શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુંદરકાંડમ્ ।
અથ દ્વિચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ।
તતઃ પક્ષિનિનાદેન વૃક્ષભંગસ્વનેન ચ ।
બભૂવુસ્ત્રાસસંભ્રાંતાસ્સર્વે લંકાનિવાસિનઃ ॥ 1 ॥
વિદ્રુતાશ્ચ ભયત્રસ્તા વિનેદુર્મૃગપક્ષિણઃ ।
રક્ષસાં ચ નિમિત્તાનિ ક્રૂરાણિ પ્રતિપેદિરે ॥ 2 ॥
તતો ગતાયાં નિદ્રાયાં રાક્ષસ્યો વિકૃતાનનાઃ ।
તદ્વનં દદૃશુર્ભગ્નં તં ચ વીરં મહાકપિમ્ ॥ 3 ॥
સ તા દૃષ્ટ્વા મહાબાહુર્મહાસત્ત્વો મહાબલઃ ।
ચકાર સુમહદ્રૂપં રાક્ષસીનાં ભયાવહમ્ ॥ 4 ॥
તતસ્તં ગિરિસંકાશમતિકાયં મહાબલમ્ ।
રાક્ષસ્યો વાનરં દૃષ્ટ્વા પપ્રચ્છુર્જનકાત્મજામ્ ॥ 5 ॥
કોઽયં કસ્ય કુતો વાયં કિં નિમિત્તમિહાગતઃ ।
કથં ત્વયા સહાનેન સંવાદઃ કૃત ઇત્યુત ॥ 6 ॥
આચક્ષ્વ નો વિશાલાક્ષિ મા ભૂત્તે સુભગે ભયમ્ ।
સંવાદમસિતાપાંગે ત્વયા કિં કૃતવાનયમ્ ॥ 7 ॥
અથાબ્રવીન્મહાસાધ્વી સીતા સર્વાંગસુંદરી ।
રક્ષસાં ભીમરૂપાણાં વિજ્ઞાને મમ કા ગતિઃ ॥ 8 ॥
યૂયમેવાભિજાનીત યોઽયં યદ્વા કરિષ્યતિ ।
અહિરેવ હ્યહેઃ પાદાન્વિજાનાતિ ન સંશયઃ ॥ 9 ॥
અહમપ્યસ્ય ભીતાસ્મિ નૈનં જાનામિ કો ન્વયમ્ ।
વેદ્મિ રાક્ષસમેવૈનં કામરૂપિણમાગતમ્ ॥ 10 ॥
વૈદેહ્યા વચનં શ્રુત્વા રાક્ષસ્યો વિદ્રુતા દિશઃ ।
સ્થિતાઃ કાશ્ચિદ્ગતાઃ કાશ્ચિદ્રાવણાય નિવેદિતુમ્ ॥ 11 ॥
રાવણસ્ય સમીપે તુ રાક્ષસ્યો વિકૃતાનનાઃ ।
વિરૂપં વાનરં ભીમમાખ્યાતુમુપચક્રમુઃ ॥ 12 ॥
અશોકવનિકામધ્યે રાજન્ભીમવપુઃ કપિઃ ।
સીતયા કૃતસંવાદસ્તિષ્ઠત્યમિતવિક્રમઃ ॥ 13 ॥
ન ચ તં જાનકી સીતા હરિં હરિણલોચના ।
અસ્માભિર્બહુધા પૃષ્ટા નિવેદયિતુમિચ્છતિ ॥ 14 ॥
વાસવસ્ય ભવેદ્દૂતો દૂતો વૈશ્રવણસ્ય વા ।
પ્રેષિતો વાપિ રામેણ સીતાન્વેષણકાંક્ષયા ॥ 15 ॥
તેન ત્વદ્ભુતરૂપેણ યત્તત્તવ મનોહરમ્ ।
નાનામૃગગણાકીર્ણં પ્રમૃષ્ટં પ્રમદાવનમ્ ॥ 16 ॥
ન તત્ર કશ્ચિદુદ્દેશો યસ્તેન ન વિનાશિતઃ ।
યત્ર સા જાનકી સીતા સ તેન ન વિનાશિતઃ ॥ 17 ॥
જાનકીરક્ષણાર્થં વા શ્રમાદ્વા નોપલભ્યતે ।
અથવા કશ્શ્રમસ્તસ્ય સૈવ તેનાભિરક્ષિતા ॥ 18 ॥
ચારુપલ્લવપુષ્પાઢ્યં યં સીતા સ્વયમાસ્થિતા ।
પ્રવૃદ્ધશ્શિંશુપાવૃક્ષ સ્સ ચ તેનાભિરક્ષિતઃ ॥ 19 ॥
તસ્યોગ્રરૂપસ્યોગ્ર ત્વં દંડમાજ્ઞાતુમર્હસિ ।
સીતા સંભાષિતા યેન તદ્વનં ચ વિનાશિતમ્ ॥ 20 ॥
મનઃ પરિગૃહીતાં તાં તવ રક્ષોગણેશ્વર ।
કસ્સીતામભિભાષેત યો ન સ્યાત્ત્યક્તજીવિતઃ ॥ 21 ॥
રાક્ષસીનાં વચશ્ત્રુત્વા રાવણો રાક્ષસેશ્વરઃ ।
હુતાગ્નિરિવ જજ્વાલ કોપસંવર્તિતેક્ષણઃ ॥ 22 ॥
તસ્ય ક્રુદ્ધસ્ય નેત્રાભ્યાં પ્રાપતન્નાસ્રબિંદવઃ ।
દીપ્તાભ્યામિવ દીપાભ્યાં સાર્ચિષ સ્સ્નેહબિંદવઃ ॥ 23 ॥
આત્મનસ્સદૃશાન્શૂરાન્કિંકરાન્નામ રાક્ષસાન્ ।
વ્યાદિદેશ મહાતેજા નિગ્રહાર્થં હનૂમતઃ ॥ 24 ॥
તેષામશીતિસાહસ્રં કિંકરાણાં તરસ્વિનામ્ ।
નિર્યયુર્ભવનાત્તસ્માત્કૂટમુદ્ગરપાણયઃ ॥ 25 ॥
મહોદરા મહાદંષ્ટ્રા ઘોરરૂપા મહાબલાઃ ।
યુદ્ધાભિમનસસ્સર્વે હનુમદ્ગ્રહણોદ્યતાઃ ॥ 26 ॥
તે કપીંદ્રં સમાસાદ્ય તોરણસ્થમવસ્થિતમ્ ।
અભિપેતુર્મહાવેગાઃ પતંગા ઇવ પાવકમ્ ॥ 27 ॥
તે ગદાભિર્વિચિત્રાભિઃ પરિઘૈઃ કાંચનાંગદૈઃ ।
આજઘ્નુર્વાનરશ્રેષ્ઠં શરૈશ્ચાદિત્યસન્નિભૈઃ ॥ 28 ॥
મુદ્ગરૈઃ પટ્ટિશૈશ્શૂલૈઃ પ્રાસતોમરશક્તિભિઃ ।
પરિવાર્ય હનૂમંતં સહસા તસ્થુરગ્રતઃ ॥ 29 ॥
હનુમાનપિ તેજસ્વી શ્રીમાન્પર્વતસન્નિભઃ ।
ક્ષિતાવાવિધ્ય લાંગૂલં નનાદ ચ મહાસ્વનમ્ ॥ 30 ॥
સ ભૂત્વા સુમહાકાયો હનુમાન્મારુતાત્મજઃ ।
ધૃષ્ટમાસ્ફોટયામાસ લંકાં શબ્દેન પૂરયન્ ॥ 31 ॥
તસ્યાસ્ફોટિતશબ્દેન મહતા સાનુનાદિના ।
પેતુર્વિહંગા ગગનાદુચ્ચૈશ્ચેદમઘોષયત્ ॥ 32 ॥
જયત્યતિબલો રામો લક્ષ્મણશ્ચ મહાબલઃ ।
રાજા જયતિ સુગ્રીવો રાઘવેણાભિપાલિતઃ ॥ 33 ॥
દાસોઽહં કોસલેંદ્રસ્ય રામસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ ।
હનુમાન્શત્રુસૈન્યાનાં નિહંતા મારુતાત્મજઃ ॥ 34 ॥
ન રાવણસહસ્રં મે યુદ્ધે પ્રતિબલં ભવેત્ ।
શિલાભિસ્તુ પ્રહરતઃ પાદપૈશ્ચ સહસ્રશઃ ॥ 35 ॥
અર્દયિત્વા પુરીં લંકામભિવાદ્ય ચ મૈથિલીમ્ ।
સમૃદ્ધાર્થો ગમિષ્યામિ મિષતાં સર્વરક્ષસામ્ ॥ 36 ॥
તસ્ય સન્નાદશબ્દેન તેઽભવન્ભયશંકિતાઃ ।
દદૃશુશ્ચ હનૂમંતં સંધ્યામેઘમિવોન્નતમ્ ॥ 37 ॥
સ્વામિસંદેશનિશ્શંકાસ્તતસ્તે રાક્ષસાઃ કપિમ્ ।
ચિત્રૈઃ પ્રહરણૈર્ભીમૈરભિપેતુસ્તતસ્તતઃ ॥ 38 ॥
સ તૈઃ પરિવૃતશ્શૂરૈસ્સર્વતસ્સુમહાબલઃ ।
આસસાદાઽયસં ભીમં પરિઘં તોરણાશ્રિતમ્ ॥ 39 ॥
સ તં પરિઘમાદાય જઘાન રજનીચરાન્ ।
સ પન્નગમિવાદાય સ્ફુરંતં વિનતાસુતઃ ॥ 40 ॥
વિચચારાંબરે વીરઃ પરિગૃહ્ય ચ મારુતિઃ ।
સ હત્વા રાક્ષસાન્વીરાન્કિંકરાન્મારુતાત્મજઃ ॥ 41 ॥
યુદ્ધાકાંક્ષી પુનર્વીરસ્તોરણં સમુપાશ્રિતઃ ।
તતસ્તસ્માદ્ભયાન્મુક્તાઃ કતિચિત્તત્ર રાક્ષસાઃ ॥ 42 ॥
નિહતાન્કિંકરાન્સર્વાન્રાવણાયન્યવેદયન્ ।
સ રાક્ષસાનાં નિહતં મહદ્બલં નિશમ્ય રાજા પરિવૃત્તલોચનઃ ।
સમાદિદેશાપ્રતિમં પરાક્રમે પ્રહસ્તપુત્રં સમરે સુદુર્જયમ્ ॥ 43 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુંદરકાંડે દ્વિચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ॥
