શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિંધાકાંડમ્ ।
અથ પંચાશસ્સર્ગઃ ।
સહ તારાંગદાભ્યાં તુ સંગમ્ય હનુમાન્કપિઃ ।
વિચિનોતિ સ્મ વિંધ્યસ્ય ગુહાશ્ચ ગહનાનિ ચ ॥ 1 ॥
સિંહશાર્દૂલજુષ્ટેષુ શિલાશ્ચ સરિતસ્તદા ।
વિષમેષુ નગેંદ્રસ્ય મહાપ્રસ્રવણેષુ ચ ॥ 2 ॥
આસેદુસ્તસ્ય શૈલસ્ય કોટિં દક્ષ્ણિપશ્ચિમામ્ ।
તેષાં તત્રૈવ વસતાં સ કાલો વ્યત્યવર્તત ॥ 3 ॥
સ હિ દેશો દુરન્વેષો ગુહાગહનવાન્મહાન્ ।
તત્ર વાયુસુતસ્સર્વં વિચિનોતિ સ્મ પર્વતમ્ ॥ 4 ॥
પરસ્પરેણ હનુમા નન્યોન્યસ્યાવિદૂરતઃ ।
ગજો ગવાક્ષો ગવયશ્શરભો ગંધમાદનઃ ॥ 5 ॥
મૈંદશ્ચ દ્વિવિદશ્ચૈવ સુષેણો જાંબવાન્નલઃ ।
અંગદો યુવરાજશ્ચ તારશ્ચ વનગોચરઃ ॥ 6 ॥
ગિરિજાલાવૃતાંદેશાન્માર્ગિત્વા દક્ષિણાં દિશમ્ ।
વિચિન્વંતસ્તતસ્તત્ર દદૃશુર્વિવૃતં બિલમ્ ॥ 7 ॥
દુર્ગમૃક્ષબિલં નામ દાનવેનાભિરક્ષિતમ્ ।
ક્ષુત્પિપાસાપરીતાશ્ચ શ્રાંતાશ્ચ સલિલાર્થિનઃ ॥ 8 ॥
અવકીર્ણં લતાવૃક્ષૈર્દદૃશુસ્તે મહાબિલમ્ ।
તત્ર ક્રૌંચાશ્ચ હંસાશ્ચ સારસાશ્ચ વિનિષ્ક્રમન્ ॥ 9 ॥
જલાર્દ્રાશ્ચક્રવાકાશ્ચ રક્તાંગાઃ પદ્મરેણુભિઃ ।
તતસ્તદ્બિલમાસાદ્ય સુગંધિ દુરતિક્રમમ્ ॥ 10 ॥
વિસ્મયવ્યગ્રમનસો બભૂવુર્વાનરર્ષભાઃ ।
સંંજાતપરિશંકાસ્તે તદ્બિલં પ્લવગોત્તમાઃ ॥ 11 ॥
અભ્યપદ્યંત સંહૃષ્ટાસ્તેજોવંતો મહાબલાઃ ।
નાનાસત્ત્વસમાકીર્ણં દૈત્યેંદ્રનિલયોપમમ્ ॥ 12 ॥
દુર્દર્શમતિઘોરં ચ દુર્વિગાહં ચ સર્વશઃ ।
તતઃ પર્વતકૂટાભો હનૂમાન્પવનાત્મજઃ ॥ 13 ॥
અબ્રવીદ્વાનરાન્સર્વાન્કાંતારવનકોવિદઃ ।
ગિરિજાલાવૃતાંદેશાન્માર્ગિત્વા દક્ષિણાં દિશમ્ ॥ 14 ॥
વયં સર્વે પરિશ્રાંતા ન ચ પશ્યામ મૈથિલીમ્ ।
અસ્માચ્ચાપિ બિલાદ્ધંસાઃ ક્રૌંચાશ્ચ સહ સારસૈઃ ॥ 15 ॥
જલાર્દ્રાશ્ચક્રવાકાશ્ચ નિષ્પતંતિ સ્મ સર્વશઃ ।
નૂનં સલિલવાનત્ર કૂપો વા યદિ વા હ્રદઃ ॥ 16 ॥
તથા ચેમે બિલદ્વારિ સ્નિગ્ધાસ્તિષ્ઠંતિ પાદપાઃ ।
ઇત્યુક્ત્વા તદ્બિલં સર્વે વિવિશુસ્તિમિરાવૃતમ્ ॥ 17 ॥
અચંદ્રસૂર્યં હરયો દદૃશૂ રોમહર્ષણમ્ ।
નિશામ્ય તસ્માત્ શિંહાંશ્ચ તાંસ્તાંશ્ચ મૃગપક્ષ્ણિઃ ॥ 18 ॥
પ્રવિષ્ટા હરિશાર્દૂલા બિલં તિમિરસંવૃતમ્ ।
ન તેષાં સજ્જતે ચક્ષુર્ન તેજો ન પરાક્રમઃ ॥ 19 ॥
વાયોરિવ ગતિસ્તેષાં દૃષ્ટિસ્તમસિ વર્તતે ।
તે પ્રવિષ્ટાસ્તુ વેગેન તદ્બિલં કપિકુંજરાઃ ॥ 20 ॥
પ્રકાશમભિરામં ચ દદૃશુર્દેશમુત્તમમ્ ।
તતસ્તસ્મિન્બિલે દુર્ગે નાનાપાદપસંકુલે ॥ 21 ॥
અન્યોન્યં સંપરિષ્વજ્ય જગ્મુર્યોજનમંતરમ્ ।
તે નષ્ટસંજ્ઞાસ્તૃષિતાસ્સંભ્રાંતાસ્સલિલાર્થિનઃ ॥ 22 ॥
પરિપેતુર્બિલે તસ્મિન્કંચિત્કાલમતંદ્રિતાઃ ।
તે કૃશા દીનવદનાઃ પરિશ્રાંતાઃ પ્લવંગમાઃ ॥ 23 ॥
આલોકં દદૃશુર્વીરા નિરાશા જીવિતે યદા ।
તતસ્તં દેશમાગમ્ય સૌમ્યા વિતિમિરં વનમ્ ॥ 24 ॥
દદૃશુઃ કાંચનાન્વૃક્ષાંદીપ્તવૈશ્વાનરપ્રભાન્ ।
સાલાં સ્તાલાંશ્ચ પુન્નાગાન્કકુભાન્વંજુલાંધવાન્ ॥ 25 ॥
ચંપકાન્ નાગવૃક્ષાંશ્ચ કર્ણિકારાંશ્ચ પુષ્પિતાન્ ।
સ્તબકૈઃ કાંચનૈશ્ચિત્રૈ રક્તૈઃ કિસલયૈસ્તથા ॥ 26 ॥
આપીડૈશ્ચ લતાભિશ્ચ હેમાભરણભૂષિતાન્ ।
તરુણાદિત્યસંકાશાન્વૈઢૂર્યકૃતવેદિકાન્ ॥ 27 ॥
વિભ્રાજમાનાન્વપુષા પાદપાંશ્ચ હિરણ્મયાન્ ।
નીલવૈઢૂર્યવર્ણાશ્ચ પદ્મિનીઃ પતગાવૃતાઃ ॥ 28 ॥
મહદ્ભિઃ કાંચનૈઃ પદ્મૈર્વૃતા બાલાર્કસન્નિભૈઃ ।
જાતરૂપમયૈર્મત્સ્યૈર્મહદ્ભિશ્ચ સકચ્છપૈઃ ॥ 29 ॥
તપનીય ગવાક્ષાણિ મુક્તા જાલ આવૃતાનિ ચ ।
હૈમ રાજત ભૌમાનિ વૈદૂર્ય મણિમંતિ ચ ॥ 30 ॥
તપનીયગવાક્ષાણિ મુક્તાજાલાવૃતાનિ ચ ।
હૈમરાજતભૌમાનિ વૈદૂર્યમણિમંતિ ચ ॥ 31 ॥
કાંચન ભ્રમરાન્ ચૈવ મધૂનિ ચ સમંતતઃ ।
મણિ કાંચન ચિત્રાણિ શયનાનિ આસનાનિ ચ ॥ 32 ॥
કાંચનભ્રમરાંશ્ચૈવ મધૂનિ ચ સમંતતઃ ।
મણિકાંચનચિત્રાણિ શયનાન્યાસનાનિ ચ ॥ 33 ॥
મહાર્હાણિ ચયાનાનિ દદૃશુસ્તે સમંતતઃ ।
હૈમરાજતકાંસ્યાનાં ભાજનાનાં ચ સંંચયાન્ ॥ 34 ॥
અગરૂણાં ચ દિવ્યાનાં ચંદનાનાં ચ સંંચાયાન્ ।
શુચીન્યભ્યવહાર્યાણિ મૂલાનિ ચ ફલાનિ ચ ॥ 35 ॥
મહાર્હાણિ ચ પાનાનિ મધૂનિ રસવંતિ ચ ।
દિવ્યાનામંબરાણાં ચ મહાર્હાણાં ચ સંચયાન્ ॥ 36 ॥
કંબલાનાં ચ ચિત્રાણામજિનાનાં ચ સંચયાન્ ।
તત્ર તત્ર ચ વિન્યસ્તાંદીપ્તાન્વૈશ્વાનરપ્રભાન્ ॥ 37 ॥
દદૃશુર્વાનરાશ્શુભ્રાંજાતરૂપસ્ય સંચયાન્ ।
તત્ર તત્ર વિચિન્વંતો બિલે તસ્મિન્મહાબલાઃ ॥ 38 ॥
દદૃશુર્વાનરાશ્શૂરાઃ સ્ત્રિયં કાંચિદદૂરતઃ ।
તાં દૃષ્ટ્વા ભૃશસંત્રસ્તાશ્ચીરકૃષ્ણાજિનાંબરામ્ ॥ 39 ॥
તાપસીં નિયતાહારાં જ્વલંતીમિવ તેજસા ।
વિસ્મિતા હરયસ્તત્ર વ્યવતિષ્ઠંત સર્વશઃ ॥ 40 ॥
પપ્રચ્છ હનુમાંસ્તત્ર કાઽસિ ત્વં કસ્ય વા બિલમ્ ।
તતો હનૂમાન્ગિરિસન્નિકાશઃ કૃતાજ્ઞલિસ્તામભિવાદ્ય વૃદ્ધામ્ ।
પપ્રચ્છ કા ત્વં ભવનં બિલં ચ રત્નાનિ ચેમાનિ વદસ્વ કસ્ય ॥ 41 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિંધાકાંડે પંચાશસ્સર્ગઃ ॥
