ ଇଵୋଡୁରାଟ୍ ॥ 5 ॥
ତତସ୍ସା ହ୍ରୀମତୀ ବାଲା ଭର୍ତୃସଂଦେଶହର୍ଷିତା ।
ପରିତୁଷ୍ଟା ପ୍ରିୟଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଶଶଂସ ମହାକପିମ୍ ॥ 6 ॥
ଵିକ୍ରାଂତସ୍ତ୍ଵଂ ସମର୍ଥସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ତ୍ଵଂ ଵାନରୋତ୍ତମ ।
ୟେନେଦଂ ରାକ୍ଷସପଦଂ ତ୍ଵୟୈକେନ ପ୍ରଧର୍ଷିତମ୍ ॥ 7 ॥
ଶତୟୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣ ସ୍ସାଗରୋ ମକରାଲୟଃ ।
ଵିକ୍ରମଶ୍ଲାଘନୀୟେନ କ୍ରମତା ଗୋଷ୍ପଦୀକୃତଃ ॥ 8 ॥
ନ ହି ତ୍ଵାଂ ପ୍ରାକୃତଂ ମନ୍ୟେ ଵାନରଂ ଵାନରର୍ଷଭ ।
ୟସ୍ୟ ତେ ନାସ୍ତି ସଂତ୍ରାସୋ ରାଵଣାନ୍ନାପି ସଂଭ୍ରମଃ ॥ 9 ॥
ଅର୍ହସେ ଚ କପିଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୟା ସମଭିଭାଷିତୁମ୍ ।
ୟଦ୍ୟସି ପ୍ରେଷିତସ୍ତେନ ରାମେଣ ଵିଦିତାତ୍ମନା ॥ 10 ॥
ପ୍ରେଷୟିଷ୍ୟତି ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ରାମୋ ନ ହ୍ୟପରୀକ୍ଷିତମ୍ ।
ପରାକ୍ରମମଵିଜ୍ଞାୟ ମତ୍ସକାଶଂ ଵିଶେଷତଃ ॥ 11 ॥
ଦିଷ୍ଟ୍ୟା ଚ କୁଶଲୀ ରାମୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ସତ୍ୟସଂଗରଃ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାତେଜାସ୍ସୁମିତ୍ରାନଂଦଵର୍ଧନଃ ॥ 12 ॥
କୁଶଲୀ ୟଦି କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ କିଂ ନୁ ସାଗରମେଖଲାମ୍ ।
ମହୀଂ ଦହତି କୋପେନ ୟୁଗାଂତାଗ୍ନିରିଵୋତ୍ଥିତଃ ॥ 13 ॥
ଅଥଵା ଶକ୍ତିମଂତୌ ତୌ ସୁରାଣାମପି ନିଗ୍ରହେ ।
ମମୈଵ ତୁ ନ ଦୁଃଖାନାମସ୍ତି ମନ୍ୟେ ଵିପର୍ୟୟଃ ॥ 14 ॥
କଚ୍ଚିନ୍ନ ଵ୍ୟଥିତୋ ରାମଃ କଚ୍ଚିନ୍ନ ପରିତପ୍ୟତେ ।
ଉତ୍ତରାଣି ଚ କାର୍ୟାଣି କୁରୁତେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ॥ 15 ॥
କଚ୍ଚିନ୍ନ ଦୀନ ସ୍ସଂଭ୍ରାଂତଃ କାର୍ୟେଷୁ ନ ଚ ମୁହ୍ୟତି ।
କଚ୍ଚିତ୍ପୁରୁଷକାର୍ୟାଣି କୁରୁତେ ନୃପତେସ୍ସୁତଃ ॥ 16 ॥
ଦ୍ଵିଵିଧଂ ତ୍ରିଵିଧୋପାୟମୁପାୟମପି ସେଵତେ ।
ଵିଜିଗୀଷୁସ୍ସୁହୃତ୍କଚ୍ଚିନ୍ମିତ୍ରେଷୁ ଚ ପରଂତପଃ ॥ 17 ॥
କଚ୍ଚିନ୍ମିତ୍ରାଣି ଲଭତେ ମିତ୍ରୈଶ୍ଚାପ୍ୟଭିଗମ୍ୟତେ ।
କଚ୍ଚିତ୍କଲ୍ୟାଣମିତ୍ତ୍ରଶ୍ଚ ମିତ୍ରତ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚାପି ପୁରସ୍କୃତଃ ॥ 18 ॥
କଚ୍ଚିଦାଶାସ୍ତି ଦେଵାନାଂ ପ୍ରସାଦଂ ପାର୍ଥିଵାତ୍ମଜଃ ।
କଚ୍ଚିତ୍ପୁରୁଷକାରଂ ଚ ଦୈଵଂ ଚ ପ୍ରତିପଦ୍ୟତେ ॥ 19 ॥
କଚ୍ଚିନ୍ନ ଵିଗତସ୍ନେହଃ ପ୍ରଵାସାନ୍ମୟି ରାଘଵଃ ।
କଚ୍ଚିନ୍ମାଂ ଵ୍ୟସନାଦସ୍ମାନ୍ମୋକ୍ଷୟିଷ୍ୟତି ଵାନର ॥ 20 ॥
ସୁଖାନାମୁଚିତୋ ନିତ୍ୟମସୁଖାନାମନୌଚିତଃ ।
ଦୁଃଖମୁତ୍ତରମାସାଦ୍ୟ କଚ୍ଚିଦ୍ରାମୋ ନ ସୀଦତି ॥ 21 ॥
କୌସଲ୍ୟାୟାସ୍ତଥା କଚ୍ଚିତ୍ସୁମିତ୍ରାୟାସ୍ତଥୈଵ ଚ ।
ଅଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଶ୍ରୂୟତେ କଚ୍ଚିତ୍କୁଶଲଂ ଭରତସ୍ୟ ଚ ॥ 22 ॥
ମନ୍ନିମିତ୍ତେନ ମାନାର୍ହଃ କଚ୍ଚିଚ୍ଛୋକେନ ରାଘଵଃ ।
କଚ୍ଚିନ୍ନାନ୍ୟମନା ରାମଃ କଚ୍ଚିନ୍ମାଂ ତାରୟିଷ୍ୟତି ॥ 23 ॥
କଚ୍ଚିଦକ୍ଷୌହିଣୀଂ ଭୀମାଂ ଭରତୋ ଭ୍ରାତୃଵତ୍ସଲଃ ।
ଧ୍ଵଜିନୀଂ ମଂତ୍ରିଭିର୍ଗୁପ୍ତାଂ ପ୍ରେଷୟିଷ୍ୟତି ମତ୍କୃତେ ॥ 24 ॥
ଵାନରାଧିପତିଶ୍ଶୀମାନ୍ସୁଗ୍ରୀଵଃ କଚ୍ଚିଦେଷ୍ୟତି ।
ମତ୍କୃତେ ହରିଭିର୍ଵୀରୈର୍ଵୃତୋ ଦଂତନଖାୟୁଧୈଃ ॥ 25 ॥
କଚ୍ଚିଚ୍ଛ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଶୂରସ୍ସୁମିତ୍ରାନଂଦଵର୍ଧନଃ ।
ଅସ୍ତ୍ରଵିଚ୍ଛରଜାଲେନ ରାକ୍ଷସାନ୍ଵିଧମିଷ୍ୟତି ॥ 26 ॥
ରୌଦ୍ରେଣ କଚ୍ଚିଦସ୍ତ୍ରେଣ ଜ୍ଵଲତା ନିହତଂ ରଣେ ।
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟାମ୍ୟଲ୍ପେନ କାଲେନ ରାଵଣଂ ସସୁହୃଜ୍ଜନମ୍ ॥ 27 ॥
କଚ୍ଚିନ୍ନ ତଦ୍ଧେମସମାନଵର୍ଣଂ ତସ୍ୟାନନଂ ପଦ୍ମସମାନଗଂଧି ।
ମୟା ଵିନା ଶୁଷ୍ୟତି ଶୋକଦୀନଂ ଜଲକ୍ଷୟେ ପଦ୍ମମିଵାତପେନ ॥ 28 ॥
ଧର୍ମାପଦେଶାତ୍ତ୍ୟଜତଶ୍ଚ ରାଜ୍ୟଂ ମାଂ ଚାପ୍ୟରଣ୍ୟଂ ନୟତଃ ପଦାତିମ୍ ।
ନାସୀଦ୍ଵ୍ୟଥା ୟସ୍ୟ ନ ଭୀର୍ନ ଶୋକଃ କଚ୍ଚିତ୍ସ ଧୈର୍ୟଂ ହୃଦୟେ କରୋତି ॥ 29 ॥
ନ ଚାସ୍ୟ ମାତା ନ ପିତା ଚ ନାନ୍ୟଃ ସ୍ନେହାଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟୋଽସ୍ତି ମୟା ସମୋ ଵା ।
ତାଵତ୍ତ୍ଵହଂ ଦୂତ ଜିଜୀଵିଷେୟଂ ୟାଵତ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ଶୃଣୁୟାଂ ପ୍ରିୟସ୍ୟ ॥ 30 ॥
ଇତୀଵ ଦେଵୀ ଵଚନଂ ମହାର୍ଥଂ ତଂ ଵାନରେଂଦ୍ରଂ ମଧୁରାର୍ଥମୁକ୍ତ୍ଵା ।
ଶ୍ରୋତୁଂ ପୁନସ୍ତସ୍ୟ ଵଚୋଽଭିରାମଂ ରାମାର୍ଥୟୁକ୍ତଂ ଵିରରାମ ରାମା ॥ 31 ॥
ସୀତାୟା ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାରୁତିର୍ଭୀମଵିକ୍ରମଃ ।
ଶିରସ୍ୟଂଜଲିମାଧାୟ ଵାକ୍ୟମୁତ୍ତରମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 32 ॥
ନ ତ୍ଵାମିହସ୍ଥାଂ ଜାନୀତେ ରାମଃ କମଲଲୋଚନେ ।
ତେନ ତ୍ଵାଂ ନାନୟତ୍ୟାଶୁ ଶଚୀମିଵ ପୁରଂଦରଃ ॥ 33 ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ତୁ ଵଚୋ ମହ୍ୟଂ କ୍ଷିପ୍ରମେଷ୍ୟତି ରାଘଵଃ ।
ଚମୂଂ ପ୍ରକର୍ଷନ୍ମହତୀଂ ହର୍ୟୃକ୍ଷଗଣସଂକୁଲାମ୍ ॥ 34 ॥
ଵିଷ୍ଟଂଭୟିତ୍ଵା ବାଣୌଘୈରକ୍ଷୋଭ୍ୟଂ ଵରୁଣାଲୟମ୍ ।
କରିଷ୍ୟତି ପୁରୀଂ ଲଂକାଂ କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ଶାଂତରାକ୍ଷସାମ୍ ॥ 35 ॥
ତତ୍ର ୟଦ୍ୟଂତରା ମୃତ୍ୟୁର୍ୟଦି ଦେଵାସ୍ସହାସୁରାଃ ।
ସ୍ଥାସ୍ୟଂତି ପଥି ରାମସ୍ୟ ସ ତାନପି ଵଧିଷ୍ୟତି ॥ 36 ॥
ତଵାଦର୍ଶନଜେନାର୍ୟେ ଶୋକେନ ସ ପରିପ୍ଲୁତଃ ।
ନ ଶର୍ମ ଲଭତେ ରାମସ୍ସିଂହାର୍ଦିତ ଇଵ ଦ୍ଵିପଃ ॥ 37 ॥
ମଲୟେନ ଚ ଵିଂଧ୍ୟେନ ମେରୁଣା ମଂଦରେଣ ଚ ।
ଦର୍ଦୁରେଣ ଚ ତେ ଦେଵି ଶପେ ମୂଲଫଲେନ ଚ ॥ 38 ॥
ୟଥା ସୁନୟନଂ ଵଲ୍ଗୁ ବିଂବୋଷ୍ଠଂ ଚାରୁ କୁଂଡଲମ୍ ।
ମୁଖଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟସି ରାମସ୍ୟ ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରମିଵୋଦିତମ୍ ॥ 39 ॥
କ୍ଷିପ୍ରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟସି ଵୈଦେହି ରାମଂ ପ୍ରସ୍ରଵଣେ ଗିରୌ ।
ଶତକ୍ରତୁମିଵାସୀନଂ ନାଗରାଜସ୍ୟ ମୂର୍ଧନି ॥ 40 ॥
ନ ମାଂସଂ ରାଘଵୋ ଭୁଙକ୍ତେ ନ ଚାଽପି ମଧୁ ସେଵତେ ।
ଵନ୍ୟଂ ସୁଵିହିତଂ ନିତ୍ୟଂ ଭକ୍ତମଶ୍ନାତି ପଂଚମମ୍ ॥ 41 ॥
ନୈଵ ଦଂଶାନ୍ନ ମଶକାନ୍ନ କୀଟାନ୍ନ ସରୀସୃପାନ୍ ।
ରାଘଵୋଽପନୟେଦ୍ଗାତ୍ରାତ୍ତ୍ଵଦ୍ଗତେନାଂତରାତ୍ମନା ॥ 42 ॥
ନିତ୍ୟଂ ଧ୍ୟାନପରୋ ରାମୋ ନିତ୍ୟଂ ଶୋକପରାୟଣଃ ।
ନାନ୍ୟଚ୍ଚିଂତୟତେ କିଂଚିତ୍ସ ତୁ କାମଵଶଂ ଗତଃ ॥ 43 ॥
ଅନିଦ୍ରସ୍ସତତଂ ରାମସ୍ସୁପ୍ତୋଽପି ଚ ନରୋତ୍ତମଃ ।
ସୀତେତି ମଧୁରାଂ ଵାଣୀଂ ଵ୍ୟାହରନ୍ପ୍ରତିବୁଧ୍ୟତେ ॥ 44 ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଫଲଂ ଵା ପୁଷ୍ପଂ ଵା ୟଦ୍ଵାଽନ୍ୟତ୍ସୁମନୋହରମ୍ ।
ବହୁଶୋ ହା ପ୍ରିୟେତ୍ୟେଵଂ ଶ୍ଵସଂସ୍ତ୍ଵାମଭିଭାଷତେ ॥ 45 ॥
ସ ଦେଵି ନିତ୍ୟଂ ପରିତପ୍ୟମାନ ସ୍ତ୍ଵାମେଵ ସୀତେତ୍ୟଭିଭାଷମାଣଃ ।
ଧୃତଵ୍ରତୋ ରାଜସୁତୋ ମହାତ୍ମା ତଵୈଵ ଲାଭାୟ କୃତପ୍ରୟତ୍ନଃ ॥ 46 ॥
ସା ରାମସଂକୀର୍ତନଵୀତଶୋକା ରାମସ୍ୟ ଶୋକେନ ସମାନଶୋକା ।
ଶରନ୍ମୁଖେ ସାଂବୁଦଶେଷଚଂଦ୍ରା ନିଶେଵ ଵୈଦେହସୁତା ବଭୂଵ ॥ 47 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ସୁଂଦରକାଂଡେ ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
