ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ୟୁଦ୍ଧକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଚତୁର୍ଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ସାଵୀରସମିତୀରାଜ୍ଞାଵିରରାଜଵ୍ୟଵସ୍ଥିତା ।
ଶଶିନାଶୁଭନକ୍ଷତ୍ରାପୌର୍ଣମାସୀଵଶାରଦୀ ॥ 1 ॥
ପ୍ରଚଚାଲଚଵେଗେନତ୍ରସ୍ତାଚୈଵଵସୁଂଧରା ।
ପୀଡ୍ୟମାନାବଲୌଘେନତେନସାଗରଵର୍ଚସା ॥ 2 ॥
ତତଶ୍ଶୁଶ୍ରୁଵୁରାକ୍ରୁଷ୍ଟଂଲଂକାୟାଂକାନନୌକସଃ ।
ଭେରୀମୃଦଂଗସଂଘୁଷ୍ଟଂତୁମୁଲଂରୋମହର୍ଷଣମ୍ ॥ 3 ॥
ବଭୂଵୁସ୍ତେନଘୋଷେଣସଂହୃଷ୍ଟାହରିୟୂଥପାଃ ।
ଅମୃଷ୍ୟମାଣାସ୍ତଂଘୋଷଂଵିନେଦୁର୍ଘୋଷଵତ୍ତରମ୍ ॥ 4 ॥
ରାକ୍ଷସାସ୍ତୁପ୍ଲଵଂଗାନାଂଶୁଶ୍ରୁଵୁଶ୍ଚାଽପିଗର୍ଜିତମ୍ ।
ନର୍ଦତାମିଵଦୃପ୍ତାନାଂମେଘାନାମଂବରେସ୍ଵନମ୍ ॥ 5 ॥
ଦୃଷ୍ଟଵାଦାଶରଥିର୍ଲଂକାଂଚିତ୍ରଧ୍ଵଜପତାକିନୀମ୍ ।
ଜଗାମମନସାସୀତଂଦୂୟମାନେନଚେତସା ॥ 6 ॥
ଅତ୍ରସାମୃଗଶାବାକ୍ଷୀରାଵଣେନୋପରୁଧ୍ୟତେ ।
ଅଭିଭୂତାଗ୍ରହେଣେଵଲୋହିତାଂଗେନରୋହିଣୀ ॥ 7 ॥
ଦୀର୍ଘମୁଷ୍ଣଂଚନିଶ୍ଵସ୍ୟସମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ୟଚଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ।
ଉଵାଚଵଚନଂଵୀରସ୍ତତ୍କାଲହିତମାତ୍ମନଃ ॥ 8 ॥
ଆଲିଖଂତୀମିଵାକାଶମୁତ୍ଥିତାଂପଶ୍ୟଲକ୍ଷ୍ମଣ ।
ମନସେଵକୃତାଂଲଂକାଂନଗାଗ୍ରେଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା ॥ 9 ॥
ଵିମାନୈର୍ବହୁଭିର୍ଲଂକାସଂକୀର୍ଣାଭୁଵିରାଜତେ ।
ଵିଷ୍ଣୋଃପଦମିଵାକାଶଂଛାଦିତଂପାଂଡୁଭିର୍ଘନୈଃ ॥ 10 ॥
ପୁଷ୍ପିତୈଶ୍ଶୋଭିତାଲଂକାଵନୈଶ୍ଚତ୍ରରଥୋପମୈଃ ।
ନାନାପତଗସଂଘୁଷ୍ଟୈଃ ଫଲପୁଷ୍ପୋପଗୈଶ୍ଶୁଭୈଃ ॥ 11 ॥
ପଶ୍ୟମତ୍ତଵିହାଂଗାନିପ୍ରଲୀନଭ୍ରମରାଣିଚ ।
କୋକିଲାକୁଲଷଂଡାନିଦୋଧଵୀତିଶିଵୋଽନିଲଃ ॥ 12 ॥
ଇତିଦାଶରଥୀରାମୋଲକ୍ଷ୍ମଣଂସମଭାଷତ ।
ବଲଂଚତଦ୍ଵୈଵିଭଜନ୍ ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟେନକର୍ମଣା ॥ 13 ॥
ଶଶାସକପିସେନାୟାଂବଲମାଦାୟଵୀର୍ୟଵାନ୍ ।
ଅଂଗଦସ୍ସହନୀଲେନତିଷ୍ଠେଦୁରସିଦୁର୍ଜୟଃ ॥ 14 ॥
ତିଷ୍ଠେଦ୍ଵାନରଵାହିନ୍ୟାଵାନରୌଘସମାଵୃତଃ ।
ଆଶ୍ରିତ୍ୟଦକ୍ଷିଣଂପାର୍ଶ୍ଵମୃଷଭୋଵାନରର୍ଷଭଃ ॥ 15 ॥
ଗଂଧହସ୍ତୀଵଦୁର୍ଧର୍ଷସ୍ତରସ୍ଵୀଗଂଧମାଦନଃ ।
ତିଷ୍ଠେଦ୍ଵାନରଵାହିନ୍ୟାସ୍ସଵ୍ୟଂପାର୍ଶ୍ଵଂସମାଶ୍ରିତଃ ॥ 16 ॥
ମୂର୍ଧ୍ନିସ୍ଥାସ୍ୟାମ୍ୟହଂୟୁକ୍ତୋଲକ୍ଷ୍ମଣେନସମନ୍ଵିତଃ ।
ଜାଂବଵାଂଶ୍ଚସୁଷେଣଶ୍ଚଵେଗଦର୍ଶୀଚଵାନରଃ ॥ 17 ॥
ଋକ୍ଷମୁଖ୍ୟାମହାତ୍ମାନଃକୁକ୍ଷିଂରକ୍ଷଂତୁତେତ୍ରୟଃ ।
ଜଘନଂକପିସେନାୟାଃକପିରାଜୋଽଭିରକ୍ଷତୁ ।
ପଶ୍ଚାର୍ଧମିଵଲୋକସ୍ୟପ୍ରଚେତାସ୍ତେଜସାଵୃତଃ ॥ 18 ॥
ସୁଵିଭକ୍ତମହାଵ୍ୟୂହାମହାଵାନରରକ୍ଷିତା ।
ଅନୀକିନୀସାଵିବଭୌୟଥାଦ୍ୟୌସ୍ସାଭ୍ରସଂପ୍ଲଵା ॥ 19 ॥
ପ୍ରଗୃହ୍ୟଗିରିଶୃଂଗାଣିମହାତଶ୍ଚମହୀରୁହନ୍ ।
ଲଂକାଂଵିମର୍ଦୟିଷଵୋରଣେ ॥ 20 ॥
ଶିଖରୈର୍ଵିକିରାମୈନାଂଲଂକାଂମୁଷ୍ଟଭିରେଵଵା ।
ଇତିସ୍ମଦଧିରେସର୍ଵେମନାଂସିହରିପୁଂଗଵାଃ ॥ 21 ॥
ତତୋରାମୋମହାତେଜାସ୍ସୁଗ୍ରୀଵମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ସୁଵିଭକ୍ତାନିସୈନ୍ୟାନିଶୁକଏଷଵିମୁଚ୍ୟତାମ୍ ॥ 22 ॥
ରାମସ୍ୟତୁଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵାଵାନରେଂଦ୍ରୋମହାବଲଃ ।
ମୋଚୟାମାସତଂଦୂତଂଶୁକଂରାମସ୍ୟଶାସନାତ୍ ॥ 23 ॥
ମୋଚିତୋରାମଵାକ୍ୟେନଵାନରୈଶ୍ଚନିପୀଡିତଃ ।
ଶୁକଃପରମସଂତ୍ରସ୍ତୋରକ୍ଷୋଧିପମୁପାଗମତ୍ ॥ 24 ॥
ରାଵଣଃପ୍ରହସନ୍ନେଵଶୁକଂଵାକ୍ୟମୁଵାଚହ ॥ 25 ॥
କିମିମୌତେସିତୌପକ୍ଷୌଲୂନପକ୍ଷଶ୍ଚଦୃଶ୍ୟସେ ।
କଚ୍ଚିନ୍ନାନେକଚିତ୍ତାନାଂତେଷାଂତ୍ଵଂଵଶମାଗତଃ ॥ 26 ॥
ତତସ୍ସଭୟସଂଵିଗ୍ନସ୍ତଦାରାଜ୍ଞାଭିଚୋଦିତଃ ।
ଵଚନଂପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚେଦଂରାକ୍ଷସାଧିପମୁତ୍ତମମ୍ ॥ 27 ॥
ସାଗରସ୍ୟୋତ୍ତରେତୀରେଽବ୍ରଵଂତେଵଚନଂତଥା ।
ୟଥାସଂଧେଶମକ୍ଲିଷ୍ଟଂସାଂତ୍ଵୟନ୍ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣୟାଗିରା ॥ 28 ॥
କ୍ରୁଦ୍ଧୈସ୍ସୈରହମୁତ୍ପ୍ଲୁତଦୃଷ୍ଟମାତ୍ରଃପ୍ଲଵଂଗମୈଃ ।
ଗୃହୀତୋଽସ୍ମ୍ୟପିଚାରବ୍ଦୋହଂତୁଂଲୋପ୍ତୁଂଚମୁଷ୍ଟିଭି ॥ 29 ॥
ନୈଵସଂଭାଷିତୁଂଶକ୍ୟାସ୍ସଂପ୍ରଶ୍ନୋଽତ୍ରନଲଭ୍ୟତେ ।
ପ୍ରକୃତ୍ୟାକୋପନାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣାନାନରାରାକ୍ଷସାଧିପ ॥ 30 ॥
ସଚହଂତାଵିରାଧସ୍ୟକବଂଧସ୍ୟଖରସ୍ୟଚ ।
ସୁଗ୍ରୀଵସହିତୋରାମସ୍ସୀତାୟାଃ ପଦମାଗତଃ ॥ 31 ॥
ସକୃତ୍ଵାସାଗରେସେତୁଂତୀର୍ତ୍ଵାଚଲଵଣୋଦଧିମ୍ ।
ଏଷରକ୍ଷାଂସିନିର୍ଦୂୟଧନ୍ଵୀତିଷ୍ଠତିରାଘଵଃ ॥ 32 ॥
ଋକ୍ଷଵାନରସଂଘାନାମନୀକାନିସହସ୍ରଶଃ ।
ଗିରିମେଘନିକାଶାନାଂଛାଦୟଂତିଵସୁଂଧରାମ୍ ॥ 33 ॥
ରାକ୍ଷସାନାଂବଲୌଘସ୍ୟଵାନରେଂଦ୍ରବଲସ୍ୟଚ ।
ନୈତୟୋର୍ଵିଦ୍ୟତେସଂଧିର୍ଦେଵଦାନଵୟୋରିଵ ॥ 34 ॥
ପୁରାପ୍ରାକାରମାୟାଂତିକ୍ଷିପ୍ରମେକତରଂକୁରୁ ।
ସୀତାଂଵାସ୍ମୈପ୍ରୟଚ୍ଛାଶୁସୁୟୁଦ୍ଧଂଵାପିପ୍ରଦୀୟତାମ୍ ॥ 35 ॥
ଶୁକସ୍ୟଵଚନଂଶ୍ରୁତ୍ଵାରାଵଣୋଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ରୋଷସଂରକ୍ତନୟନୋନିର୍ଦହନ୍ନିନଚକ୍ଷୁଷା ॥ 36 ॥
ୟଦିମାଂପ୍ରତିୟୁଧ୍ୟେରନ୍ ଦେଵଗଂଧର୍ଵଦାନଵାଃ ।
ନୈଵସୀତାଂପ୍ରଦାସ୍ୟାମିସର୍ଵଲୋକଭୟାଦପି ॥ 37 ॥
କଦାସମଭିଧାଵଂତିରାଘଵଂମାମକାଶ୍ଶରାଃ ।
ଵସଂତେପୁଷ୍ପିତଂମତ୍ତାଭ୍ରମରାଇଵପାଦପମ୍ ॥ 38 ॥
କଦାତୂଣୀୟଶୈର୍ଦୀପ୍ତୈର୍ଗଣଶଃ କାର୍ମୁକଚ୍ୟୁତୈଃ ।
ଶରୈରାଦୀପୟାମ୍ୟେନମୁଲ୍କାଭିରିଵକୁଂଜରମ୍ ॥ 39 ॥
ତଚ୍ଚାସ୍ୟବଲମାଦାସ୍ୟେବଲେନମହତାଵୃତଃ ।
ଜ୍ୟୋତିଷାମିଵସର୍ଵେଷାଂପ୍ରଭାମୁଦ୍ୟଂଦିଵାକରଃ ॥ 40 ॥
ସାଗରସ୍ୟେଵମେଵେଗୋମାରୁତସ୍ୟେଵମେଗତିଃ ।
ନହିଦାଶରଥିର୍ଵେଦତେନମାଂୟୋଦ୍ଧୁମିଚ୍ଛତି ॥ 41 ॥
ନମେତୂଣୀଶୟାନ୍ବାଣାନ୍ ସଵିଷାନିଵପନ୍ନଗାନ୍ ।
ରାମଃପଶ୍ୟତିସଂଗ୍ରାମେତେନମାଂୟୋଧ୍ଦୁମିଚ୍ଛତି ॥ 42 ॥
ନଜାନାତିପୁରାଵୀର୍ୟମମୟୁଦ୍ଧେସରାଘଵଃ ।
ମମଚାପମୟୀଂଵୀଣାଂଶରକୋଣୈଃପ୍ରଵାଦିତାମ୍ ॥ 43 ॥
ଜ୍ୟାଶବ୍ଦତୁମୁଲାଂଘୋରାମାର୍ତଭୀତମହାସ୍ଵନାମ୍ ।
ନାରାଚତଲସନ୍ନାଦାଂତାଂମମାହିତଵାହିନୀମ୍ ॥ 44 ॥
ଅଵଗାହ୍ୟମହାରଂଗଂଵାଦୟିଷ୍ୟାମ୍ୟହଂରଣେ ।
ନଵାସଵେନାପିସହସ୍ରଚକ୍ଷୁଷାୟଥାସ୍ମିଶକ୍ୟୋଵରୁଣେନଵାସ୍ଵୟମ୍ ।
ୟମେନଵାଧର୍ଷୟିତୁଂଶରାଗ୍ନିନାମହାହଵେଵୈଶ୍ରଵଣେନଵାପୁନଃ ॥ 45 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ୟୁଦ୍ଧକାଂଡେ ଚତୁର୍ଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
