ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අයෝධ්යාකාංඩම් ।
අථ චතුර්විංශස්සර්ගඃ ।
තං සමීක්ෂ්ය ත්වවහිතං පිතුර්නිර්දේශ පාලනේ ।
කෞශල්යා බාෂ්පසංරුද්ධා වචෝ ධර්මිෂ්ඨමබ්රවීත් ॥ 1 ॥
අදෘෂ්ටදුඃඛෝ ධර්මාත්මා සර්වභූතප්රියංවදඃ ।
මයි ජාතෝ දශරථාත්කථමුංඡේන වර්තයේත් ॥ 2 ॥
යස්ය භෘත්යාශ්ච දාසාශ්ච මෘෂ්ටාන්යන්නානි භුංජතේ ।
කථං ස භෝක්ෂ්යතේऽනාථෝ වනේ මූලඵලාන්යයම් ॥ 3 ॥
කඃ ඒතච්ඡ්රද්දධේච්ඡ්රුත්වා කස්ය වා න භවේද්භයම් ।
ගුණවාංදයිතෝ රාජ්ඤා රාඝවෝ යද්විවාස්යතේ ॥ 4 ॥
නූනං තු බලවාන් ලෝකේ කෘතාංතස්සර්වමාදිශන් ।
ලෝකේ රාමාභිරාමස්ත්වං වනං යත්ර ගමිෂ්යසි ॥ 5 ॥
අයං තු මාමාත්මභව ස්තවාදර්ශනමාරුතඃ ।
විලාපදුඃඛසමිධෝ රුදිතාශ්රුහුතාහුතිඃ ॥ 6 ॥
චිංතාබාෂ්පමහාධූමස්තවාගමනචිත්තජඃ ।
කර්ශයිත්වා භෘශං පුත්ර නිශ්වාසායාසසංභවඃ ॥ 7 ॥
ත්වයා විහීනාමිහ මාං ශෝකාග්නිරතුලෝ මහාන් ।
ප්රධක්ෂ්යති යථා කක්ෂං චිත්රභානුර්හිමාත්යයේ ॥ 8 ॥
කථං හි ධේනු ස්ස්වං වත්සං ගච්ඡංතං නානුගච්ඡති ।
අහං ත්වාऽනුගමිෂ්යාමි යත්ර පුත්ර ගමිෂ්යසි ॥ 9 ॥
. ।
තථා නිගදිතං මාත්රා තද්වාක්යං පුරුෂර්ෂභඃ ।
ශ්රුත්වා රාමෝऽබ්රවීද්වාක්යං මාතරං භෘශදුඃඛිතාම් ॥ 10 ॥
කෛකේය්යා වංචිතෝ රාජා මයි චාරණ්යමාශ්රිතේ ।
භවත්යා ච පරිත්යක්තෝ න නූනං වර්තයිෂ්යති ॥ 11 ॥
භර්තුඃ කිල පරිත්යාගෝ නෘශංසඃ කේවලං ස්ත්රියාඃ ।
ස භවත්යා න කර්තව්යෝ මනසාऽපි විගර්හිතඃ ॥ 12 ॥
යාවජ්ජීවති කාකුත්ස්ථඃ පිතා මේ ජගතීපතිඃ ।
ශුශ්රූෂා ක්රියතාං තාවත්සහි ධර්මස්සනාතනඃ ॥ 13 ॥
ඒවමුක්තා තු රාමේණ කෞශල්යා ශුභදර්ශනා ।
තථේත්යුවාච සුප්රීතා රාමමක්ලිෂ්ටකාරිණම් ॥ 14 ॥
ඒවමුක්තස්තු වචනං රාමෝ ධර්මභෘතාං වරඃ ।
භූයස්තාමබ්රවීද්වාක්යං මාතරං භෘශදුඃඛිතාම් ॥ 15 ॥
මයා චෛව භවත්යා ච කර්තව්යං වචනං පිතුඃ ।
රාජා භර්තා ගුරු ශ්ශ්රේෂ්ඨස්සර්වේෂාමීශ්වරඃ ප්රභුඃ ॥ 16 ॥
ඉමානි තු මහාරණ්යේ විහෘත්ය නව පංච ච ।
වර්ෂාණි පරමප්රීතඃ ස්ථාස්යාමි වචනේ තව ॥ 17 ॥
ඒවමුක්තා ප්රියං පුත්රං බාෂ්පපූර්ණානනා තදා ।
උවාච පරමාර්තා තු කෞශල්යා පුත්රවත්සලා ॥ 18 ॥
ආසාං රාම සපත්නීනාං වස්තුං මධ්යේ න මේ ක්ෂමම් ।
නය මාමපි කාකුත්ස්ථ වනං වන්යාං මෘගීං යථා ॥ 19 ॥
යදි තේ ගමනේ බුද්ධිඃ කෘතා පිතුරපේක්ෂයා ।
තාං තථා රුදතීං රාමෝ රුදන්වචනමබ්රවීත් ॥ 20 ॥
ජීවංත්යා හි ස්ත්රියා භර්තා දෛවතං ප්රභුරේව ච භවත්යා මම චෛවාද්ය රාජා ප්රභවති ප්රභුඃ ।
න හ්යනාථා වයං රාජ්ඤා ලෝකනාථේන ධීමතා ॥ 21 ॥
භරතශ්චාපි ධර්මාත්මා සර්වභූතප්රියංවදඃ ।
භවතීමනුවර්තේත ස හි ධර්මරතස්සදා ॥ 22 ॥
යථා මයි තු නිෂ්ක්රාංතේ පුත්රශෝකේන පාර්ථිවඃ ।
ශ්රමං නාවාප්නුයාත්කිංචිදප්රමත්තා තථා කුරු ॥ 23 ॥
දාරුණශ්චාප්යයං ශෝකෝ යථෛනං න විනාශයේත් ।
රාජ්ඤෝ වෘද්ධස්ය සතතං හිතං චර සමාහිතා ॥ 24 ॥
ව්රතෝපවාසනිරතා යා නාරී පරමෝත්තමා ।
භර්තාරං නානුවර්තේත සා තු පාපගතිර්භවේත් ॥ 25 ॥
භර්තු ශ්ශුශ්රූෂයා නාරී ලභතේ ස්වර්ගමුත්තමම් ।
අපි යා නිර්නමස්කාරා නිවෘත්තා දේවපූජනාත් ॥ 26 ॥
ශුශ්රූෂාමේව කුර්වීත භර්තුඃ ප්රියහිතේ රතා ।
ඒෂ ධර්මඃ පුරා දෘෂ්ටෝ ලෝකේ වේදේ ශ්රුතඃ ස්මෘතඃ ॥ 27 ॥
අග්නිකාර්යේෂු ච සදා සුමනෝභිශ්ච දේවතාඃ ।
පූජ්යාස්තේ මත්කෘතේ දේවි බාහ්මණාශ්චෛව සුව්රතාඃ ॥ 28 ॥
ඒවං කාලං ප්රතීක්ෂස්ව මමාගමනකාංක්ෂිණී ।
නියතා නියතාහාරා භර්තෘශුශ්රූෂණේ රතා ॥ 29 ॥
ප්රාප්ස්යසේ පරමං කාමං මයි ප්රත්යාගතේ සති ।
යදි ධර්මභෘතාං ශ්රේෂ්ඨෝ ධාරයිෂ්යති ජීවිතම් ॥ 30 ॥
ඒවමුක්තා තු රාමේණ බාෂ්පපර්යාකුලේක්ෂණා ।
කෞශල්යා පුත්රශෝකාර්තා රාමං වචනමබ්රවීත් ॥ 31 ॥
ගමනේ සුකෘතාං බුද්ධිං න තේ ශක්නෝමි පුත්රක ।
විනිවර්තයිතුං වීර නූනං කාලෝ දුරත්යයඃ ॥ 32 ॥
ගච්ඡ පුත්ර ත්වමේකාග්රෝ භද්රං තේऽස්තු සදා විභුඃ ।
පුනස්ත්වයි නිවෘත්තේ තු භවිෂ්යාමි ගතව්යථා ॥ 33 ॥
ප්රත්යාගතේ මහාභාගේ කෘතාර්ථේ චරිතව්රතේ ।
පිතුරානෘණ්යතාං ප්රාප්තේ ත්වයි ලප්ස්යේ පරං සුඛම් ॥ 34 ॥
කෘතාංතස්ය ගතිඃ පුත්ර දුර්විභාව්යා සදා භුවි ।
යස්ත්වාං සංචෝදයති මේ වච ආච්ඡිද්ය රාඝව ॥ 35 ॥
ගච්ඡේදානීං මහාබාහෝ ක්ෂේමේණ පුනරාගතඃ ।
නංදයිෂ්යසි මාං පුත්ර සාම්නා වාක්යේන චාරුණා ॥ 36 ॥
අපීදානීං ස කාලස්ස්යාද්වනාත්ප්රත්යාගතං පුනඃ ।
යත්ත්වාං පුත්රක පශ්යේයං ජටාවල්කලධාරිණම් ॥ 37 ॥
තථා හි රාමං වනවාසනිශ්චිතං සමීක්ෂ්ය දේවී පරමේණ චේතසා ।
උවාච රාමං ශුභලක්ෂණං වචෝ බභූව ච ස්වස්ත්යයනාභිකාංක්ෂිණී ॥ 38 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අයෝධ්යාකාංඩේ චතුර්විංශස්සර්ගඃ ॥
