श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकांडम् ।
अथ पंचदशस्सर्गः ।
मेथावी तु ततो ध्यात्वा स किंचिदिदमुत्तरम् ।
लब्धसंज्ञस्ततस्तं तु वेदज्ञो नृपमब्रवीत् ॥ 1 ॥
इष्टिं तेऽहं करिष्यामि पुत्रीयां पुत्रकारणात् ।
अथर्वशिरसि प्रोक्तैर्मंत्रैस्सिद्धां विधानतः ॥ 2 ॥
ततः प्राक्रमदिष्टिं तां पुत्रीयां पुत्रकारणात् ।
जुहाव चाग्नौ तेजस्वी मंत्रदृष्टेन कर्मणा ॥ 3 ॥
ततो देवास्सगंधर्वास्सिद्धाश्च परमर्षयः ।
भागप्रतिग्रहार्थं वै समवेता यथाविधि ॥ 4 ॥
तास्समेत्य यथान्यायं तस्मिन्सदसि देवताः ।
अब्रुवन् लोककर्तारं ब्रह्माणं वचनं महत् ॥ 5 ॥
भगवंत्वत्प्रसादेन रावणो नाम राक्षसः ।
सर्वान्नो बाधते वीर्याच्छासितुं तं न शक्नुमः ॥ 6 ॥
त्वया तस्मै वरो दत्तः प्रीतेन भगवन्पुरा ।
मानयंतश्च तं नित्यं सर्वं तस्य क्षमामहे ॥ 7 ॥
उद्वेजयति लोकान्स्तीनुच्छ्रितांद्वेष्टि दुर्मतिः ।
शक्रं त्रिदशराजानं प्रधर्षयितुमिच्छति ॥ 8 ॥
ऋषीन्यक्षान्सगंधर्वानसुरान्ब्राह्मणांस्तथा ।
अतिक्रामति दुर्धर्षो वरदानेन मोहितः ॥ 9 ॥
नैनं सूर्यः प्रतपति पार्श्वे वाति न मारुतः ।
चलोर्मिमाली तं दृष्ट्वा समुद्रोऽपि न कंपते ॥ 10 ॥
तन्महन्नो भयं तस्माद्राक्षसाद्घोरदर्शनात् ।
वधार्थं तस्य भगवन्नुपायं कर्तुमर्हसि ॥ 11 ॥
एवमुक्तस्सुरैस्सर्वैश्चिंतयित्वा ततोऽब्रवीत् ।
हंतायं विदितस्तस्य वधोपायो दुरात्मनः ॥ 12 ॥
तेन गंधर्वयक्षाणां देवदानवरक्षसाम् ।
अवध्योऽस्मीति वागुक्ता तथेत्युक्तं च तन्मया ॥ 13 ॥
नाकीर्तयदवज्ञानात्तद्रक्षो मानुषान् प्रति ।
तस्मात्स मानुषाद्वध्यो मृत्युर्नान्योऽस्य विद्यते ॥ 14 ॥
एतच्छ्रुत्वा प्रियं वाक्यं ब्रह्मणा समुदाहृतम् ।
सर्वे महर्षयो देवाः प्रहृष्टास्तेऽभवंस्तदा ॥ 15 ॥
एतस्मिन्नंतरे विष्णुरुपयातो महाद्युतिः ।
शंखचक्रगदापाणिः पीतवासा जगत्पतिः ॥ 16 ॥
ब्रह्मणा च समागम्य तत्र तस्थौ समाहितः ।
1 तमब्रुवन्सुरास्सर्वे समभिष्टूय सन्नताः ॥ 17 ॥
त्वान्नियोक्ष्यामहे विष्णो लोकानां हितकाम्यया ।
1 राज्ञो दशरथस्य त्वमयोध्याधिपतेः प्रभोः ॥ 18 ॥
धर्मज्ञस्य वदान्यस्य महर्षिसमतेजसः ।
18 तस्य भार्यासु तिसृषु ह्रीश्रीकीर्त्युपमासु च ॥ 19 ॥
विष्णो पुत्रत्वमागच्छ कृत्वाऽऽत्मानं चतुर्विधम् ।
1 तत्र त्वं मानुषो भूत्वा प्रवृद्धं लोककंटकम् ।
अवध्यं दैवतैर्विष्णो समरे जहि रावणम् ॥ 20 ॥
स हि देवांश्च गंधर्वान्सिद्धांश्च मुनिसत्तमान् ।
राक्षसो रावणो मूर्खो वीर्योत्सेकेन बाधते ॥ 21 ॥
ऋषयश्च ततस्तेन गंधर्वाप्सरसस्तथा ।
क्रीडंतो नंदनवने क्रूरेण किल हिंसिताः ॥ 22 ॥
वधार्थं वयमायातास्तस्य वै मुनिभिस्सह ।
सिद्धगंधर्वयक्षाश्च ततस्त्वां शरणं गताः ॥ 23 ॥
त्वं गतिः परमा देव सर्वेषां नः परंतपः ।
वधाय देवशत्रूणां नृणां लोके मनः कुरु ॥ 24 ॥
एवमुक्तस्तु देवेशो विष्णुस्त्रिदशपुंगवः ।
पितामहपुरोगांस्तान्सर्वलोकनमस्कृतः ॥ 25 ॥
अब्रवीत्त्रिदशान्सर्वान्समेतांधर्मसंहितान् ॥ 26 ॥
भयं त्यजत भद्रं वो हितार्थं युधि रावणम् ।
सपुत्रपौत्रं सामात्यं समित्रज्ञातिबांधवम् ॥ 27 ॥
हत्वा क्रूरं दुरात्मानं देवर्षीणां भयावहम् ।
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च ।
वत्स्यामि मानुषे लोके पालयन्पृथिवीमिमाम् ॥ 28 ॥
एवं दत्वा वरं देवो देवानां विष्णुरात्मवान् ।
मानुषे चिंतयामास जन्मभूमिमथात्मनः ॥ 29 ॥
ततः पद्मपलाशाक्षः कृत्वाऽऽत्मानं चतुर्विधम् ।
पितरं रोचयामास तथा दशरथन्नृपम् ॥ 30 ॥
तदा देवर्षि गंधर्वास्सरुद्रास्साप्सरोगणाः ।
स्तुतिभिर्दिव्यरूपाभिस्तुष्टुवुर्मधुसूदनम् ॥ 31 ॥
तमुद्धतं रावणमुग्रतेजसं प्रवृद्धदर्पं त्रिदशेश्वरद्विषम् ।
विरावणं साधुतपस्विकंटकं तपस्विनामुद्धर तं भयावहम् ॥ 32 ॥
तमेव हत्वा सबलं सबांधवं विरावणं रावणमग्य्रपौरुषम् ।
स्वर्लोकमागच्छ गतज्वरश्चिरं सुरेंद्रगुप्तं गतदोषकल्मषम् ॥ 33 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकांडे पंचदशस्सर्गः ॥
