ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാംഡമ് ।
അഥ ചതുർവിംശസ്സര്ഗഃ ।
സാവീരസമിതീരാജ്ഞാവിരരാജവ്യവസ്ഥിതാ ।
ശശിനാശുഭനക്ഷത്രാപൌര്ണമാസീവശാരദീ ॥ 1 ॥
പ്രചചാലചവേഗേനത്രസ്താചൈവവസുംധരാ ।
പീഡ്യമാനാബലൌഘേനതേനസാഗരവര്ചസാ ॥ 2 ॥
തതശ്ശുശ്രുവുരാക്രുഷ്ടംലംകായാംകാനനൌകസഃ ।
ഭേരീമൃദംഗസംഘുഷ്ടംതുമുലംരോമഹര്ഷണമ് ॥ 3 ॥
ബഭൂവുസ്തേനഘോഷേണസംഹൃഷ്ടാഹരിയൂഥപാഃ ।
അമൃഷ്യമാണാസ്തംഘോഷംവിനേദുര്ഘോഷവത്തരമ് ॥ 4 ॥
രാക്ഷസാസ്തുപ്ലവംഗാനാംശുശ്രുവുശ്ചാഽപിഗര്ജിതമ് ।
നര്ദതാമിവദൃപ്താനാംമേഘാനാമംബരേസ്വനമ് ॥ 5 ॥
ദൃഷ്ടവാദാശരഥിര്ലംകാംചിത്രധ്വജപതാകിനീമ് ।
ജഗാമമനസാസീതംദൂയമാനേനചേതസാ ॥ 6 ॥
അത്രസാമൃഗശാബാക്ഷീരാവണേനോപരുധ്യതേ ।
അഭിഭൂതാഗ്രഹേണേവലോഹിതാംഗേനരോഹിണീ ॥ 7 ॥
ദീര്ഘമുഷ്ണംചനിശ്വസ്യസമുദ്വീക്ഷ്യചലക്ഷ്മണമ് ।
ഉവാചവചനംവീരസ്തത്കാലഹിതമാത്മനഃ ॥ 8 ॥
ആലിഖംതീമിവാകാശമുത്ഥിതാംപശ്യലക്ഷ്മണ ।
മനസേവകൃതാംലംകാംനഗാഗ്രേവിശ്വകര്മണാ ॥ 9 ॥
വിമാനൈര്ബഹുഭിര്ലംകാസംകീര്ണാഭുവിരാജതേ ।
വിഷ്ണോഃപദമിവാകാശംഛാദിതംപാംഡുഭിര്ഘനൈഃ ॥ 10 ॥
പുഷ്പിതൈശ്ശോഭിതാലംകാവനൈശ്ചത്രരഥോപമൈഃ ।
നാനാപതഗസംഘുഷ്ടൈഃ ഫലപുഷ്പോപഗൈശ്ശുഭൈഃ ॥ 11 ॥
പശ്യമത്തവിഹാംഗാനിപ്രലീനഭ്രമരാണിച ।
കോകിലാകുലഷംഡാനിദോധവീതിശിവോഽനിലഃ ॥ 12 ॥
ഇതിദാശരഥീരാമോലക്ഷ്മണംസമഭാഷത ।
ബലംചതദ്വൈവിഭജന് ശാസ്ത്രദൃഷ്ടേനകര്മണാ ॥ 13 ॥
ശശാസകപിസേനായാംബലമാദായവീര്യവാന് ।
അംഗദസ്സഹനീലേനതിഷ്ഠേദുരസിദുര്ജയഃ ॥ 14 ॥
തിഷ്ഠേദ്വാനരവാഹിന്യാവാനരൌഘസമാവൃതഃ ।
ആശ്രിത്യദക്ഷിണംപാര്ശ്വമൃഷഭോവാനരര്ഷഭഃ ॥ 15 ॥
ഗംധഹസ്തീവദുര്ധര്ഷസ്തരസ്വീഗംധമാദനഃ ।
തിഷ്ഠേദ്വാനരവാഹിന്യാസ്സവ്യംപാര്ശ്വംസമാശ്രിതഃ ॥ 16 ॥
മൂര്ധ്നിസ്ഥാസ്യാമ്യഹംയുക്തോലക്ഷ്മണേനസമന്വിതഃ ।
ജാംബവാംശ്ചസുഷേണശ്ചവേഗദര്ശീചവാനരഃ ॥ 17 ॥
ഋക്ഷമുഖ്യാമഹാത്മാനഃകുക്ഷിംരക്ഷംതുതേത്രയഃ ।
ജഘനംകപിസേനായാഃകപിരാജോഽഭിരക്ഷതു ।
പശ്ചാര്ധമിവലോകസ്യപ്രചേതാസ്തേജസാവൃതഃ ॥ 18 ॥
സുവിഭക്തമഹാവ്യൂഹാമഹാവാനരരക്ഷിതാ ।
അനീകിനീസാവിബഭൌയഥാദ്യൌസ്സാഭ്രസംപ്ലവാ ॥ 19 ॥
പ്രഗൃഹ്യഗിരിശൃംഗാണിമഹാതശ്ചമഹീരുഹന് ।
ലംകാംവിമര്ദയിഷവോരണേ ॥ 20 ॥
ശിഖരൈർവികിരാമൈനാംലംകാംമുഷ്ടഭിരേവവാ ।
ഇതിസ്മദധിരേസർവേമനാംസിഹരിപുംഗവാഃ ॥ 21 ॥
തതോരാമോമഹാതേജാസ്സുഗ്രീവമിദമബ്രവീത് ।
സുവിഭക്താനിസൈന്യാനിശുകഏഷവിമുച്യതാമ് ॥ 22 ॥
രാമസ്യതുവചശ്ശ്രുത്വാവാനരേംദ്രോമഹാബലഃ ।
മോചയാമാസതംദൂതംശുകംരാമസ്യശാസനാത് ॥ 23 ॥
മോചിതോരാമവാക്യേനവാനരൈശ്ചനിപീഡിതഃ ।
ശുകഃപരമസംത്രസ്തോരക്ഷോധിപമുപാഗമത് ॥ 24 ॥
രാവണഃപ്രഹസന്നേവശുകംവാക്യമുവാചഹ ॥ 25 ॥
കിമിമൌതേസിതൌപക്ഷൌലൂനപക്ഷശ്ചദൃശ്യസേ ।
കച്ചിന്നാനേകചിത്താനാംതേഷാംത്വംവശമാഗതഃ ॥ 26 ॥
തതസ്സഭയസംവിഗ്നസ്തദാരാജ്ഞാഭിചോദിതഃ ।
വചനംപ്രത്യുവാചേദംരാക്ഷസാധിപമുത്തമമ് ॥ 27 ॥
സാഗരസ്യോത്തരേതീരേഽബ്രവംതേവചനംതഥാ ।
യഥാസംധേശമക്ലിഷ്ടംസാംത്വയന് ശ്ലക്ഷ്ണയാഗിരാ ॥ 28 ॥
ക്രുദ്ധൈസ്സൈരഹമുത്പ്ലുതദൃഷ്ടമാത്രഃപ്ലവംഗമൈഃ ।
ഗൃഹീതോഽസ്മ്യപിചാരബ്ദോഹംതുംലോപ്തുംചമുഷ്ടിഭി ॥ 29 ॥
നൈവസംഭാഷിതുംശക്യാസ്സംപ്രശ്നോഽത്രനലഭ്യതേ ।
പ്രകൃത്യാകോപനാസ്തീക്ഷ്ണാനാനരാരാക്ഷസാധിപ ॥ 30 ॥
സചഹംതാവിരാധസ്യകബംധസ്യഖരസ്യച ।
സുഗ്രീവസഹിതോരാമസ്സീതായാഃ പദമാഗതഃ ॥ 31 ॥
സകൃത്വാസാഗരേസേതുംതീര്ത്വാചലവണോദധിമ് ।
ഏഷരക്ഷാംസിനിര്ദൂയധന്വീതിഷ്ഠതിരാഘവഃ ॥ 32 ॥
ഋക്ഷവാനരസംഘാനാമനീകാനിസഹസ്രശഃ ।
ഗിരിമേഘനികാശാനാംഛാദയംതിവസുംധരാമ് ॥ 33 ॥
രാക്ഷസാനാംബലൌഘസ്യവാനരേംദ്രബലസ്യച ।
നൈതയോർവിദ്യതേസംധിര്ദേവദാനവയോരിവ ॥ 34 ॥
പുരാപ്രാകാരമായാംതിക്ഷിപ്രമേകതരംകുരു ।
സീതാംവാസ്മൈപ്രയച്ഛാശുസുയുദ്ധംവാപിപ്രദീയതാമ് ॥ 35 ॥
ശുകസ്യവചനംശ്രുത്വാരാവണോവാക്യമബ്രവീത് ।
രോഷസംരക്തനയനോനിര്ദഹന്നിനചക്ഷുഷാ ॥ 36 ॥
യദിമാംപ്രതിയുധ്യേരന് ദേവഗംധർവദാനവാഃ ।
നൈവസീതാംപ്രദാസ്യാമിസർവലോകഭയാദപി ॥ 37 ॥
കദാസമഭിധാവംതിരാഘവംമാമകാശ്ശരാഃ ।
വസംതേപുഷ്പിതംമത്താഭ്രമരാഇവപാദപമ് ॥ 38 ॥
കദാതൂണീയശൈര്ദീപ്തൈര്ഗണശഃ കാര്മുകച്യുതൈഃ ।
ശരൈരാദീപയാമ്യേനമുല്കാഭിരിവകുംജരമ് ॥ 39 ॥
തച്ചാസ്യബലമാദാസ്യേബലേനമഹതാവൃതഃ ।
ജ്യോതിഷാമിവസർവേഷാംപ്രഭാമുദ്യംദിവാകരഃ ॥ 40 ॥
സാഗരസ്യേവമേവേഗോമാരുതസ്യേവമേഗതിഃ ।
നഹിദാശരഥിർവേദതേനമാംയോദ്ധുമിച്ഛതി ॥ 41 ॥
നമേതൂണീശയാന്ബാണാന് സവിഷാനിവപന്നഗാന് ।
രാമഃപശ്യതിസംഗ്രാമേതേനമാംയോധ്ദുമിച്ഛതി ॥ 42 ॥
നജാനാതിപുരാവീര്യമമയുദ്ധേസരാഘവഃ ।
മമചാപമയീംവീണാംശരകോണൈഃപ്രവാദിതാമ് ॥ 43 ॥
ജ്യാശബ്ദതുമുലാംഘോരാമാര്തഭീതമഹാസ്വനാമ് ।
നാരാചതലസന്നാദാംതാംമമാഹിതവാഹിനീമ് ॥ 44 ॥
അവഗാഹ്യമഹാരംഗംവാദയിഷ്യാമ്യഹംരണേ ।
നവാസവേനാപിസഹസ്രചക്ഷുഷായഥാസ്മിശക്യോവരുണേനവാസ്വയമ് ।
യമേനവാധര്ഷയിതുംശരാഗ്നിനാമഹാഹവേവൈശ്രവണേനവാപുനഃ ॥ 45 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാംഡേ ചതുർവിംശസ്സര്ഗഃ ॥
