श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकांडम् ।
अथ चतुर्विंशस्सर्गः ।
ततः प्रभाते विमले कृताह्निकमरिंदमौ ।
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य नद्यास्तीरमुपागतौ ॥ 1 ॥
ते च सर्वे महात्मानो मुनयस्संश्रितव्रताः ।
उपस्थाप्य शुभां नावं विश्वामित्रमथाब्रुवन् ॥ 2 ॥
आरोहतु भवान्नावं राजपुत्रपुरस्कृतः ।
अरिष्टं गच्छ पंथानं मा भूत्कालविपर्ययः ॥ 3 ॥
विश्वामित्रस्तथेत्युक्तवा तानृषीनभिपूज्य च ।
ततार सहितस्ताभ्यां सरितं सागरंगमाम् ॥ 4 ॥
ततश्शुश्राव वै शब्दमतिसंरंभवर्धितम् ।
मध्यमागम्य तोयस्य सह रामःकनीयसा ॥ 5 ॥
अथ रामस्सरिन्मध्ये पप्रच्छ मुनिपुंगवम् ।
वारिणो भिद्यमानस्य किमयं तुमुलो ध्वनिः ॥ 6 ॥
राघवस्य वचश्श्रुत्वा कौतूहलसमन्वितः ।
कथयामास धर्मात्मा तस्य शब्दस्य निश्चयम् ॥ 7 ॥
कैलासपर्वते राम मनसा निर्मितं सरः ।
ब्रह्मणा नरशार्दूल तेनेदं मानसं सरः ॥ 8 ॥
तस्मात्सुस्राव सरसस्सायोध्यामुपगूहते ।
सर प्रवृत्ता सरयूः पुण्या ब्रह्मसरश्च्युता ॥ 9 ॥
तस्यायमतुलश्शब्दो जाह्नवीमभिवर्तते ।
वारिसंक्षोभजो राम प्रणामं नियतःकुरु ॥ 10 ॥
ताभ्यां तु तावुभौ कृत्वा प्रणाममतिधार्मिकौ ।
तीरं दक्षिणमासाद्य जग्मतुर्लघुविक्रमौ ॥ 11 ॥
स वनं घोरसंकाशं दृष्ट्वा नृपवरात्मजः ।
अविप्रहतमैक्ष्वाकः पप्रच्छ मुनिपुंगवम् ॥ 12 ॥
अहो वनमिदं दुर्गं झिल्लिकागणनादितम् ।
भैरवैश्शपदैः पूर्णं शकुंतैर्दारुणारुतैः ॥ 13 ॥
नानाप्रकारैश्शकुनै र्वाश्यद्भिर्भैरवस्वनैः ।
सिंहव्याघ्रवराहैश्च वारणैश्चोपशोभितम् ॥ 14 ॥
धवाश्वकर्णककुभैर्बिल्वतिंदुकपाटलैः ।
संकीर्णं बदरीभिश्च किन्न्वेतद्दारुणं वनम् ॥ 15 ॥
तमुवाच महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः ।
श्रूयतां वत्स काकुत्स्थ यस्यैतद्दारुणं वनम् ॥ 16 ॥
एतौ जनपदौ स्फीतौ पूर्वमास्तां नरोत्तम ।
मलदाश्च करूशाश्च देवनिर्माणनिर्मितौ ॥ 17 ॥
पुरा वृत्रवधे राम मलेन समभिप्लुतम् ।
क्षुधा चैव सहस्राक्षं ब्रह्महत्या समाविशत् ॥ 18 ॥
तमिंद्रं स्नापयन् देवा ऋषयश्च तपोधनाः ।
कलशैस्स्नापयामासुर्मलं चास्य प्रमोचयन् ॥ 19 ॥
इह भूम्यां मलं दत्वा दत्वा कारूशमेव च ।
शरीरजं महेंद्रस्य ततो हर्षं प्रपेदिरे ॥ 20 ॥
निर्मलो निष्करूशश्च शुचिरिंंद्रो यदाभवत् ।
ददौ देशस्य सुप्रीतो वरं प्रभुरनुत्तमम् ॥ 21 ॥
इमौ जनपदौ स्फीतौ ख्यातिं लोके गमिष्यतः ।
मलदाश्च करूशाश्च ममांगमलधारिणौ ॥ 22 ॥
साधु साध्विति तं देवाः पाकशासनमब्रुवन् ।
देशस्य पूजां तां दृष्ट्वा कृतां शक्रेण धीमता ॥ 23 ॥
एतौ जनपदौ स्फीतौ दीर्घकालमरिंदम ।
मलदाश्च करूशाश्च मुदितौ धनधान्यतः ॥ 24 ॥
कस्यचित्त्वथ कालस्य यक्षी वै कामरूपिणी ।
बलं नागसहस्रस्य धारयंती तदा ह्यभूत् ॥ 25 ॥
ताटका नाम भद्रं ते भार्या सुंदस्य धीमतः ।
2 मारीचो राक्षसः पुत्रो यस्याश्शक्रपराक्रमः ॥ 26 ॥
वृत्तबाहुर्महावीर्यो विपुलास्य तनुर्महान् ।
राक्षसो भैरवाकारो नित्यं त्रासयते प्रजाः ॥ 27 ॥
इमौ जनपदौ नित्यं विनाशयति राघव ।
मलदांश्च करूशांश्च ताटका दुष्टचारिणी ॥ 28 ॥
सेयं पंथानमावृत्य वसत्यध्यर्धयोजने ।
अत एव न गंतव्यं ताटकाया वनं यतः ॥ 29 ॥
स्वबाहुबलमाश्रित्य जहीमां दुष्टचारिणीम् ।
मन्नियोगादिमं देशं कुरु निष्कंटकं पुनः ॥ 30 ॥
न हि कश्चिदिमं देशं शक्नोत्यागंतुमीदृशम् ।
यक्षिण्या घोरया राम उत्सादितमसह्यया ॥ 31 ॥
एतत्ते सर्वमाख्यातं यथैतद्दारुणं वनम् ।
यक्ष्या चोत्सादितं सर्वमद्यापि न निवर्तते ॥ 32 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकांडे चतुर्विंशस्सर्गः ॥
