श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकांडम् ।
अथ नवतितमस्सर्गः ।
भरद्वाजाश्रमं दृष्ट्वा क्रोशादेव नरर्षभः ।
बलं सर्वमवस्थाप्य जगाम सह मंत्रिभिः ॥ 1 ॥
पद्भ्यामेव हि धर्मज्ञो न्यस्तशस्त्रपरिच्छदः ।
वसानो वाससी क्षौमे पुरोधाय पुरोधसम् ॥ 2 ॥
भरद्वाजाश्रमं दृष्ट्वा क्रोशादेव नरर्षभः ।
बलं सर्वमवस्थाप्य जगाम सह मंत्रिभिः ॥ 3 ॥
पद्भ्यामेव हि धर्मज्ञो न्यस्तशस्त्रपरिच्छदः ।
वसानो वाससी क्षौमे पुरोधाय पुरोधसम् ॥ 4 ॥
तत स्संदर्शने तस्य भरद्वाजस्य राघवः ।
मंत्रिणस्तानवस्थाप्य जगामानुपुरोहितम् ॥ 5 ॥
वसिष्ठमथ दृष्ट्वैव भरद्वाजो महातपाः ।
संचचाऽलासनात्तूर्णं शिष्यानर्घ्यमिति ब्रुवन् ॥ 6 ॥
समागम्य वसिष्ठेन भरतेनाभिवादितः ।
अबुद्ध्यत महातेजास्सुतं दशरथस्य तम् ॥ 7 ॥
ताभ्यामर्घ्यं च पाद्यं च दत्वा पश्चात्फलानि च ।
आनुपूर्व्याच्छ धर्मज्ञः पप्रच्छ कुशलं कुले ॥ 8 ॥
अयोध्यायां बले कोशे मित्रेष्वपि च मंत्रिषु ।
जानन् दशरथं वृत्तं न राजानमुदाहरत् ॥ 9 ॥
वसिष्ठो भरतश्चैनं पप्रच्छतुरनामयम् ।
शरीरेऽग्निषु वृक्षेषु शिष्येषु मृगपक्षिषु ॥ 10 ॥
तथेति तत्प्रतिज्ञाय भरद्वाजो महातपाः ।
भरतं प्रत्युवाचेदं राघवस्नेहबंधनात् ॥ 11 ॥
किमिहाऽगमने कार्यं तव राज्यं प्रशासतः ।
एतदाचक्ष्व मे सर्वं न हि मे शुद्ध्यते मनः ॥ 12 ॥
सुषुवे यममित्रघ्नं कौसल्यानऽंदवर्धनम् ।
भ्रात्रा सह सभार्यो यश्चिरं प्रव्राजितो वनम् ॥ 13 ॥
नियुक्तः स्त्रीनियुक्तेन पित्रा योऽसौ महायशाः ।
वनवासी भवेतीह समाः किल चतुर्दश ॥ 14 ॥
कच्छिन्न तस्यापापस्य पापं कर्तुमिहेच्छसि ।
अकंटकं भोक्तुमना राज्यं तस्यानुजस्य च ॥ 15 ॥
एवमुक्तो भरद्वाजं भरतः प्रत्युवाच ह ।
पर्यश्रुनयनो दुःखाद्वाचा संसज्जमानया ॥ 16 ॥
हतोऽस्मि यदि मामेवं भगवानपि मन्यते ।
मत्तो न दोषमाशंके नैवं मामनुशास्तु हि ॥ 17 ॥
न चैतदिष्टं माता मे यदवोचन्मदंतरे ।
नाहमेतेन तुष्टश्च न तद्वचनमाददे ॥ 18 ॥
अहं तु तं नरव्याघ्रमुपयातः प्रसादकः ।
प्रतिनेतुमयोध्यां च पादौ तस्याभिवंदितुम् ॥ 19 ॥
त्वं मामेवंगतं मत्वा प्रसादं कर्तुमर्हसि ।
शंस मे भगवन्रामः क्व संप्रति महीपतिः ॥ 20 ॥
वशिष्ठादिभिः ऋत्विग्भिर्याचितो भगवांस्ततः ।
उवाच तं भरद्वाजः प्रसादाद्भरतं वचः ॥ 21 ॥
त्वय्येतत्पुरुषव्याघ्र युक्तं राघववंशजे ।
गुरुवृत्तिर्दमश्चैव साधूनामनुयायिता ॥ 22 ॥
जाने चैतन्मनस्थं ते दृढीकरणमस्त्विति ।
अपृच्छं त्वां तथाऽत्यर्थं कीर्तिं समभिवर्धयन् ॥ 23 ॥
जाने च रामं धर्मज्ञं ससीतं सहलक्ष्मणम् ।
असौ वसति ते भ्राता चित्रकूटे महागिरौ ॥ 24 ॥
श्वस्तु गंतासि तं देशं वसाद्य सह मंत्रिभिः ।
एतन्मे कुरु सुप्राज्ञ कामं कामार्थकोविद ॥ 25 ॥
ततस्तथेत्येवमुदारदर्शनः प्रतीतरूपो भरतोऽब्रवीद्वचः ।
चकार बुद्धिं च तदा तदाश्रमे निशानिवासाय नराधिपाऽत्मजः ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकांडे नवतितमस्सर्गः ॥
