ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ බාලකාංඩම් ।
අථ චතුර්දශස්සර්ගඃ ।
අථ සංවත්සරේ පූර්ණේ තස්මින්ප්රාප්තේ තුරංගමේ ।
සරය්වාශ්චෝත්තරේ තීරේ රාජ්ඤෝ යජ්ඤෝऽභ්යවර්තත ॥ 1 ॥
ඍශ්යශෘංගං පුරස්කෘත්ය කර්ම චක්රුර්ද්විජර්ෂභාඃ ।
අශ්වමේධේ මහායජ්ඤේ රාජ්ඤෝऽස්ය සුමහාත්මනඃ ॥ 2 ॥
කර්ම කුර්වංති විධිවද්යාජකා වේදපාරගාඃ ।
යථාවිධි යථාන්යායං පරික්රාමංති ශාස්ත්රතඃ ॥ 3 ॥
ප්රවර්ග්යං ශාස්ත්රතඃ කෘත්වා තථෛවෝපසදං ද්විජාඃ චක්රුශ්ච විධිවත්සර්වමධිකං කර්ම ශාස්ත්රතඃ ॥ 4 ॥
අභිපූජ්ය තතෝ හෘෂ්ටාස්සර්වේ චක්රුර්යථාවිධි ।
ප්රාතස්සවනපූර්වාණි කර්මාණි මුනිපුංගවාඃ ॥ 5 ॥
ඓංද්රශ්ච විධිවද්දත්තෝ රාජා චාභිෂුතෝऽනඝඃ ।
මාධ්යංදිනං ච සවනං ප්රාවර්තත යථාක්රමම් ॥ 6 ॥
තෘතීයසවනං චෛව රාජ්ඤෝऽස්ය සුමහාත්මනඃ ।
චක්රුස්තේශාස්ත්රතෝ දෘෂ්ට්වා තථා බ්රාහ්මණපුංගවාඃ ॥ 7 ॥
න චාහුතමභූත්තත්ර ස්ඛලිතං වාපි කිංචන ।
දෘශ්යතේ බ්රහ්මවත්සර්වං ක්ෂේමයුක්තං හි චක්රිරේ ॥ 8 ॥
න තේෂ්වහස්සු ශ්රාංතෝ වා ක්ෂුධිතෝ වාපි දෘශ්යතේ ।
නාවිද්වාන්බ්රාහ්මණස්තත්ර නාශතානුචරස්තථා ॥ 9 ॥
බ්රාහ්මණා භුංජතේ නිත්යං නාථවංතශ්ච භුංජතේ ।
තාපසා භුංජතේ චාපි ශ්රමණා භුංජතේතථා ॥ 10 ॥
වෘද්ධාශ්ච ව්යාධිතාශ්චෛව ස්ත්රියෝ බාලාස්තථෛව ච ।
අනිශං භුංජමානානාං න තෘප්තිරුපලභ්යතේ ॥ 11 ॥
දීයතාං දීයතාමන්නං වාසාංසි විවිධානි ච ।
ඉති සංචෝදිතාස්තත්ර තථා චක්රුරනේකශඃ ॥ 12 ॥
අන්නකූටාශ්ච බහවෝ දෘශ්යංතේ පර්වතෝපමාඃ ।
දිවසේ දිවසේ තත්ර සිද්ධස්ය විධිවත්තදා ॥ 13 ॥
නානාදේශාදනුප්රාප්තාඃ පුරුෂාස්ස්ත්රීගණාස්තථා ।
අන්නපානෛස්සුවිහිතාස්තස්මින්යජ්ඤේ මහාත්මනඃ ॥ 14 ॥
අන්නං හි විධිවත්සාධු ප්රශංසංති ද්විජර්ෂභාඃ ।
අහෝ තෘප්තාඃ ස්ම භද්රං තේ ඉති ශුශ්රාව රාඝවඃ ॥ 15 ॥
ස්වලංකෘතාශ්ච පුරුෂා බ්රාහ්මණාන්පර්යවේෂයන් ।
උපාසතේ ච තානන්යේ සුමෘෂ්ටමණිකුංඩලාඃ ॥ 16 ॥
කර්මාංතරේ තදා විප්රා හේතුවාදාන්බහූනපි ।
ප්රාහුශ්ච වාග්මිනෝ ධීරාඃ පරස්පරජිගීෂයා ॥ 17 ॥
දිවසේ දිවසේ තත්ර සංස්තරේ කුශලා ද්විජාඃ ।
සර්වකර්මාණි චක්රුස්තේ යථාශාස්ත්රං ප්රචෝදිතාඃ ॥ 18 ॥
නාෂඩංගවිදත්රාසීන්නාව්රතෝ නාබහුශ්රුතඃ ।
සදස්යාස්තස්ය වෛ රාජ්ඤෝ නාවාදකුශලා ද්විජාඃ ॥ 19 ॥
ප්රාප්තේ යූපෝච්ඡ්රයේ තස්මින්ෂඩ්බෛල්වාඃ ඛාදිරාස්තථා ।
තාවංතෝ බිල්වසහිතාඃ පර්ණිනශ්ච තථාපරේ ॥ 20 ॥
ශ්ලේෂ්මාතකමයස්ත්වේකෝ දේවදාරුමයස්තථා ।
ද්වාවේව විහිතෞ තත්ර බාහුව්යස්තපරිග්රහෞ ॥ 21 ॥
ප්රාප්තේ යූපෝච්ඡ්රයේ තස්මින්ෂඩ්බෛල්වාඃ ඛාදිරාස්තථා ।
තාවංතෝ බිල්වසහිතාඃ පර්ණිනශ්ච තථාපරේ ॥ 22 ॥
ශ්ලේෂ්මාතකමයස්ත්වේකෝ දේවදාරුමයස්තථා ।
ද්වාවේව විහිතෞ තත්ර බාහුව්යස්තපරිග්රහෞ ॥ 23 ॥
කාරිතාස්සර්ව ඒවෛතේ ශාස්ත්රජ්ඤෛර්යජ්ඤකෝවිදෛඃ ।
ශෝභාර්ථං තස්ය යජ්ඤස්ය කාංචනාලංකෘතාऽභවන් ॥ 24 ॥
ඒකවිංශතියූපාස්තේ ඒකවිංශත්යරත්නයඃ ।
වාසෝභිරේකවිංශද්භිරේකෛකං සමලංකෘතාඃ ॥ 25 ॥
වින්යස්තා විධිවත්සර්වේ ශිල්පිභිස්සුකෘතා දෘඪාඃ ।
අෂ්ටාශ්රයස්සර්ව ඒව ශ්ලක්ෂ්ණරූපසමන්විතාඃ ॥ 26 ॥
ආච්ඡාදිතාස්තේ වාසෝභිඃ පුෂ්පෛර්ගංධෛශ්ච භූෂිතාඃ ।
සප්තර්ෂයෝ දීප්තිමංතෝ විරාජංතේ යථා දිවි ॥ 27 ॥
ඉෂ්ටකාශ්ච යථාන්යායං කාරිතාශ්ච ප්රමාණතඃ ।
චිතෝऽග්නිර්බ්රාහ්මණෛස්තත්ර කුශලෛශ්ශුල්බකර්මණි ॥ 28 ॥
සචිත්යෝ රාජසිංහස්ය සංචිතඃ කුශලෛර්ද්විජෛඃ ।
ගරුඩෝ රුක්මපක්ෂෝ වෛ ත්රිගුණෝऽෂ්ටාදශාත්මකඃ ॥ 29 ॥
නියුක්තාස්තත්ර පශවස්තත්තදුද්දිශ්ය දෛවතම් ।
උරගාඃ පක්ෂිණශ්චෛව යථාශාස්ත්රං ප්රචෝදිතාඃ ॥ 30 ॥
ශාමිත්රේ තු හයස්තත්ර තථා ජලචරාශ්ච යේ ।
ඍත්විග්භිස්සර්වමේවෛතන්නියුක්තං ශාස්ත්රතස්තදා ॥ 31 ॥
පශූනාං ත්රිශතං තත්ර යූපේෂු නියතං තදා ।
අශ්වරත්නෝත්තමං තස්ය රාජ්ඤෝ දශරථස්ය ච ॥ 32 ॥
කෞසල්යා තං හයං තත්ර පරිචර්ය සමංතතඃ ।
කෘපාණෛර්විශශාසෛනං ත්රිභිඃ පරමයා මුදා ॥ 33 ॥
පතත්රිණා තදා සාර්ධං සුස්ථිතේන ච චේතසා ।
අවසද්රජනීමේකාං කෞශල්යා ධර්මකාම්යයා ॥ 34 ॥
හෝතාऽධ්වර්යුස්තථෝද්ගාතා හස්තේන සමයෝජයන් ।
මහිෂ්යා පරිවෘත්ත්යා ච වාවාතාං ච තථාපරාම් ॥ 35 ॥
පතත්රිණස්තස්ය වපා මුද්ධෘත්ය නියතේංද්රියඃ ।
ඍත්වික්පරමසංපන්නඃ ශ්රපයාමාස ශාස්ත්රතඃ ॥ 36 ॥
ධූමගංධං වපායාස්තු ජිඝ්රති ස්ම නරාධිපඃ ।
යථාකාලං යථාන්යායං නිර්ණුදන්පාපමාත්මනඃ ॥ 37 ॥
හයස්ය යානි චාංගානි තානි සර්වාණි බ්රාහ්මණාඃ ।
අග්නෞ ප්රාස්යංති විධිවත්සමංත්රාෂ්ෂෝඩශර්ත්විජඃ ॥ 38 ॥
ප්ලක්ෂශාඛාසු යජ්ඤානාමන්යේෂාං ක්රියතේ හවිඃ ।
අශ්වමේධස්ය යජ්ඤස්ය වෛතසෝ භාග ඉෂ්යතේ ॥ 39 ॥
ත්ර්යහෝऽශ්වමේධස්සංඛ්යාතඃ කල්පසූත්රේණ බ්රාහ්මණෛඃ ।
37 චතුෂ්ටෝමමහස්තස්ය ප්රථමං පරිකල්පිතම් ॥ 40 ॥
උක්ථ්යං ද්විතීයං සංඛ්යාතමතිරාත්රං තථෝත්තරම් ।
කාරිතාස්තත්ර බහවෝ විහිතාශ්ශාස්ත්රදර්ශනාත් ॥ 41 ॥
ජ්යෝතිෂ්ටෝමායුෂී චෛවමතිරාත්රෞ විනිර්මිතෞ ।
අභිජිද්විශ්වජිච්චෛවමප්තෝර්යාමෝ මහාක්රතුඃ ॥ 42 ॥
ප්රාචීං හෝත්රේ දදෞ රාජා දිශං ස්වකුලවර්ධනඃ ।
අධ්වර්යවේ ප්රතීචීං තු බ්රහ්මණේ දක්ෂිණාං දිශම් ॥ 43 ॥
උද්ගාත්රේ ච තථෝදීචීං දක්ෂිණෛෂා විනිර්මිතා ।
හයමේධේ මහායජ්ඤේ ස්වයංභූවිහිතේ පුරා ॥ 44 ॥
ක්රතුං සමාප්ය තු තදා න්යායතඃ පුරුෂර්ෂභඃ ।
ඍත්විග්භ්යෝ හි දදෞ රාජා තාං ධරාං කුලවර්ධනඃ ॥ 45 ॥
ඍත්විජස්ත්වබ්රුවන්සර්වේ රාජානං ගතකල්මෂම් ।
භවානේව මහීං කෘත්ස්නාමේකෝ රක්ෂිතුමර්හති ॥ 46 ॥
න භූම්යා කාර්යමස්මාකං න හි ශක්තාස්ස්ම පාලනේ ।
රතාස්ස්වාධ්යායකරණේ වයං නිත්යං හි භූමිප ॥ 47 ॥
නිෂ්ක්රයං කිංචිදේවේහ ප්රයච්ඡතු භවානිති ।
4 මණිරත්නං සුවර්ණං වා ගාවෝ යද්වා සමුද්යතම් ।
තත්ප්රයච්ඡ නරශ්රේෂ්ඨ ධරණ්යා න ප්රයෝජනම් ॥ 48 ॥
ඒවමුක්තෝ නරපතිර්බ්රාහ්මණෛර්වේදපාරගෛඃ ॥ 49 ॥
ගවාං ශතසහස්රාණි දශ තේභ්යෝ දදෞ නෘපඃ ।
4 ශතකෝටීස්සුවර්ණස්ය රජතස්ය චතුර්ගුණම් ॥ 50 ॥
ඍත්විජශ්ච තතස්සර්වේ ප්රදදුස්සහිතා වසු ।
ඍශ්යශෘංගාය මුනයේ වසිෂ්ඨාය ච ධීමතේ ॥ 51 ॥
තතස්තේ න්යායතඃ කෘත්වා ප්රවිභාගං ද්විජෝත්තමාඃ ।
සුප්රීතමනසස්සර්වේ ප්රත්යූචුර්මුදිතා භෘශම් ॥ 52 ॥
තතඃ ප්රසර්පකෛභ්යස්තු හිරණ්යං සුසමාහිතඃ ।
ජාංබූනදං කෝටිසංඛ්යං බ්රාහ්මණේභ්යෝ දදෞ තදා ॥ 53 ॥
දරිද්රාය ද්විජායාථ හස්තාභරණමුත්තමම් ।
කස්මෛචිද්යාචමානාය දදෞ රාඝවනංදනඃ ॥ 54 ॥
තතඃ ප්රීතේෂු නෘපතිර්ද්විජේෂු ද්විජවත්සලඃ ।
ප්රණාමමකරෝත්තේෂාං හර්ෂපර්යාකුලේක්ෂණඃ ॥ 55 ॥
තස්යාශිෂෝऽථ විධිවද්බ්රාහ්මණෛස්සමුදීරිතාඃ ।
උදාරස්ය නෘවීරස්ය ධරණ්යාං ප්රණතස්ය ච ॥ 56 ॥
තතඃ ප්රීතමනා රාජා ප්රාප්ය යජ්ඤමනුත්තමම් ।
පාපාපහං ස්වර්නයනං දුෂ්කරං පාර්ථිවර්ෂභෛඃ ॥ 57 ॥
තතෝऽබ්රවීදෘශ්යශෘංගං රාජා දශරථස්තදා ।
කුලස්ය වර්ධනං ත්වං තු කර්තුමර්හසි සුව්රත ॥ 58 ॥
තථේති ච ස රාජානමුවාච ද්විජසත්තමඃ ।
භවිෂ්යංති සුතා රාජංශ්චත්වාරස්තේ කුලෝද්වහාඃ ॥ 59 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ බාලකාංඩේ චතුර්දශස්සර්ගඃ ॥
