ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുംദരകാംഡമ് ।
അഥ ഏകോനചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ।
മണിം ദത്ത്വാ തതഃ സീതാ ഹനൂമംതമഥാബ്രവീത് ।
അഭിജ്ഞാനമഭിജ്ഞാതമേതദ്രാമസ്യ തത്ത്വതഃ ॥ 1 ॥
മണിം തു ദൃഷ്ട്വാ രാമോ വൈ ത്രയാണാം സംസ്മരിഷ്യതി ।
വീരോ ജനന്യാ മമ ച രാജ്ഞോ ദശരഥസ്യ ച ॥ 2 ॥
സ ഭൂയസ്ത്വം സമുത്സാഹേ ചോദിതോ ഹരിസത്തമ ।
അസ്മിന്കാര്യസമാരംഭേ പ്രചിംതയ യദുത്തരമ് ॥ 3 ॥
ത്വമസ്മിന്കാര്യനിര്യോഗേ പ്രമാണം ഹരിസത്തമ ।
ഹനുമന്യത്നമാസ്ഥായ ദുഃഖക്ഷയകരോ ഭവ ॥ 4 ॥
തസ്യ ചിംതയതോ യത്നോ ദുഃഖക്ഷയകരോ ഭവേത് ।
സ തഥേതി പ്രതിജ്ഞായ മാരുതിര്ഭീമവിക്രമഃ ॥ 5 ॥
ശിരസാ വംധ്യ വൈദേഹീം ഗമനായോപചക്രമേ ।
ജ്ഞാത്വാ സംപ്രസ്ഥിതം ദേവീ വാനരം മാരുതാത്മജമ് ॥ 6 ॥
ബാഷ്പഗദ്ഗദയാ വാചാ മൈഥിലീ വാക്യമബ്രവീത് ।
കുശലം ഹനുമന്ബ്രൂയാഃ സഹിതൌ രാമലക്ഷ്മണൌ ॥ 7 ॥
സുഗ്രീവം ച സഹാമാത്യം വൃദ്ധാന് സർവാംശ്ച വാനരാന് ।
ബ്രൂയാസ്ത്വം വാനരശ്രേഷ്ഠ കുശലം ധര്മസംഹിതമ് ॥ 8 ॥
യഥാ സ ച മഹാബാഹുര്മാം താരയതി രാഘവഃ ।
അസ്മാദ്ധുഃഖാംബുസംരോധാത്ത്വം സമാധാതുമര്ഹസി ॥ 9 ॥
ജീവംതീം മാം യഥാ രാമഃ സംഭാവയതി കീര്തിമാന് ।
തത്തഥാ ഹനുമന്വാച്യം വാചാ ധര്മമവാപ്നുഹി ॥ 10 ॥
നിത്യമുത്സാഹയുക്താശ്ച വാചശ്രുത്വാ ത്വയേരിതാഃ ।
വര്ധിഷ്യതേ ദാശരഥേഃ പൌരുഷം മദവാപ്തയേ ॥ 11 ॥
മത്സംദേശയുതാ വാചസ്ത്വത്തശ്ശ്രുത്വാ ച രാഘവഃ ।
പരാക്രമവിധിം വീരോ വിധിവത്സംവിധാസ്യതി ॥ 12 ॥
സീതായാ വചനം ശ്രുത്വാ ഹനുമാന്മാരുതാത്മജഃ ।
ശിരസ്യംജലിമാധായ വാക്യമുത്തരമബ്രവീത് ॥ 13 ॥
ക്ഷിപ്രമേഷ്യതി കാകുത്സ്ഥോ ഹാര്യൃക്ഷപ്രവരൈർവൃതഃ ।
യസ്തേ യുധി വിജിത്യാരീന്ശോകം വ്യപനയിഷ്യതി ॥ 14 ॥
ന ഹി പശ്യാമി മര്ത്യേഷു നാസുരേഷു സുരേഷു വാ ।
യസ്തസ്യ ക്ഷിപതോ ബാണാന്സ്ഥാതുമുത്സഹതേഽഗ്രതഃ ॥ 15 ॥
അപ്യര്കമപി പര്ജന്യമപി വൈവസ്വതം യമമ് ।
സ ഹി സോഢും രണേ ശക്തസ്തവ ഹേതോർവിശേഷതഃ ॥ 16 ॥
സ ഹി സാഗരപര്യംതാം മഹീം ശാസിതുമീഹതി ।
ത്വന്നിമിത്തോ ഹി രാമസ്യ ജയോ ജനകനംദിനി ॥ 17 ॥
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ സമ്യക്സത്യം സുഭാഷിതമ് ।
ജാനകീ ബഹുമേനേഽഥ വചനം ചേദമബ്രവീത് ॥ 18 ॥
തതസ്തം പ്രസ്ഥിതം സീതാ വീക്ഷമാണാ പുനഃ പുനഃ ।
ഭര്തൃസ്നേഹാന്വിതം വാക്യം സൌഹാര്ദാദനുമാനയത് ॥ 19 ॥
യദി വാ മന്യസേ വീര വസൈകാഹമരിംദമ ।
കസ്മിംശ്ചിത്സംവൃതേ ദേശേ വിശ്രാംതഃശ്വോ ഗമിഷ്യസി ॥ 20 ॥
മമ ചേദല്പഭാഗ്യായാ സാന്നിധ്യാത്തവ വാനര ।
അസ്യ ശോകസ്യ മഹതോ മുഹൂര്തം മോക്ഷണം ഭവേത് ॥ 21 ॥
ഗതേ ഹി ഹരിശാര്ദൂല പുനരാഗമനായ തു ।
പ്രാണാനാമപി സംദേഹോ മമ സ്യാന്നാത്ര സംശയഃ ॥ 22 ॥
തവാദര്ശനജഃ ശോകോ ഭൂയോ മാം പരിതാപയേത് ।
ദുഃഖാദ്ധുഃഖപരാമൃഷ്ടാം ദീപയന്നിവ വാനര ॥ 23 ॥
അയം ച വീര സംദേഹസ്തിഷ്ഠതീവ മമാഗ്രതഃ ।
സുമഹാംസ്ത്വത്സഹായേഷു ഹര്യൃക്ഷേഷു ഹരീശ്വരഃ ॥ 24 ॥
കഥം നു ഖലു ദുഷ്പാരം തരിഷ്യംതി മഹോദധിമ് ।
താനി ഹര്യൃക്ഷസൈന്യാനി തൌ വാ നരവരാത്മജൌ ॥ 25 ॥
ത്രയാണാമേവ ഭൂതാനാം സാഗരസ്യാസ്യ ലംഘനേ ।
ശക്തിസ്സ്യാദ്വൈനതേയസ്യ തവ വാ മാരുതസ്യ വാ ॥ 26 ॥
തദസ്മിന്കാര്യനിര്യോഗേ വീരൈവം ദുരതിക്രമേ ।
കിം പശ്യസി സമാധാനം ത്വം ഹി കാര്യവിദാം വരഃ ॥ 27 ॥
കാമമസ്യ ത്വമേവൈകഃ കാര്യസ്യ പരിസാധനേ ।
പര്യാപ്തഃ പരവീരഘ്ന യശസ്യസ്തേ ഫലോദയഃ ॥ 28 ॥
ബലൈസ്സമഗ്രൈര്യദി മാം രാവണം ജിത്യ സംയുഗേ ।
വിജയീ സ്വപുരം യായാത്തത്തസ്യ സദൃശം ഭവേത് ॥ 29 ॥
ശരൈസ്തു സംകുലാം കൃത്വാ ലംകാം പരബലാര്ദനഃ ।
മാം നയേദ്യദി കാകുത്സ്ഥഃ തത്തസ്യ സദൃശം ഭവേത് ॥ 30 ॥
തദ്യഥാ തസ്യ വിക്രാംതമനുരൂപം മഹാത്മനഃ ।
ഭവേദാഹവശൂരസ്യ തഥാ ത്വമുപപാദയ ॥ 31 ॥
തദര്ഥോപഹിതം വാക്യം പ്രശ്രിതം ഹേതുസംഹിതമ് ।
നിശമ്യ ഹനുമാന്ശേഷം വാക്യമുത്തരമബ്രവീത് ॥ 32 ॥
ദേവി ഹര്യൃക്ഷസൈന്യാനാമീശ്വരഃ പ്ലവതാം വരഃ ।
സുഗ്രീവസ്സത്ത്വസംപന്നസ്തവാര്ഥേ കൃതനിശ്ചയഃ ॥ 33 ॥
സ വാനരസഹസ്രാണാം കോടീഭിരഭിസംവൃതഃ ।
ക്ഷിപ്രമേഷ്യതി വൈദേഹി രാക്ഷസാനാം നിബര്ഹണഃ ॥ 34 ॥
തസ്യ വിക്രമസംപന്നാസ്സത്ത്വവംതോ മഹാബലാഃ ।
മനസ്സംകല്പസംപാതാ നിദേശേ ഹരയഃ സ്ഥിതാഃ ॥ 35 ॥
യേഷാം നോപരി നാധസ്താന്ന തിര്യക്സജ്ജതേ ഗതിഃ ।
ന ച കര്മസു സീദംതി മഹത്സ്വമിതതേജസഃ ॥ 36 ॥
അസകൃത്തൈര്മഹോത്സാഹൈസ്സസാഗരധരാധരാ ।
പ്രദക്ഷിണീകൃതാ ഭൂമിർവായുമാര്ഗാനുസാരിഭിഃ ॥ 37 ॥
മദ്വിശിഷ്ടാശ്ച തുല്യാശ്ച സംതി തത്ര വനൌകസഃ ।
മത്തഃ പ്രത്യവരഃ കശ്ചിന്നാസ്തി സുഗ്രീവസന്നിധൌ ॥ 38 ॥
അഹം താവദിഹ പ്രാപ്തഃ കിം പുനസ്തേ മഹാബലാഃ ।
ന ഹി പ്രകൃഷ്ടാഃ പ്രേഷ്യംതേ പ്രേഷ്യംതേ ഹീതരേ ജനാഃ ॥ 39 ॥
തദലം പരിതാപേന ദേവി ശോകോ വ്യപൈതു തേ ।
ഏകോത്പാതേന തേ ലംകാമേഷ്യംതി ഹരിയൂഥപാഃ ॥ 40 ॥
മമ പൃഷ്ഠഗതൌ തൌ ച ചംദ്രസൂര്യാവിവോദിതൌ ।
ത്വത്സകാശം മഹാസത്ത്വൌ നൃസിംഹാവാഗമിഷ്യതഃ ॥ 41 ॥
തതോ വീരൌ നരവരൌ സഹിതൌ രാമലക്ഷ്മണൌ ।
ആഗമ്യ നഗരീം ലംകാം സായകൈർവിധമിഷ്യതഃ ॥ 42 ॥
സഗണം രാവണം ഹത്ത്വാ രാഘവോ രഘുനംദനഃ ।
ത്വാമാദായ വരാരോഹേ സ്വപുരീം പ്രതിയാസ്യതി ॥ 43 ॥
തദാശ്വസിഹി ഭദ്രം തേ ഭവ ത്വം കാലകാംക്ഷിണീ ।
നചിരാദ്ദ്രക്ഷ്യസേ രാമം പ്രജ്വലംതമിവാനലമ് ॥ 44 ॥
നിഹതേ രാക്ഷസേംദ്രേഽസ്മിന്സപുത്രാമാത്യബാംധവേ ।
ത്വം സമേഷ്വസി രാമേണ ശശാംകേനേവ രോഹിണീ ॥ 45 ॥
ക്ഷിപ്രം ത്വം ദേവി ശോകസ്യ പാരം യാസ്യസി മൈഥിലി ।
രാവണം ചൈവ രാമേണ നിഹതം ദ്രക്ഷ്യസേഽചിരാത് ॥ 46 ॥
ഏവമാശ്വാസ്യ വൈദേഹീം ഹനുമാന്മാരുതാത്മജഃ ।
ഗമനായ മതിം കൃത്വാ വൈദേഹീം പുനരബ്രവീത് ॥ 47 ॥
തമരിഘ്നം കൃതാത്മാനം ക്ഷിപ്രം ദ്രക്ഷ്യസി രാഘവമ് ।
ലക്ഷ്മണം ച ധനുഷ്പാണിം ലംകാദ്വാരമുപാഗതമ് ॥ 48 ॥
നഖദംഷ്ട്രായുധാന്വീരാന്സിമ്ഹശാര്ദൂലവിക്രമാന് ।
വാനരാന്വാരണേംദ്രാഭാന്ക്ഷിപ്രം ദ്രക്ഷ്യസി സംഗതാന് ॥ 49 ॥
ശൈലാംബുദനികാശാനാം ലംകാമലയസാനുഷു ।
നര്ദതാം കപിമുഖ്യാനാമാര്യേ യൂധാന്യനേകശഃ ॥ 50 ॥
സ തു മര്മണി ഘോരേണ താഡിതോ മന്മഥേഷുണാ ।
ന ശര്മ ലഭതേ രാമസ്സിംഹാര്ധിത ഇവ ദ്വിപഃ ॥ 51 ॥
മാ രുദോ ദേവി ശോകേന മാഭൂത്തേ മനസോഽപ്രിയമ് ।
ശചീവ പത്യാ ശക്രേണ ഭര്ത്രാ നാഥവതീ ഹ്യസി ॥ 52 ॥
രാമാദ്വിശിഷ്ടഃ കോഽന്യോഽസ്തി കശ്ചിത്സൌമിത്രിണാ സമഃ ।
അഗ്നിമാരുതകല്പൌ തൌ ഭ്രാതരൌ തവ സംശ്രയൌ ॥ 53 ॥
നാസ്മിംശ്ചിരം വത്സ്യസി ദേവി ദേശേ രക്ഷോഗണൈരധ്യുഷിതേഽതിരൌദ്രേ ।
ന തേ ചിരാദാമഗമനം പ്രിയസ്യ ക്ഷമസ്വ മത്സംഗമകാലമാത്രമ് ॥ 54 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുംദരകാംഡേ ഏകോനചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ॥
