ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ସୁଂଦରକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତଃ ପକ୍ଷିନିନାଦେନ ଵୃକ୍ଷଭଂଗସ୍ଵନେନ ଚ ।
ବଭୂଵୁସ୍ତ୍ରାସସଂଭ୍ରାଂତାସ୍ସର୍ଵେ ଲଂକାନିଵାସିନଃ ॥ 1 ॥
ଵିଦ୍ରୁତାଶ୍ଚ ଭୟତ୍ରସ୍ତା ଵିନେଦୁର୍ମୃଗପକ୍ଷିଣଃ ।
ରକ୍ଷସାଂ ଚ ନିମିତ୍ତାନି କ୍ରୂରାଣି ପ୍ରତିପେଦିରେ ॥ 2 ॥
ତତୋ ଗତାୟାଂ ନିଦ୍ରାୟାଂ ରାକ୍ଷସ୍ୟୋ ଵିକୃତାନନାଃ ।
ତଦ୍ଵନଂ ଦଦୃଶୁର୍ଭଗ୍ନଂ ତଂ ଚ ଵୀରଂ ମହାକପିମ୍ ॥ 3 ॥
ସ ତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାବାହୁର୍ମହାସତ୍ତ୍ଵୋ ମହାବଲଃ ।
ଚକାର ସୁମହଦ୍ରୂପଂ ରାକ୍ଷସୀନାଂ ଭୟାଵହମ୍ ॥ 4 ॥
ତତସ୍ତଂ ଗିରିସଂକାଶମତିକାୟଂ ମହାବଲମ୍ ।
ରାକ୍ଷସ୍ୟୋ ଵାନରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପପ୍ରଚ୍ଛୁର୍ଜନକାତ୍ମଜାମ୍ ॥ 5 ॥
କୋଽୟଂ କସ୍ୟ କୁତୋ ଵାୟଂ କିଂ ନିମିତ୍ତମିହାଗତଃ ।
କଥଂ ତ୍ଵୟା ସହାନେନ ସଂଵାଦଃ କୃତ ଇତ୍ୟୁତ ॥ 6 ॥
ଆଚକ୍ଷ୍ଵ ନୋ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ମା ଭୂତ୍ତେ ସୁଭଗେ ଭୟମ୍ ।
ସଂଵାଦମସିତାପାଂଗେ ତ୍ଵୟା କିଂ କୃତଵାନୟମ୍ ॥ 7 ॥
ଅଥାବ୍ରଵୀନ୍ମହାସାଧ୍ଵୀ ସୀତା ସର୍ଵାଂଗସୁଂଦରୀ ।
ରକ୍ଷସାଂ ଭୀମରୂପାଣାଂ ଵିଜ୍ଞାନେ ମମ କା ଗତିଃ ॥ 8 ॥
ୟୂୟମେଵାଭିଜାନୀତ ୟୋଽୟଂ ୟଦ୍ଵା କରିଷ୍ୟତି ।
ଅହିରେଵ ହ୍ୟହେଃ ପାଦାନ୍ଵିଜାନାତି ନ ସଂଶୟଃ ॥ 9 ॥
ଅହମପ୍ୟସ୍ୟ ଭୀତାସ୍ମି ନୈନଂ ଜାନାମି କୋ ନ୍ଵୟମ୍ ।
ଵେଦ୍ମି ରାକ୍ଷସମେଵୈନଂ କାମରୂପିଣମାଗତମ୍ ॥ 10 ॥
ଵୈଦେହ୍ୟା ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାକ୍ଷସ୍ୟୋ ଵିଦ୍ରୁତା ଦିଶଃ ।
ସ୍ଥିତାଃ କାଶ୍ଚିଦ୍ଗତାଃ କାଶ୍ଚିଦ୍ରାଵଣାୟ ନିଵେଦିତୁମ୍ ॥ 11 ॥
ରାଵଣସ୍ୟ ସମୀପେ ତୁ ରାକ୍ଷସ୍ୟୋ ଵିକୃତାନନାଃ ।
ଵିରୂପଂ ଵାନରଂ ଭୀମମାଖ୍ୟାତୁମୁପଚକ୍ରମୁଃ ॥ 12 ॥
ଅଶୋକଵନିକାମଧ୍ୟେ ରାଜନ୍ଭୀମଵପୁଃ କପିଃ ।
ସୀତୟା କୃତସଂଵାଦସ୍ତିଷ୍ଠତ୍ୟମିତଵିକ୍ରମଃ ॥ 13 ॥
ନ ଚ ତଂ ଜାନକୀ ସୀତା ହରିଂ ହରିଣଲୋଚନା ।
ଅସ୍ମାଭିର୍ବହୁଧା ପୃଷ୍ଟା ନିଵେଦୟିତୁମିଚ୍ଛତି ॥ 14 ॥
ଵାସଵସ୍ୟ ଭଵେଦ୍ଦୂତୋ ଦୂତୋ ଵୈଶ୍ରଵଣସ୍ୟ ଵା ।
ପ୍ରେଷିତୋ ଵାପି ରାମେଣ ସୀତାନ୍ଵେଷଣକାଂକ୍ଷୟା ॥ 15 ॥
ତେନ ତ୍ଵଦ୍ଭୁତରୂପେଣ ୟତ୍ତତ୍ତଵ ମନୋହରମ୍ ।
ନାନାମୃଗଗଣାକୀର୍ଣଂ ପ୍ରମୃଷ୍ଟଂ ପ୍ରମଦାଵନମ୍ ॥ 16 ॥
ନ ତତ୍ର କଶ୍ଚିଦୁଦ୍ଦେଶୋ ୟସ୍ତେନ ନ ଵିନାଶିତଃ ।
ୟତ୍ର ସା ଜାନକୀ ସୀତା ସ ତେନ ନ ଵିନାଶିତଃ ॥ 17 ॥
ଜାନକୀରକ୍ଷଣାର୍ଥଂ ଵା ଶ୍ରମାଦ୍ଵା ନୋପଲଭ୍ୟତେ ।
ଅଥଵା କଶ୍ଶ୍ରମସ୍ତସ୍ୟ ସୈଵ ତେନାଭିରକ୍ଷିତା ॥ 18 ॥
ଚାରୁପଲ୍ଲଵପୁଷ୍ପାଢ୍ୟଂ ୟଂ ସୀତା ସ୍ଵୟମାସ୍ଥିତା ।
ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଶ୍ଶିଂଶୁପାଵୃକ୍ଷ ସ୍ସ ଚ ତେନାଭିରକ୍ଷିତଃ ॥ 19 ॥
ତସ୍ୟୋଗ୍ରରୂପସ୍ୟୋଗ୍ର ତ୍ଵଂ ଦଂଡମାଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି ।
ସୀତା ସଂଭାଷିତା ୟେନ ତଦ୍ଵନଂ ଚ ଵିନାଶିତମ୍ ॥ 20 ॥
ମନଃ ପରିଗୃହୀତାଂ ତାଂ ତଵ ରକ୍ଷୋଗଣେଶ୍ଵର ।
କସ୍ସୀତାମଭିଭାଷେତ ୟୋ ନ ସ୍ୟାତ୍ତ୍ୟକ୍ତଜୀଵିତଃ ॥ 21 ॥
ରାକ୍ଷସୀନାଂ ଵଚଶ୍ତ୍ରୁତ୍ଵା ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ ।
ହୁତାଗ୍ନିରିଵ ଜଜ୍ଵାଲ କୋପସଂଵର୍ତିତେକ୍ଷଣଃ ॥ 22 ॥
ତସ୍ୟ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ୟ ନେତ୍ରାଭ୍ୟାଂ ପ୍ରାପତନ୍ନାସ୍ରବିଂଦଵଃ ।
ଦୀପ୍ତାଭ୍ୟାମିଵ ଦୀପାଭ୍ୟାଂ ସାର୍ଚିଷ ସ୍ସ୍ନେହବିଂଦଵଃ ॥ 23 ॥
ଆତ୍ମନସ୍ସଦୃଶାନ୍ଶୂରାନ୍କିଂକରାନ୍ନାମ ରାକ୍ଷସାନ୍ ।
ଵ୍ୟାଦିଦେଶ ମହାତେଜା ନିଗ୍ରହାର୍ଥଂ ହନୂମତଃ ॥ 24 ॥
ତେଷାମଶୀତିସାହସ୍ରଂ କିଂକରାଣାଂ ତରସ୍ଵିନାମ୍ ।
ନିର୍ୟୟୁର୍ଭଵନାତ୍ତସ୍ମାତ୍କୂଟମୁଦ୍ଗରପାଣୟଃ ॥ 25 ॥
ମହୋଦରା ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଘୋରରୂପା ମହାବଲାଃ ।
ୟୁଦ୍ଧାଭିମନସସ୍ସର୍ଵେ ହନୁମଦ୍ଗ୍ରହଣୋଦ୍ୟତାଃ ॥ 26 ॥
ତେ କପୀଂଦ୍ରଂ ସମାସାଦ୍ୟ ତୋରଣସ୍ଥମଵସ୍ଥିତମ୍ ।
ଅଭିପେତୁର୍ମହାଵେଗାଃ ପତଂଗା ଇଵ ପାଵକମ୍ ॥ 27 ॥
ତେ ଗଦାଭିର୍ଵିଚିତ୍ରାଭିଃ ପରିଘୈଃ କାଂଚନାଂଗଦୈଃ ।
ଆଜଘ୍ନୁର୍ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଶରୈଶ୍ଚାଦିତ୍ୟସନ୍ନିଭୈଃ ॥ 28 ॥
ମୁଦ୍ଗରୈଃ ପଟ୍ଟିଶୈଶ୍ଶୂଲୈଃ ପ୍ରାସତୋମରଶକ୍ତିଭିଃ ।
ପରିଵାର୍ୟ ହନୂମଂତଂ ସହସା ତସ୍ଥୁରଗ୍ରତଃ ॥ 29 ॥
ହନୁମାନପି ତେଜସ୍ଵୀ ଶ୍ରୀମାନ୍ପର୍ଵତସନ୍ନିଭଃ ।
କ୍ଷିତାଵାଵିଧ୍ୟ ଲାଂଗୂଲଂ ନନାଦ ଚ ମହାସ୍ଵନମ୍ ॥ 30 ॥
ସ ଭୂତ୍ଵା ସୁମହାକାୟୋ ହନୁମାନ୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ।
ଧୃଷ୍ଟମାସ୍ଫୋଟୟାମାସ ଲଂକାଂ ଶବ୍ଦେନ ପୂରୟନ୍ ॥ 31 ॥
ତସ୍ୟାସ୍ଫୋଟିତଶବ୍ଦେନ ମହତା ସାନୁନାଦିନା ।
ପେତୁର୍ଵିହଂଗା ଗଗନାଦୁଚ୍ଚୈଶ୍ଚେଦମଘୋଷୟତ୍ ॥ 32 ॥
ଜୟତ୍ୟତିବଲୋ ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାବଲଃ ।
ରାଜା ଜୟତି ସୁଗ୍ରୀଵୋ ରାଘଵେଣାଭିପାଲିତଃ ॥ 33 ॥
ଦାସୋଽହଂ କୋସଲେଂଦ୍ରସ୍ୟ ରାମସ୍ୟାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣଃ ।
ହନୁମାନ୍ଶତ୍ରୁସୈନ୍ୟାନାଂ ନିହଂତା ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ॥ 34 ॥
ନ ରାଵଣସହସ୍ରଂ ମେ ୟୁଦ୍ଧେ ପ୍ରତିବଲଂ ଭଵେତ୍ ।
ଶିଲାଭିସ୍ତୁ ପ୍ରହରତଃ ପାଦପୈଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ ॥ 35 ॥
ଅର୍ଦୟିତ୍ଵା ପୁରୀଂ ଲଂକାମଭିଵାଦ୍ୟ ଚ ମୈଥିଲୀମ୍ ।
ସମୃଦ୍ଧାର୍ଥୋ ଗମିଷ୍ୟାମି ମିଷତାଂ ସର୍ଵରକ୍ଷସାମ୍ ॥ 36 ॥
ତସ୍ୟ ସନ୍ନାଦଶବ୍ଦେନ ତେଽଭଵନ୍ଭୟଶଂକିତାଃ ।
ଦଦୃଶୁଶ୍ଚ ହନୂମଂତଂ ସଂଧ୍ୟାମେଘମିଵୋନ୍ନତମ୍ ॥ 37 ॥
ସ୍ଵାମିସଂଦେଶନିଶ୍ଶଂକାସ୍ତତସ୍ତେ ରାକ୍ଷସାଃ କପିମ୍ ।
ଚିତ୍ରୈଃ ପ୍ରହରଣୈର୍ଭୀମୈରଭିପେତୁସ୍ତତସ୍ତତଃ ॥ 38 ॥
ସ ତୈଃ ପରିଵୃତଶ୍ଶୂରୈସ୍ସର୍ଵତସ୍ସୁମହାବଲଃ ।
ଆସସାଦାଽୟସଂ ଭୀମଂ ପରିଘଂ ତୋରଣାଶ୍ରିତମ୍ ॥ 39 ॥
ସ ତଂ ପରିଘମାଦାୟ ଜଘାନ ରଜନୀଚରାନ୍ ।
ସ ପନ୍ନଗମିଵାଦାୟ ସ୍ଫୁରଂତଂ ଵିନତାସୁତଃ ॥ 40 ॥
ଵିଚଚାରାଂବରେ ଵୀରଃ ପରିଗୃହ୍ୟ ଚ ମାରୁତିଃ ।
ସ ହତ୍ଵା ରାକ୍ଷସାନ୍ଵୀରାନ୍କିଂକରାନ୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ॥ 41 ॥
ୟୁଦ୍ଧାକାଂକ୍ଷୀ ପୁନର୍ଵୀରସ୍ତୋରଣଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ ।
ତତସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଭୟାନ୍ମୁକ୍ତାଃ କତିଚିତ୍ତତ୍ର ରାକ୍ଷସାଃ ॥ 42 ॥
ନିହତାନ୍କିଂକରାନ୍ସର୍ଵାନ୍ରାଵଣାୟନ୍ୟଵେଦୟନ୍ ।
ସ ରାକ୍ଷସାନାଂ ନିହତଂ ମହଦ୍ବଲଂ ନିଶମ୍ୟ ରାଜା ପରିଵୃତ୍ତଲୋଚନଃ ।
ସମାଦିଦେଶାପ୍ରତିମଂ ପରାକ୍ରମେ ପ୍ରହସ୍ତପୁତ୍ରଂ ସମରେ ସୁଦୁର୍ଜୟମ୍ ॥ 43 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ସୁଂଦରକାଂଡେ ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
