śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha aṣṭatriṃśassargaḥ ।
pratigṛhya cha tatsarvamupāyanamupāhṛtam ।
vānarānsāntvayitvā cha sarvānēva vyasarjayat ॥ 1 ॥
visarjayitvā sa harīn śūrāṃstānkṛtakarmaṇaḥ ।
mēnē kṛtārthamātmānaṃ rāghavaṃ cha mahābalam ॥ 2 ॥
sa lakṣmaṇō bhīmabalaṃ sarvavānarasattamam ।
abravītpraśritaṃ vākyaṃ sugrīvaṃ sampraharṣayan ॥ 3 ॥
kiṣkindhāyā viniṣkrāma yadi tē saumya rōchatē ।
tasya tadvachanaṃ śrutvā lakṣmaṇasya subhāṣitam ॥ 4 ॥
sugrīvaḥ paramaprītō vākyamētaduvācha ha ।
ēvaṃ bhavatu gachChāvaḥ sthēyaṃ tvachChāsanē mayā ॥ 5 ॥
tamēvamuktvā sugrīvō lakṣmaṇaṃ śubhalakṣaṇam ।
visarjayāmāsa tadā tārāmanyāścha yōṣitaḥ ॥ 6 ॥
ētētyuchchairharivarānsugrīvassamudāharat ।
tasya tadvachanaṃ śrutvā harayaśśīghramāyayuḥ ॥ 7 ॥
baddhāñjalipuṭāssarvē yē syuḥ strīdarśanakṣamāḥ ।
tānuvācha tataḥ prāptānrājā'rkasadṛśaprabhaḥ ॥ 8 ॥
upasthāpayata kṣipraṃ śibikāṃ mama vānarāḥ ।
śrutvā tu vachanaṃ tasya harayaśśīghravikramāḥ ॥ 9 ॥
samupasthāpayāmāsuśśibikāṃ priyadarśanām ।
tāmupasthāpitāṃ dṛṣṭvā śibikāṃ vānarādhipaḥ ॥ 10 ॥
lakṣmaṇā'ruhyatāṃ śīghramiti saumitrimabravīt ।
ityuktvā kāñchanaṃ yānaṃ sugrīvassūryasannibham ॥ 11 ॥
bṛhadbhirharibhiryuktamārurōha salakṣmaṇaḥ ।
pāṇḍurēṇātapatrēṇa mriyamāṇēna mūrdhani ॥ 12 ॥
śuklaiścha vālavyajanairdhūyamānaissamantataḥ ।
śaṅkhabhērīninādaiścha haribhiśchābhivanditaḥ ॥ 13 ॥
niryayau prāpya sugrīvō rājyaśriyamanuttamām ।
sa vānaraśataistīkṣṇairbahubhi śśastrapāṇibhiḥ ॥ 14 ॥
parikīrṇō yayau tatra yatra rāmō vyavasthitaḥ ।
sa taṃ dēśamanuprāpya śrēṣṭhaṃ rāmaniṣēvitam ॥ 15 ॥
avātaranmahātējā śśibikāyāssalakṣmaṇaḥ ।
āsādya cha tatō rāmaṃ kṛtāñjalipuṭō'bhavat ॥ 16 ॥
kṛtāñjalau sthitē tasminvānarāśchābhavaṃstathā ।
taṭākamiva taṃ dṛṣṭvā rāmaḥ kuḍmalapaṅkajam ॥ 17 ॥
vānarāṇāṃ mahatsainyaṃ sugrīvē prītimānabhūt ।
pādayōḥ patitaṃ mūrdhnā tamutthāpya harīśvaram ॥ 18 ॥
prēmṇā cha bahumānāchcha rāghavaḥ pariṣasvajē ।
pariṣvajya cha dharmātmā niṣīdēti tatō'bravīt ॥ 19 ॥
niṣaṇṇaṃ taṃ tatō dṛṣṭvā kṣitau rāmō'bravīdvachaḥ ।
dharmamarthaṃ cha kāmaṃ cha yastu kālē niṣēvatē ॥ 20 ॥
vibhajya satataṃ vīra ssa rājā harisattama ।
hitvā dharmaṃ tathā'rthaṃ cha kāmaṃ yastu niṣēvatē ॥ 21 ॥
sa vṛkṣāgrē yathā suptaḥ patitaḥ pratibudhyatē ।
amitrāṇāṃ vadhē yuktō mitrāṇāṃ saṅgrahē rataḥ ॥ 22 ॥
trivargaphalabhōktā tu rājā dharmēṇa yujyatē ।
udyōgasamayastvēṣaprāptaśśatruvināśana ॥ 23 ॥
sañchintyatāṃ hi piṅgēśa haribhissaha mantribhiḥ ।
ēvamuktastu sugrīvō rāmaṃ vachanamabravīt ॥ 24 ॥
praṇaṣṭā śrīścha kīrtiścha kapirājyaṃ cha śāśvatam ।
tvatprasādānmahābāhō punaḥprāptamidaṃ mayā ॥ 25 ॥
tava dēva prasādāchcha bhrātuścha jayatāṃ vara ।
kṛtaṃ na pratikuryādyaḥ puruṣāṇāṃ sa dūṣakaḥ ॥ 26 ॥
ētē vānaramūkhyāścha śataśaśśatrusūdana ।
prāptāśchādāya balinaḥ pṛthivyāṃ sarvavānarān ॥ 27 ॥
ṛkṣāśchāvahitāśśūrā gōlāṅgūlāścha rāghava ।
kāntāravanadurgāṇāmabhijñā ghōradarśanāḥ ॥ 28 ॥
dēvagandharvaputrāścha vānarāḥ kāmarūpiṇaḥ ।
svaissvaiḥ parivṛtāssainyairvartantē pathi rāghava ॥ 29 ॥
śataiśśatasahasraiścha vartantē kōṭibhiścha plavaṅgamāḥ ।
ayutaiśchāvṛtā vīrāśśaṅkubhiścha parantapa ॥ 30 ॥
arbudairarbudaśatairmadhyaiśchāntyaiścha vānarāḥ ।
samudraiścha parārdhaiścha harayō hariyūthapāḥ ॥ 31 ॥
āgamiṣyanti tē rājanmahēndrasamavikramāḥ ।
mērumandarasaṅkāśā vindhya mērukṛtālayāḥ ॥ 32 ॥
tē tvāmabhigamiṣyanti rākṣasaṃ yē sabāndhavam ।
nihatya rāvaṇaṃ sakhyē hyānayiṣyanti maithilīm ॥ 33 ॥
tatastamudyōgamavēkṣya buddhimā nharipravīrasya nidēśavartinaḥ ।
babhūva harṣādvasudhādhipātmajaḥ prabuddhanīlōtpalatulyadarśanaḥ ॥ 34 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē aṣṭatriṃśassargaḥ ॥