શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ ચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ।
તતોરામસ્સુવેલાગ્રંયોજનદ્વયમંડલમ્ ।
અરુરોહસસુગ્રીવોહરિયૂધપસમ્વૃતઃ ॥ 1 ॥
સ્થિત્વામુહૂર્તંતત્રૈવદિશોદશવિલોકયન્ ।
ત્રિકૂટશિખરેરમ્યેનિર્મિતાંવિશ્વકર્મણા ॥ 2 ॥
દદર્શલંકાંસુન્યસ્તાંરમ્યકાનનશોભિતામ્ ।
તસ્યાંગોપુરશૃંગસ્થંરાક્ષસેંદ્રંદુરાસદમ્ ॥ 3 ॥
શ્વેતચામરપર્યંતંવિજયચ્છત્રશોભિતમ્ ।
રક્તચંદનસંલિપ્તંરત્નાભરણભૂષિતમ્ ॥ 4 ॥
નીલજીમૂતસંકાશંહેમસંછાદિતાંબરમ્ ।
ઐરાવતવિષાણાગ્રૈરુત્કૃષ્ટકિણવક્ષસમ્ ॥ 5 ॥
શશલોહિતરાગેણસંવીતંરક્તવાસસા ।
સંધ્યાતપેનસંવીતંમેઘરાશિમિવાંબરે ॥ 6 ॥
પશ્યતાંવાનરેંદ્રાણાંરાઘવસ્યાપિપશ્યતઃ ।
દર્શનાદ્રાક્ષસેંદ્રસ્યસુગ્રીવસ્સહસોત્થિતઃ ॥ 7 ॥
ક્રોધવેગેનસંયુક્તસ્સત્ત્વેનચબલેનચ ।
અચલાગ્રાદથોત્થાયપુપ્લુવેગોપુરસ્થલે ॥ 8 ॥
સ્થિત્વામુહૂર્તંસંપ્રેક્ષ્યનિર્ભયેનાંતરાત્મના ।
તૃણીકૃત્યચતદ્રક્ષસ્સોઽબ્રવીત્પરુષંવચઃ ॥ 9 ॥
લોકનાથસ્યરામસ્યસખાદાસોઽસ્મિરાક્ષસ ।
નમયામોક્ષ્યસેઽદ્યત્વંપાર્થિવેંદ્રસ્યતેજસા ॥ 10 ॥
ઇત્યુક્ત્વાસહસોત્પત્યપુપ્લુવેતસ્યચોપરિ ।
આકૃષ્યમુકુટંચિત્રંપાતયિત્વાઽપતદ્ભુવિ ॥ 11 ॥
સમીક્ષ્યતૂર્ણમાયાંતમબભાષેનિશાચરઃ ।
સુગ્રીવસ્ત્વપરોક્ષં મેહીનગ્રીવોભવિષ્યસિ ॥ 12 ॥
ઇત્યુક્ત્વોત્થાયતંક્ષિપ્રંબાહુભ્યામાક્ષિપત્તલે ।
કંતુવત્તંસમુત્થાયબાહુભ્યામાક્ષિપદ્ધરિ ॥ 13 ॥
પરસ્પરંસ્વેદવિદગ્ધગાત્રૌપરસ્પરંશોણિતદિગ્ધદેહૌ ।
પરસ્પરંલશિષ્ટનિરુદ્ધચેષ્ટૌપરસ્પરંશાલ્મલિકિંશુકૌયધા ॥ 14 ॥
મુષ્ટિપ્રહારૈશ્ચતલપ્રહારૈરરત્નિઘાતૈશ્ચકરાગ્રઘાતૈઃ ।
તૌચક્રતુર્યુદ્ધમસહ્યરૂપંમહાબલૌરાક્ષસવાનરેંદ્રૌ ॥ 15 ॥
કૃત્વાનિયુદ્ધંભૃશમુગ્રવેગૌકાલંચિર, ગોપુરવેદિમધ્યે ।
ઉત્ક્ષિપ્યચોત્ક્ષિપ્યવિનમ્યદેહૌપાદક્રમાદ્ગોપુરવેદિલગ્નૌ ॥ 16 ॥
અન્યોન્યમાવિધ્યવેદિલગ્નૌતૌપેતતુસ્સાલનિખાતમધ્યે ।
ઉત્પેતતુર્ભૂતલમસ્પૃશંતૌસ્થિત્વામુહૂર્તંત્વભિનિશ્શ્વસંતૌ ॥ 17 ॥
આલિઙ્ ગ્યચાલિઙ્ ગ્યચબાહુયોક્સ્રૈસ્સંયોજયામાસતુરાહવેતૌ ।
સમ્રંભશિક્ષાબલસંપ્રયુક્તૌસંચેરતુસ્સંપ્રતિયુદ્ધમાર્ગૈઃ ॥ 18 ॥
શાર્દૂરસિંહાવિવજાતદર્પૌગજેંદ્રપોતાવિવસંપ્રયુક્તૌ ।
સંહત્યચાપીડ્યચતાવુરોભ્યાંનિપેતતુર્વૈયુગપદ્ધરણ્યામ્ ॥ 19 ॥
ઉદ્યમ્યચાન્યોન્યમધિક્ષિપંતૌસંચક્રમાતેબહુયુદ્ધમાર્ગેઃ ।
વ્યાયામશિક્ષાબલસંપ્રયુક્તૌક્લમંનતૌજગ્મતુરાશુવીરૌ ॥ 20 ॥
બાહૂત્તમૈર્વારણવારણાભૈર્નિવારયંતૌવરવારણાભૌ ।
ચિરેણકાલેનતુસંપ્રયુક્તૌસંચેરતુર્મંડલમાર્ગમાશુ ॥ 21 ॥
તૌપરસ્પરમાસાદ્યયત્તાવન્યોન્યસૂદને ।
માર્જારાવિવભક્ષ્યાર્થેઽવિતસ્થાતેમુહુર્મુહુઃ ॥ 22 ॥
મંડલાનિવિચિત્રાણિસ્થાનાનિવિવિધાનિચ ।
મૂત્રકાણિચિત્રાણિગતપ્રત્યાગતાનિચ ॥ 23 ॥
તિરચ્શીનગતાન્યેવતથાવક્રગતાનિચ ।
પરિમોક્ષંપ્રહારાણાંવર્જનંપરિધાવનમ્ ॥ 24 ॥
અભિદ્રવણમાપ્લાવમાવસ્થાનંસવિગ્રહમ્ ।
પરાવૃત્તમપાવૃત્તમપદ્રુતમવપ્લુતમ્ ॥ 25 ॥
ઉપન્યસ્તપમન્યસ્તંયુદ્ધમાર્ગવિશારદૌ ।
તૌસંચેચેરતુરન્યોન્યંવાનરેંદ્રશ્ચરાવણઃ ॥ 26 ॥
એતસ્મિન્નંતરેરક્ષોમાયાબલમથાત્મનઃ ।
આરબ્ધુમુપસંપેદેજ્ઞાત્વાતંવાનરાધિપઃ ॥ 27 ॥
ઉત્પપાતતદાકાશંજિતકાશીજિતક્લમઃ ।
રાવણઃસ્થિતએવાત્રહરિરાજેવવંચિતઃ ॥ 28 ॥
અથહરિવરનાથઃપ્રાપ્યસંગ્રામકીર્તિંનિશિચરપતિમાજૌયોજયિત્વાશ્રમેણ ।
ગગનમતિવિશાલંલંઘયિત્વાર્કસૂનુર્હરિગણમધ્યેરામપાર્શ્વંજગામ ॥ 29 ॥
ઇતિસસવિતૃસૂનુસ્તત્રતત્કર્મકૃત્વાપવનગતિરનીકંપ્રાવિશત્સસંપ્રહૃષ્ટઃ ।
રઘુવરનૃપસૂનોદ્વર્ધયન્યુદ્ધહર્ષંતરુમૃગગણમુખ્યૈઃપૂજ્યમાનોહરીંદ્રઃ ॥ 30 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે ચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ॥
