ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ යුද්ධකාංඩම් ।
අථ චතුඃසප්තතිතමස්සර්ගඃ ।
තයෝස්තදාසාදිතයෝරණාග්රේමුමෝහසෛන්යංහරිපුංගවානාම් ।
සුග්රීවනීලාංගදජාංබවංතෝ න චාපිකිංචිත්ප්රතිපේදිරේතේ ॥ 1 ॥
තතෝවිෂණ්ණංසමවේක්ෂ්යසෛන්යංවිභීෂණෝබුද්ධිමතාංවරිෂ්ඨඃ ।
උවාචශාඛමෘගරාජවීරානාශ්වාසයන්නප්රතිමෛර්වචෝභිඃ ॥ 2 ॥
මාභෛෂ්ටනාස්ත්යත්රවිෂාදකාලෝයදාර්යපුත්ත්රෞවිවශෞවිෂණ්ණෞ ।
ස්වයංභුවෝවාක්යමථෝද්වහංතෞයත්සාදිතාවිංද්රජිදස්ත්රජාලෛඃ ॥ 3 ॥
තස්මෛතුදත්තංපරමාස්ත්රමේතත්ස්වයංභුවාබ්රාහ්මමමෝඝවේගම් ।
තන්මානයංතෞයුධිරාජපුත්රෞනිපාතිතෞකෝऽත්රවිෂාදකාලඃ ॥ 4 ॥
බ්රාහ්මමස්ත්රංතතෝධීමාන්මානයිත්වාතුමාරුතිඃ ।
විභීෂණවචශ්ශ්රුත්වාහනූමාංස්තමථාබ්රවීත් ॥ 5 ॥
ඒතස්මින්නිහතේසෛන්යේවානරාණාංතරස්විනාම් ।
යෝයෝධාරයතේප්රාණාංස්තංතමාශ්වාසයාව ॥ 6 ॥
තාවුභෞයුගපවදීරෞහනූමද්රාක්ෂසෝත්තමෞ ।
උල්කාහස්තෞතදාරාත්රෞරණශීර්ෂේවිචේරතුඃ ॥ 7 ॥
භින්නලාංගූලහස්තෝරුපාදාංගුලි ශිරෝ ධරෛඃ ।
ස්රවද්භිඃ ක්ෂතජං ගාත්රෛඃ ප්රස්රවද්භිඃ සමංතතඃ ॥ 8 ॥
පතිතෛඃපර්වතාකාරෛර්වානරෛරභිසංකුලාම් ।
ශස්සෛශ්චපතිතෛර්දීප්තෛර්දදෘශාතේවසුංධරාම් ॥ 9 ॥
සුග්රීවමංගදංනීලංශරභංගංධමාදනම් ।
ගවාක්ෂං ච සුෂේණං ච වේගදර්ශිනමාහුකම් ॥ 10 ॥
මෛංදං නලං ජ්යෝතිමුඛං ද්විවිදං පනසං තථා ।
විභීෂණෝ හනූමාංශ්ච දදෘශාතේ හතාන්රණේ ॥ 11 ॥
සප්තෂෂ්ටිර්හතාඃකෝට්යෝවානරාණාංතරස්විනාම් ।
අහ්නඃපංචමශේෂේණවල්ලභේනස්වයංභුවඃ ॥ 12 ॥
සාගරෞඝනිභංභීමංදෘෂ්ටවාබාණාර්දිතංබලම් ।
මාර්ගතේජාංබවංතංස්මිහනූමාන් සවිභීෂණඃ ॥ 13 ॥
ස්වභාවජරයායුක්තංවෘද්ධංශරශතෛශ්චිතම් ।
ප්රජාපතිසුතංවීරංශාම්යංතමිවපාවකම් ॥ 14 ॥
දෘෂ්ටවාතමුපසංග්රම්යපෞලස්ත්යෝවාක්යමබ්රවීත් ।
ච්චිදාර්යශරෛස්තීක්ෂ්ණෛර්නප්රාණාධ්වංසිතාස්තව ॥ 15 ॥
විභීෂණවචශ්ශ්රුත්වාජාංබවානෘක්ෂපුංගවඃ ।
කෘච්ඡ්රාදභ්යුග්දිරන්වාක්යමිදංවචනමබ්රවීත් ॥ 16 ॥
නෛරෘතේංද්රමහාවීර්යස්වරේණත්වාऽභිලක්ෂ්යේ ।
පීඩ්යමානශශිතෛර්බාණෛර්නත්වාපශ්යාමිචක්ෂුෂා ॥ 17 ॥
අංජනාසුප්රජායේනමාතරිශ්වා ච නෛරෘත ।
හනුමාන් වානරශ්රේෂ්ඨඃප්රාණාන් ධාරයතේක්වචිත් ॥ 18 ॥
ශ්රුත්වාජාංබවතෝවාක්යමුවාචේදංවිභීෂණඃ ।
ආර්යපුත්රාවතික්රම්යකස්මාත්පෘච්ඡසිමාරුතිම් ॥ 19 ॥
නෛවරාජනිසුග්රීවේනාංගදේනාපිරාඝවේ ।
ආර්යසංදර්ශිතස්ස්නේහෝයථාවායුසුතේපරඃ ॥ 20 ॥
විභීෂණවචශ්ශ්රුත්වාජාංබවාන්වාක්යමබ්රවීත් ।
ශෘණුනෛරෘතශාර්දූලයස්මාත් පෘච්ඡාමිමාරුතිම් ॥ 21 ॥
තස්මින්ජීවතිවීරේතුහතමප්යහතංබලම් ।
හනූමත්යුජ්ඣිතප්රාණේජීවංතෝऽපිවයං හෘතා ॥ 22 ॥
ධරතේමාරුතිස්තාතමාරුතප්රතිමෝයදි ।
වෛශ්වානරසමෝවීර්වේජීවිතාශාතතෝභවේත් ॥ 23 ॥
තතෝවෘද්ධමුපාගම්යනියමේනාභ්යවාදයත් ।
ගෘහ්යජාංබවතඃපාදෞහනූමාන්මාරුතාත්මජඃ ॥ 24 ॥
ශ්රුත්වාහනුමතෝවාක්යංතදාऽපිව්යථිතේංද්රියඃ ।
පුනර්ජාතමිවාත්මානංමන්යතේප්ලවගෝත්තමඃ ॥ 25 ॥
තතෝऽබ්රවීන්මහාතේජාහනූමංතං ස ජාංබවාන් ।
ආගච්ඡහරිශාර්දූල වානරාංස්ත්රාතුමර්හසි ॥ 26 ॥
නාන්යෝවක්රමපර්යාප්තස්ත්වමේෂාංපරමස්සඛා ।
ත්වත්පරාක්රමකාලෝऽයංනාන්යංපශ්යාමිකථංචන ॥ 27 ॥
ඍක්ෂ්වානරවීරාණාමනීකානිප්රහර්ෂය ।
ශල්යෞකුරුචාප්යේතාසාදිතෞරාමලක්ෂ්මණෞ ॥ 28 ॥
ගත්වාපරමමධ්වානමුපර්යුපරිසාගරම් ।
හිමවංතංනගශ්රේෂ්ඨංහනුමන්ගංතුමර්හසි ॥ 29 ॥
තතඃකාංචනමත්යුච්චමෘෂභංපර්වතෝත්තමම් ।
කෛලාසශිඛරංචාපිද්රක්ෂ්යස්යරිනිෂූදන ॥ 30 ॥
තයෝශශිඛරයෝර්මධ්යේප්රදීප්තමතුලප්රභම් ।
සර්යෞෂධියුතංවීර ද්රක්ෂ්යස්යෞෂධිපර්යතම් ॥ 31 ॥
තස්යවානරශාර්දූල චතස්රෝ මූධි සංභවාඃ ।
ද්රක්ෂ්යස්යෝෂධයෝදීප්තාදීපය්නත්යෝදිශෝදශ ॥ 32 ॥
මෘතසංජීවනීංචෛවවිශල්යකරණීමපි ।
සුවර්ණකරණීංචෛවසංධානකරණීංතථා ॥ 33 ॥
තාස්සර්වාහනුමන්ගෘහ්වක්ෂිප්රමාගංතුමර්හසි ।
ආශ්වාසයහරීන් ප්රාණෛර්යෝජ්යගංධවහාත්මජ ॥ 34 ॥
ශ්රුත්වාජාංබවතෝවාක්යංහනූමාන් හරිපුංගවඃ ।
ආපූර්යතබලෝද්ධර්ෂෛස්තෝයවේගෛරිවාර්ණවඃ ॥ 35 ॥
ස පර්වතතටාග්රස්ථඃ පීඩයන්පර්වතෝත්තරම් ।
හනූමාංදෘශ්යතේ වීරෝ ද්විතීය ඉව පර්වතඃ ॥ 36 ॥
හරිපාදවිනිර්භග්නෝනිෂසාද ස පර්වතඃ ।
න ශශාකතදාත්මානංසෝඪුංභෘශනිපීඩිතඃ ॥ 37 ॥
තස්යපේතුර්නගාභූමෞහරිවේගාච්චජජ්වලුඃ ।
ශෘංගාණි ච ව්යශීර්යංතපීඩිතස්යහනූමතා ॥ 38 ॥
තස්මින් සංපීඩ්යමානේතුභග්නද්රුමශිලාතලේ ।
න ශේකුර්වානරාස්ස්ථාතුංඝූර්ණමානේනගෝත්තමේ ॥ 39 ॥
සාඝූර්ණිතමහාද්වාරාප්රභග්නගෘහගෝපුරා ।
ලංකාත්රාසාකුලාරාත්රෞප්රවෘත්තේවාභවත්තදා ॥ 40 ॥
පෘථිවීධරසංකාශෝනිපීඩ්යධරණීධරම් ।
පෘථිවීංක්ෂෝභයාමාසසාර්ණවාංමාරුතාත්මජඃ ॥ 41 ॥
ආරුරෝහතදාතස්මාද්ධරිර්මලයපර්වතම් ।
මේරුමංදරසංකාශංනානාප්රස්රවණාකුලම් ॥ 42 ॥
නානාද්රුමලතාකීර්ණංවිකාසිකමලෝත්පලම් ।
සේවිතංදේවගංධර්වෛෂ්ෂෂ්ටියෝජනමුච්ඡ්රිතම් ॥ 43 ॥
විද්යාධරෛර්මුනිගණෛරප්සරෝභිර්නිෂේවිතම් ।
නානාමෘගගණාකීර්ණංබහුකංදරශෝභිතම් ॥ 44 ॥
සර්වානාකුලයංස්තත්රයක්ෂගංධර්වකින්නරාන් ।
හනුමාන් මේඝසංකාශෝවවෘධේමාරුතාත්මජඃ ॥ 45 ॥
පද්භ්යාංතුශෛලමාපීඩ්යබඩබාමුඛවන්මුඛම් ।
විවෘත්යෝග්රංනනාදෝච්චෛස්ත්රාසයන්නිවරාක්ෂසාන් ॥ 46 ॥
තස්යනානද්යමානස්යශ්රුත්වානිනදමද්භුතම් ।
ලංකාස්ථාරාක්ෂසාස්සර්වේ න ශේකුස්ස්පංදිතුංභයාත් ॥ 47 ॥
නමස්කෘත්වාऽථරාමායමාරුතිර්භීමවික්රමඃ ।
රාඝවාර්ථේපරංකර්මසමීහතපරංතපඃ ॥ 48 ॥
ස පුච්ඡමුද්යම්යභුජංගකල්පංවිනම්යපෘෂ්ඨංශ්රවණේනිකුංච්ය ।
විවෘත්යවක්ත්රංබඩබාමුඛාභමාපුඵ්ලුවේව්යෝමනිචංඩවේගඃ ॥ 49 ॥
සවෘක්ෂෂංඩාංස්තරසාජහාරශෛලාන් ශිලාඃප්රාකෘතවානරාංශ්ච ।
බාහූරුවේගෝද්ධතසංප්රණුන්නාස්තේක්ෂීණවේගාස්සලිලේනිපේතුඃ ॥ 50 ॥
තෞප්රසාර්යෝරගභෝගකල්පෞභුජෞභුජංගාරිනිකාශවීර්යඃ ।
ජගාමමේරුංනගරාජමග්ය්රංදිශඃප්රකර්ෂන්නිවවායුසූනුඃ ॥ 51 ॥
ස සාගරංඝූර්ණිතවීචිමාලංතථාභෘශංභ්රාමිතසර්වසත්ත්වම් ।
සමීක්ෂමාණස්සහසාජගාමචක්රංයථාවිෂ්ණුකරාග්රමුක්තම් ॥ 52 ॥
ස පර්වතාන්වෘක්ෂගවාන් සරාංසිනදීස්තටාකානිපුරෝත්තමානි ।
ස්ඵීතාන් ජනාංතානපිසංප්රවීක්ෂ්යජගාමවේගාපතිතෘතුල්යවේගඃ ॥ 53 ॥
ආදිත්යපථමාශ්රිත්යජගාම ස ගතක්ලමඃ ।
හනූමාංස්ත්වරිතෝවීරඃපිතෘතුල්යපරාක්රමඃ ॥ 54 ॥
ජවේනමහතායුක්තෝමාරුතිර්මාරුතෝයථා ।
ජගාමහරිශාර්දූලෝදිශශ්ශබ්දේනපූරයන් ॥ 55 ॥
ස්ම්මරන්ජාංබවතෝවාක්යංමාරුතිර්වාතරංහසා ।
දදර්ශසහසාගත්වාහිමවංතංමහාකපිඃ ॥ 56 ॥
නානාප්රස්රවණෝපේතංනානාකංදරනිර්ඝරම් ।
ශ්වේතාභ්රචයසංකාශෛශශිඛරෛශ්චාරුදර්ශනෛඃ ॥ 57 ॥
ශෝභිතංවිවිධෛර්වෘක්ෂෛරගමත්පර්වතෝත්තමම් ।
ස තංසමාසාද්යමහානගේංද්රමතිප්රවෘද්ධෝත්තමඝෝරශෘංගම් ।
දදර්ශපුණ්යානිමහාශ්රමාණිසුරර්ෂිසංඝෝත්තමසේවිතානි ॥ 58 ॥
ස බ්රහ්මකෝශංරජතාලයං ච ශක්රාලයංරුද්රශරප්රමෝක්ෂම් ।
හයානනංබ්රහ්මශිරශ්චදීප්තංදදර්ශවෛවස්වතකිංකරාංශ්ච ॥ 59 ॥
වජ්රාලයං වෛශ්වරණාලයං ච ।
සූර්යප්රභං සූර්යනිබංධනං ච ।
බ්රහ්මාසනං ශංකරකාර්මුකං ච ।
දදර්ශ නාභිං ච වසුංධරායාඃ ॥ 60 ॥
කෛලාසමග්ය්රංහිමවච්ඡිලාං ච තථර්ෂභංකාංචනශෛලමග්ය්රම් ।
සංදීප්තසර්වෞෂධිසන්ප්රදීප්තංදදර්ශසර්වෞෂධිපර්වතේංද්රම් ॥ 61 ॥
ස තංසමීක්ෂ්යානලරශ්මිදීප්තංවිසිෂ්මියේවාසවදූතසූනුඃ ।
ආවෘත්යතංචෞෂධිපර්වතේංද්රංතත්රෞෂධීනාංවිචයංචකාර ॥ 62 ॥
සයෝජනසහස්රාණිසමතීත්යමහාකපිඃ ।
දිව්යෞෂධිධරංශෛලංව්යචරන්මාරුතාත්මජඃ ॥ 63 ॥
මහෞෂධ්යස්තතස්සර්වාස්තස්මින් පර්වතසත්තමේ ।
විජ්ඤායාර්ථිනමායාංතංතතෝජග්මුරදර්ශනම් ॥ 64 ॥
ස තාමහාත්මාහනුමානපශ්යංශ්චුකෝපකෝපාච්චභෘශංනනාද ।
අමෘෂ්යමාණෝऽනගිනිකාශචක්ෂුර්මහීධරේංද්රංතමුවාචවාක්යම් ॥ 65 ॥
කීමේතදේවංසුවිනිශ්චිතංතේයද්රාඝවේනාසිකෘතානුකංප ।
පශ්යාද්යමද්බාහුබලාභිභූතෝවිකීර්ණමාත්මානමථෝනගේංද්ර ॥ 66 ॥
ස තස්යශෘංගංසනගංසනාගංසකාංචනංධාතුසහස්රජුෂ්ටම් ।
විකීර්ණකූටංජ්වලිතාග්රසානුංප්රගෘහ්යවේගාත්සහසෝන්මමාථ ॥ 67 ॥
සතසමුත්පාට්යඛමුත්පපාතවිත්රාස්යලෝකාන් සසුරාසුරේංද්රාන් ।
සංස්තූයමානඃඛචරෛරනේකෛර්ජගාමවේගාද්ගරුඩෝග්රවේගඃ ॥ 68 ॥
ස භාස්කරාධ්වානමනුප්රපන්නස්තංභාස්කරාභංශිඛරංප්රගෘහ්ය ।
බභෞතදාභාස්කරසන්නිකාශෝරවේස්සමීපේප්රතිභාස්කරාභඃ ॥ 69 ॥
ස තේනශෛලේනභෘශංරරාජශෛලෝපමෝගංධවහාත්මජස්තු ।
සහස්රධාරේණසපාවකේනචක්රේණඛේවිෂ්ණුරිවාර්පිතේන ॥ 70 ॥
තංවානරාඃප්රේක්ෂ්යවිනේදුරුච්චෛස්සතානපිප්රේක්ෂ්යමුදානනාද ।
තේෂාංසමුධ්ඝුෂ්ටරවංනිශම්යලංකාලයාභීමතරංවිනේදුඃ ॥ 71 ॥
තතෝමහාත්මානිපපාතතස්මින් ශෛලෝත්තමේවානරසෛන්යමථ්යේ ।
හර්යුත්තමේභ්යශශිරසාऽභිවාද්යවිභීෂණංතත්ර ස සස්වජේ ච ॥ 72 ॥
තාවප්යුභෞමානුෂරාජපුත්රෞතංගංධමාඝ්රායමහෞෂධීනාම් ।
බභූවතුස්තත්රතදාවිශල්යාවුත්තස්ථුරන්යේ ච හරිප්රවීරාඃ ॥ 73 ॥
සර්වේවිශල්යාවිරුජාඃක්ෂණේනහරිප්රවීරාශ්චහතාශ්චයේස්යුඃ ।
ගංධේනතාසාංප්රවරෞෂධීනාංසුප්තානිශාංතේෂ්විවසංප්රබුද්ධාඃ ॥ 74 ॥
දාප්රභෘතිලංකායාංයුධ්යංතේහරිරාක්ෂසාඃ ।
තදාප්රභෘතිමානාර්ථමාජ්ඤයාරාවණස්ය ච ॥ 75 ॥
යේහන්යංතේරණේතත්රරාක්ෂසාඃකපිකුංජරෛඃ ।
හතාහතාස්තුක්ෂිප්යංතේසර්වඒවතුසාගරේ ॥ 76 ॥
තතෝහරිර්ගංධවහාත්මජස්තුතමෝෂධීශෛලමුදග්රවේගඃ ।
නිනායවේගාද්ධිමවංතමේවපුනශ්චරාමේණසමාජගාම ॥ 77 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ යුද්ධකාංඩේ චතුඃසප්තතිතමස්සර්ගඃ ॥
