શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ ચતુર્વિંશસ્સર્ગઃ ।
સાવીરસમિતીરાજ્ઞાવિરરાજવ્યવસ્થિતા ।
શશિનાશુભનક્ષત્રાપૌર્ણમાસીવશારદી ॥ 1 ॥
પ્રચચાલચવેગેનત્રસ્તાચૈવવસુંધરા ।
પીડ્યમાનાબલૌઘેનતેનસાગરવર્ચસા ॥ 2 ॥
તતશ્શુશ્રુવુરાક્રુષ્ટંલંકાયાંકાનનૌકસઃ ।
ભેરીમૃદંગસંઘુષ્ટંતુમુલંરોમહર્ષણમ્ ॥ 3 ॥
બભૂવુસ્તેનઘોષેણસંહૃષ્ટાહરિયૂથપાઃ ।
અમૃષ્યમાણાસ્તંઘોષંવિનેદુર્ઘોષવત્તરમ્ ॥ 4 ॥
રાક્ષસાસ્તુપ્લવંગાનાંશુશ્રુવુશ્ચાઽપિગર્જિતમ્ ।
નર્દતામિવદૃપ્તાનાંમેઘાનામંબરેસ્વનમ્ ॥ 5 ॥
દૃષ્ટવાદાશરથિર્લંકાંચિત્રધ્વજપતાકિનીમ્ ।
જગામમનસાસીતંદૂયમાનેનચેતસા ॥ 6 ॥
અત્રસામૃગશાબાક્ષીરાવણેનોપરુધ્યતે ।
અભિભૂતાગ્રહેણેવલોહિતાંગેનરોહિણી ॥ 7 ॥
દીર્ઘમુષ્ણંચનિશ્વસ્યસમુદ્વીક્ષ્યચલક્ષ્મણમ્ ।
ઉવાચવચનંવીરસ્તત્કાલહિતમાત્મનઃ ॥ 8 ॥
આલિખંતીમિવાકાશમુત્થિતાંપશ્યલક્ષ્મણ ।
મનસેવકૃતાંલંકાંનગાગ્રેવિશ્વકર્મણા ॥ 9 ॥
વિમાનૈર્બહુભિર્લંકાસંકીર્ણાભુવિરાજતે ।
વિષ્ણોઃપદમિવાકાશંછાદિતંપાંડુભિર્ઘનૈઃ ॥ 10 ॥
પુષ્પિતૈશ્શોભિતાલંકાવનૈશ્ચત્રરથોપમૈઃ ।
નાનાપતગસંઘુષ્ટૈઃ ફલપુષ્પોપગૈશ્શુભૈઃ ॥ 11 ॥
પશ્યમત્તવિહાંગાનિપ્રલીનભ્રમરાણિચ ।
કોકિલાકુલષંડાનિદોધવીતિશિવોઽનિલઃ ॥ 12 ॥
ઇતિદાશરથીરામોલક્ષ્મણંસમભાષત ।
બલંચતદ્વૈવિભજન્ શાસ્ત્રદૃષ્ટેનકર્મણા ॥ 13 ॥
શશાસકપિસેનાયાંબલમાદાયવીર્યવાન્ ।
અંગદસ્સહનીલેનતિષ્ઠેદુરસિદુર્જયઃ ॥ 14 ॥
તિષ્ઠેદ્વાનરવાહિન્યાવાનરૌઘસમાવૃતઃ ।
આશ્રિત્યદક્ષિણંપાર્શ્વમૃષભોવાનરર્ષભઃ ॥ 15 ॥
ગંધહસ્તીવદુર્ધર્ષસ્તરસ્વીગંધમાદનઃ ।
તિષ્ઠેદ્વાનરવાહિન્યાસ્સવ્યંપાર્શ્વંસમાશ્રિતઃ ॥ 16 ॥
મૂર્ધ્નિસ્થાસ્યામ્યહંયુક્તોલક્ષ્મણેનસમન્વિતઃ ।
જાંબવાંશ્ચસુષેણશ્ચવેગદર્શીચવાનરઃ ॥ 17 ॥
ઋક્ષમુખ્યામહાત્માનઃકુક્ષિંરક્ષંતુતેત્રયઃ ।
જઘનંકપિસેનાયાઃકપિરાજોઽભિરક્ષતુ ।
પશ્ચાર્ધમિવલોકસ્યપ્રચેતાસ્તેજસાવૃતઃ ॥ 18 ॥
સુવિભક્તમહાવ્યૂહામહાવાનરરક્ષિતા ।
અનીકિનીસાવિબભૌયથાદ્યૌસ્સાભ્રસંપ્લવા ॥ 19 ॥
પ્રગૃહ્યગિરિશૃંગાણિમહાતશ્ચમહીરુહન્ ।
લંકાંવિમર્દયિષવોરણે ॥ 20 ॥
શિખરૈર્વિકિરામૈનાંલંકાંમુષ્ટભિરેવવા ।
ઇતિસ્મદધિરેસર્વેમનાંસિહરિપુંગવાઃ ॥ 21 ॥
તતોરામોમહાતેજાસ્સુગ્રીવમિદમબ્રવીત્ ।
સુવિભક્તાનિસૈન્યાનિશુકએષવિમુચ્યતામ્ ॥ 22 ॥
રામસ્યતુવચશ્શ્રુત્વાવાનરેંદ્રોમહાબલઃ ।
મોચયામાસતંદૂતંશુકંરામસ્યશાસનાત્ ॥ 23 ॥
મોચિતોરામવાક્યેનવાનરૈશ્ચનિપીડિતઃ ।
શુકઃપરમસંત્રસ્તોરક્ષોધિપમુપાગમત્ ॥ 24 ॥
રાવણઃપ્રહસન્નેવશુકંવાક્યમુવાચહ ॥ 25 ॥
કિમિમૌતેસિતૌપક્ષૌલૂનપક્ષશ્ચદૃશ્યસે ।
કચ્ચિન્નાનેકચિત્તાનાંતેષાંત્વંવશમાગતઃ ॥ 26 ॥
તતસ્સભયસંવિગ્નસ્તદારાજ્ઞાભિચોદિતઃ ।
વચનંપ્રત્યુવાચેદંરાક્ષસાધિપમુત્તમમ્ ॥ 27 ॥
સાગરસ્યોત્તરેતીરેઽબ્રવંતેવચનંતથા ।
યથાસંધેશમક્લિષ્ટંસાંત્વયન્ શ્લક્ષ્ણયાગિરા ॥ 28 ॥
ક્રુદ્ધૈસ્સૈરહમુત્પ્લુતદૃષ્ટમાત્રઃપ્લવંગમૈઃ ।
ગૃહીતોઽસ્મ્યપિચારબ્દોહંતુંલોપ્તુંચમુષ્ટિભિ ॥ 29 ॥
નૈવસંભાષિતુંશક્યાસ્સંપ્રશ્નોઽત્રનલભ્યતે ।
પ્રકૃત્યાકોપનાસ્તીક્ષ્ણાનાનરારાક્ષસાધિપ ॥ 30 ॥
સચહંતાવિરાધસ્યકબંધસ્યખરસ્યચ ।
સુગ્રીવસહિતોરામસ્સીતાયાઃ પદમાગતઃ ॥ 31 ॥
સકૃત્વાસાગરેસેતુંતીર્ત્વાચલવણોદધિમ્ ।
એષરક્ષાંસિનિર્દૂયધન્વીતિષ્ઠતિરાઘવઃ ॥ 32 ॥
ઋક્ષવાનરસંઘાનામનીકાનિસહસ્રશઃ ।
ગિરિમેઘનિકાશાનાંછાદયંતિવસુંધરામ્ ॥ 33 ॥
રાક્ષસાનાંબલૌઘસ્યવાનરેંદ્રબલસ્યચ ।
નૈતયોર્વિદ્યતેસંધિર્દેવદાનવયોરિવ ॥ 34 ॥
પુરાપ્રાકારમાયાંતિક્ષિપ્રમેકતરંકુરુ ।
સીતાંવાસ્મૈપ્રયચ્છાશુસુયુદ્ધંવાપિપ્રદીયતામ્ ॥ 35 ॥
શુકસ્યવચનંશ્રુત્વારાવણોવાક્યમબ્રવીત્ ।
રોષસંરક્તનયનોનિર્દહન્નિનચક્ષુષા ॥ 36 ॥
યદિમાંપ્રતિયુધ્યેરન્ દેવગંધર્વદાનવાઃ ।
નૈવસીતાંપ્રદાસ્યામિસર્વલોકભયાદપિ ॥ 37 ॥
કદાસમભિધાવંતિરાઘવંમામકાશ્શરાઃ ।
વસંતેપુષ્પિતંમત્તાભ્રમરાઇવપાદપમ્ ॥ 38 ॥
કદાતૂણીયશૈર્દીપ્તૈર્ગણશઃ કાર્મુકચ્યુતૈઃ ।
શરૈરાદીપયામ્યેનમુલ્કાભિરિવકુંજરમ્ ॥ 39 ॥
તચ્ચાસ્યબલમાદાસ્યેબલેનમહતાવૃતઃ ।
જ્યોતિષામિવસર્વેષાંપ્રભામુદ્યંદિવાકરઃ ॥ 40 ॥
સાગરસ્યેવમેવેગોમારુતસ્યેવમેગતિઃ ।
નહિદાશરથિર્વેદતેનમાંયોદ્ધુમિચ્છતિ ॥ 41 ॥
નમેતૂણીશયાન્બાણાન્ સવિષાનિવપન્નગાન્ ।
રામઃપશ્યતિસંગ્રામેતેનમાંયોધ્દુમિચ્છતિ ॥ 42 ॥
નજાનાતિપુરાવીર્યમમયુદ્ધેસરાઘવઃ ।
મમચાપમયીંવીણાંશરકોણૈઃપ્રવાદિતામ્ ॥ 43 ॥
જ્યાશબ્દતુમુલાંઘોરામાર્તભીતમહાસ્વનામ્ ।
નારાચતલસન્નાદાંતાંમમાહિતવાહિનીમ્ ॥ 44 ॥
અવગાહ્યમહારંગંવાદયિષ્યામ્યહંરણે ।
નવાસવેનાપિસહસ્રચક્ષુષાયથાસ્મિશક્યોવરુણેનવાસ્વયમ્ ।
યમેનવાધર્ષયિતુંશરાગ્નિનામહાહવેવૈશ્રવણેનવાપુનઃ ॥ 45 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે ચતુર્વિંશસ્સર્ગઃ ॥
