ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ସୁଂଦରକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକୋନଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ମଣିଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତତଃ ସୀତା ହନୂମଂତମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଅଭିଜ୍ଞାନମଭିଜ୍ଞାତମେତଦ୍ରାମସ୍ୟ ତତ୍ତ୍ଵତଃ ॥ 1 ॥
ମଣିଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମୋ ଵୈ ତ୍ରୟାଣାଂ ସଂସ୍ମରିଷ୍ୟତି ।
ଵୀରୋ ଜନନ୍ୟା ମମ ଚ ରାଜ୍ଞୋ ଦଶରଥସ୍ୟ ଚ ॥ 2 ॥
ସ ଭୂୟସ୍ତ୍ଵଂ ସମୁତ୍ସାହେ ଚୋଦିତୋ ହରିସତ୍ତମ ।
ଅସ୍ମିନ୍କାର୍ୟସମାରଂଭେ ପ୍ରଚିଂତୟ ୟଦୁତ୍ତରମ୍ ॥ 3 ॥
ତ୍ଵମସ୍ମିନ୍କାର୍ୟନିର୍ୟୋଗେ ପ୍ରମାଣଂ ହରିସତ୍ତମ ।
ହନୁମନ୍ୟତ୍ନମାସ୍ଥାୟ ଦୁଃଖକ୍ଷୟକରୋ ଭଵ ॥ 4 ॥
ତସ୍ୟ ଚିଂତୟତୋ ୟତ୍ନୋ ଦୁଃଖକ୍ଷୟକରୋ ଭଵେତ୍ ।
ସ ତଥେତି ପ୍ରତିଜ୍ଞାୟ ମାରୁତିର୍ଭୀମଵିକ୍ରମଃ ॥ 5 ॥
ଶିରସା ଵଂଧ୍ୟ ଵୈଦେହୀଂ ଗମନାୟୋପଚକ୍ରମେ ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସଂପ୍ରସ୍ଥିତଂ ଦେଵୀ ଵାନରଂ ମାରୁତାତ୍ମଜମ୍ ॥ 6 ॥
ବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦୟା ଵାଚା ମୈଥିଲୀ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ।
କୁଶଲଂ ହନୁମନ୍ବ୍ରୂୟାଃ ସହିତୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ॥ 7 ॥
ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଚ ସହାମାତ୍ୟଂ ଵୃଦ୍ଧାନ୍ ସର୍ଵାଂଶ୍ଚ ଵାନରାନ୍ ।
ବ୍ରୂୟାସ୍ତ୍ଵଂ ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଶଲଂ ଧର୍ମସଂହିତମ୍ ॥ 8 ॥
ୟଥା ସ ଚ ମହାବାହୁର୍ମାଂ ତାରୟତି ରାଘଵଃ ।
ଅସ୍ମାଦ୍ଧୁଃଖାଂବୁସଂରୋଧାତ୍ତ୍ଵଂ ସମାଧାତୁମର୍ହସି ॥ 9 ॥
ଜୀଵଂତୀଂ ମାଂ ୟଥା ରାମଃ ସଂଭାଵୟତି କୀର୍ତିମାନ୍ ।
ତତ୍ତଥା ହନୁମନ୍ଵାଚ୍ୟଂ ଵାଚା ଧର୍ମମଵାପ୍ନୁହି ॥ 10 ॥
ନିତ୍ୟମୁତ୍ସାହୟୁକ୍ତାଶ୍ଚ ଵାଚଶ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵୟେରିତାଃ ।
ଵର୍ଧିଷ୍ୟତେ ଦାଶରଥେଃ ପୌରୁଷଂ ମଦଵାପ୍ତୟେ ॥ 11 ॥
ମତ୍ସଂଦେଶୟୁତା ଵାଚସ୍ତ୍ଵତ୍ତଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ରାଘଵଃ ।
ପରାକ୍ରମଵିଧିଂ ଵୀରୋ ଵିଧିଵତ୍ସଂଵିଧାସ୍ୟତି ॥ 12 ॥
ସୀତାୟା ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହନୁମାନ୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ।
ଶିରସ୍ୟଂଜଲିମାଧାୟ ଵାକ୍ୟମୁତ୍ତରମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 13 ॥
କ୍ଷିପ୍ରମେଷ୍ୟତି କାକୁତ୍ସ୍ଥୋ ହାର୍ୟୃକ୍ଷପ୍ରଵରୈର୍ଵୃତଃ ।
ୟସ୍ତେ ୟୁଧି ଵିଜିତ୍ୟାରୀନ୍ଶୋକଂ ଵ୍ୟପନୟିଷ୍ୟତି ॥ 14 ॥
ନ ହି ପଶ୍ୟାମି ମର୍ତ୍ୟେଷୁ ନାସୁରେଷୁ ସୁରେଷୁ ଵା ।
ୟସ୍ତସ୍ୟ କ୍ଷିପତୋ ବାଣାନ୍ସ୍ଥାତୁମୁତ୍ସହତେଽଗ୍ରତଃ ॥ 15 ॥
ଅପ୍ୟର୍କମପି ପର୍ଜନ୍ୟମପି ଵୈଵସ୍ଵତଂ ୟମମ୍ ।
ସ ହି ସୋଢୁଂ ରଣେ ଶକ୍ତସ୍ତଵ ହେତୋର୍ଵିଶେଷତଃ ॥ 16 ॥
ସ ହି ସାଗରପର୍ୟଂତାଂ ମହୀଂ ଶାସିତୁମୀହତି ।
ତ୍ଵନ୍ନିମିତ୍ତୋ ହି ରାମସ୍ୟ ଜୟୋ ଜନକନଂଦିନି ॥ 17 ॥
ତସ୍ୟ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସମ୍ୟକ୍ସତ୍ୟଂ ସୁଭାଷିତମ୍ ।
ଜାନକୀ ବହୁମେନେଽଥ ଵଚନଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 18 ॥
ତତସ୍ତଂ ପ୍ରସ୍ଥିତଂ ସୀତା ଵୀକ୍ଷମାଣା ପୁନଃ ପୁନଃ ।
ଭର୍ତୃସ୍ନେହାନ୍ଵିତଂ ଵାକ୍ୟଂ ସୌହାର୍ଦାଦନୁମାନୟତ୍ ॥ 19 ॥
ୟଦି ଵା ମନ୍ୟସେ ଵୀର ଵସୈକାହମରିଂଦମ ।
କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ସଂଵୃତେ ଦେଶେ ଵିଶ୍ରାଂତଃଶ୍ଵୋ ଗମିଷ୍ୟସି ॥ 20 ॥
ମମ ଚେଦଲ୍ପଭାଗ୍ୟାୟା ସାନ୍ନିଧ୍ୟାତ୍ତଵ ଵାନର ।
ଅସ୍ୟ ଶୋକସ୍ୟ ମହତୋ ମୁହୂର୍ତଂ ମୋକ୍ଷଣଂ ଭଵେତ୍ ॥ 21 ॥
ଗତେ ହି ହରିଶାର୍ଦୂଲ ପୁନରାଗମନାୟ ତୁ ।
ପ୍ରାଣାନାମପି ସଂଦେହୋ ମମ ସ୍ୟାନ୍ନାତ୍ର ସଂଶୟଃ ॥ 22 ॥
ତଵାଦର୍ଶନଜଃ ଶୋକୋ ଭୂୟୋ ମାଂ ପରିତାପୟେତ୍ ।
ଦୁଃଖାଦ୍ଧୁଃଖପରାମୃଷ୍ଟାଂ ଦୀପୟନ୍ନିଵ ଵାନର ॥ 23 ॥
ଅୟଂ ଚ ଵୀର ସଂଦେହସ୍ତିଷ୍ଠତୀଵ ମମାଗ୍ରତଃ ।
ସୁମହାଂସ୍ତ୍ଵତ୍ସହାୟେଷୁ ହର୍ୟୃକ୍ଷେଷୁ ହରୀଶ୍ଵରଃ ॥ 24 ॥
କଥଂ ନୁ ଖଲୁ ଦୁଷ୍ପାରଂ ତରିଷ୍ୟଂତି ମହୋଦଧିମ୍ ।
ତାନି ହର୍ୟୃକ୍ଷସୈନ୍ୟାନି ତୌ ଵା ନରଵରାତ୍ମଜୌ ॥ 25 ॥
ତ୍ରୟାଣାମେଵ ଭୂତାନାଂ ସାଗରସ୍ୟାସ୍ୟ ଲଂଘନେ ।
ଶକ୍ତିସ୍ସ୍ୟାଦ୍ଵୈନତେୟସ୍ୟ ତଵ ଵା ମାରୁତସ୍ୟ ଵା ॥ 26 ॥
ତଦସ୍ମିନ୍କାର୍ୟନିର୍ୟୋଗେ ଵୀରୈଵଂ ଦୁରତିକ୍ରମେ ।
କିଂ ପଶ୍ୟସି ସମାଧାନଂ ତ୍ଵଂ ହି କାର୍ୟଵିଦାଂ ଵରଃ ॥ 27 ॥
କାମମସ୍ୟ ତ୍ଵମେଵୈକଃ କାର୍ୟସ୍ୟ ପରିସାଧନେ ।
ପର୍ୟାପ୍ତଃ ପରଵୀରଘ୍ନ ୟଶସ୍ୟସ୍ତେ ଫଲୋଦୟଃ ॥ 28 ॥
ବଲୈସ୍ସମଗ୍ରୈର୍ୟଦି ମାଂ ରାଵଣଂ ଜିତ୍ୟ ସଂୟୁଗେ ।
ଵିଜୟୀ ସ୍ଵପୁରଂ ୟାୟାତ୍ତତ୍ତସ୍ୟ ସଦୃଶଂ ଭଵେତ୍ ॥ 29 ॥
ଶରୈସ୍ତୁ ସଂକୁଲାଂ କୃତ୍ଵା ଲଂକାଂ ପରବଲାର୍ଦନଃ ।
ମାଂ ନୟେଦ୍ୟଦି କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ତତ୍ତସ୍ୟ ସଦୃଶଂ ଭଵେତ୍ ॥ 30 ॥
ତଦ୍ୟଥା ତସ୍ୟ ଵିକ୍ରାଂତମନୁରୂପଂ ମହାତ୍ମନଃ ।
ଭଵେଦାହଵଶୂରସ୍ୟ ତଥା ତ୍ଵମୁପପାଦୟ ॥ 31 ॥
ତଦର୍ଥୋପହିତଂ ଵାକ୍ୟଂ ପ୍ରଶ୍ରିତଂ ହେତୁସଂହିତମ୍ ।
ନିଶମ୍ୟ ହନୁମାନ୍ଶେଷଂ ଵାକ୍ୟମୁତ୍ତରମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 32 ॥
ଦେଵି ହର୍ୟୃକ୍ଷସୈନ୍ୟାନାମୀଶ୍ଵରଃ ପ୍ଲଵତାଂ ଵରଃ ।
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ସତ୍ତ୍ଵସଂପନ୍ନସ୍ତଵାର୍ଥେ କୃତନିଶ୍ଚୟଃ ॥ 33 ॥
ସ ଵାନରସହସ୍ରାଣାଂ କୋଟୀଭିରଭିସଂଵୃତଃ ।
କ୍ଷିପ୍ରମେଷ୍ୟତି ଵୈଦେହି ରାକ୍ଷସାନାଂ ନିବର୍ହଣଃ ॥ 34 ॥
ତସ୍ୟ ଵିକ୍ରମସଂପନ୍ନାସ୍ସତ୍ତ୍ଵଵଂତୋ ମହାବଲାଃ ।
ମନସ୍ସଂକଲ୍ପସଂପାତା ନିଦେଶେ ହରୟଃ ସ୍ଥିତାଃ ॥ 35 ॥
ୟେଷାଂ ନୋପରି ନାଧସ୍ତାନ୍ନ ତିର୍ୟକ୍ସଜ୍ଜତେ ଗତିଃ ।
ନ ଚ କର୍ମସୁ ସୀଦଂତି ମହତ୍ସ୍ଵମିତତେଜସଃ ॥ 36 ॥
ଅସକୃତ୍ତୈର୍ମହୋତ୍ସାହୈସ୍ସସାଗରଧରାଧରା ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତା ଭୂମିର୍ଵାୟୁମାର୍ଗାନୁସାରିଭିଃ ॥ 37 ॥
ମଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟାଶ୍ଚ ତୁଲ୍ୟାଶ୍ଚ ସଂତି ତତ୍ର ଵନୌକସଃ ।
ମତ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ୟଵରଃ କଶ୍ଚିନ୍ନାସ୍ତି ସୁଗ୍ରୀଵସନ୍ନିଧୌ ॥ 38 ॥
ଅହଂ ତାଵଦିହ ପ୍ରାପ୍ତଃ କିଂ ପୁନସ୍ତେ ମହାବଲାଃ ।
ନ ହି ପ୍ରକୃଷ୍ଟାଃ ପ୍ରେଷ୍ୟଂତେ ପ୍ରେଷ୍ୟଂତେ ହୀତରେ ଜନାଃ ॥ 39 ॥
ତଦଲଂ ପରିତାପେନ ଦେଵି ଶୋକୋ ଵ୍ୟପୈତୁ ତେ ।
ଏକୋତ୍ପାତେନ ତେ ଲଂକାମେଷ୍ୟଂତି ହରିୟୂଥପାଃ ॥ 40 ॥
ମମ ପୃଷ୍ଠଗତୌ ତୌ ଚ ଚଂଦ୍ରସୂର୍ୟାଵିଵୋଦିତୌ ।
ତ୍ଵତ୍ସକାଶଂ ମହାସତ୍ତ୍ଵୌ ନୃସିଂହାଵାଗମିଷ୍ୟତଃ ॥ 41 ॥
ତତୋ ଵୀରୌ ନରଵରୌ ସହିତୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ।
ଆଗମ୍ୟ ନଗରୀଂ ଲଂକାଂ ସାୟକୈର୍ଵିଧମିଷ୍ୟତଃ ॥ 42 ॥
ସଗଣଂ ରାଵଣଂ ହତ୍ତ୍ଵା ରାଘଵୋ ରଘୁନଂଦନଃ ।
ତ୍ଵାମାଦାୟ ଵରାରୋହେ ସ୍ଵପୁରୀଂ ପ୍ରତିୟାସ୍ୟତି ॥ 43 ॥
ତଦାଶ୍ଵସିହି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଭଵ ତ୍ଵଂ କାଲକାଂକ୍ଷିଣୀ ।
ନଚିରାଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟସେ ରାମଂ ପ୍ରଜ୍ଵଲଂତମିଵାନଲମ୍ ॥ 44 ॥
ନିହତେ ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରେଽସ୍ମିନ୍ସପୁତ୍ରାମାତ୍ୟବାଂଧଵେ ।
ତ୍ଵଂ ସମେଷ୍ଵସି ରାମେଣ ଶଶାଂକେନେଵ ରୋହିଣୀ ॥ 45 ॥
କ୍ଷିପ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ଦେଵି ଶୋକସ୍ୟ ପାରଂ ୟାସ୍ୟସି ମୈଥିଲି ।
ରାଵଣଂ ଚୈଵ ରାମେଣ ନିହତଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟସେଽଚିରାତ୍ ॥ 46 ॥
ଏଵମାଶ୍ଵାସ୍ୟ ଵୈଦେହୀଂ ହନୁମାନ୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ।
ଗମନାୟ ମତିଂ କୃତ୍ଵା ଵୈଦେହୀଂ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 47 ॥
ତମରିଘ୍ନଂ କୃତାତ୍ମାନଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟସି ରାଘଵମ୍ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚ ଧନୁଷ୍ପାଣିଂ ଲଂକାଦ୍ଵାରମୁପାଗତମ୍ ॥ 48 ॥
ନଖଦଂଷ୍ଟ୍ରାୟୁଧାନ୍ଵୀରାନ୍ସିମ୍ହଶାର୍ଦୂଲଵିକ୍ରମାନ୍ ।
ଵାନରାନ୍ଵାରଣେଂଦ୍ରାଭାନ୍କ୍ଷିପ୍ରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟସି ସଂଗତାନ୍ ॥ 49 ॥
ଶୈଲାଂବୁଦନିକାଶାନାଂ ଲଂକାମଲୟସାନୁଷୁ ।
ନର୍ଦତାଂ କପିମୁଖ୍ୟାନାମାର୍ୟେ ୟୂଧାନ୍ୟନେକଶଃ ॥ 50 ॥
ସ ତୁ ମର୍ମଣି ଘୋରେଣ ତାଡିତୋ ମନ୍ମଥେଷୁଣା ।
ନ ଶର୍ମ ଲଭତେ ରାମସ୍ସିଂହାର୍ଧିତ ଇଵ ଦ୍ଵିପଃ ॥ 51 ॥
ମା ରୁଦୋ ଦେଵି ଶୋକେନ ମାଭୂତ୍ତେ ମନସୋଽପ୍ରିୟମ୍ ।
ଶଚୀଵ ପତ୍ୟା ଶକ୍ରେଣ ଭର୍ତ୍ରା ନାଥଵତୀ ହ୍ୟସି ॥ 52 ॥
ରାମାଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟଃ କୋଽନ୍ୟୋଽସ୍ତି କଶ୍ଚିତ୍ସୌମିତ୍ରିଣା ସମଃ ।
ଅଗ୍ନିମାରୁତକଲ୍ପୌ ତୌ ଭ୍ରାତରୌ ତଵ ସଂଶ୍ରୟୌ ॥ 53 ॥
ନାସ୍ମିଂଶ୍ଚିରଂ ଵତ୍ସ୍ୟସି ଦେଵି ଦେଶେ ରକ୍ଷୋଗଣୈରଧ୍ୟୁଷିତେଽତିରୌଦ୍ରେ ।
ନ ତେ ଚିରାଦାମଗମନଂ ପ୍ରିୟସ୍ୟ କ୍ଷମସ୍ଵ ମତ୍ସଂଗମକାଲମାତ୍ରମ୍ ॥ 54 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ସୁଂଦରକାଂଡେ ଏକୋନଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
