ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ කිෂ්කිංධාකාංඩම් ।
අථ චත්වාරිංශස්සර්ගඃ ।
අථ රාජා සමෘද්ධාර්ථස්සුග්රීවඃ ප්ලවගේශ්වරඃ ।
උවාච නරශාර්දූලං රාමං පරබලාර්දනම් ॥ 1 ॥
ආගතා විනිවිෂ්ටාශ්ච බලිනඃ කාමරූපිණඃ ।
වානරා වාරණේංද්රභාඃ යේ මද්විෂයවාසිනඃ ॥ 2 ॥
ත ඉමේ බහුවික්රාංතෛර්හරිභිර්භීමවික්රමෛඃ ।
ආගතා වානරා ඝෝරා දෛත්යදානවසන්නිභාඃ ॥ 3 ॥
ඛ්යාතකර්මාපදානාශ්ච බලවංතෝ ජිතක්ලමාඃ ।
පරාක්රමේෂු විඛ්යාතා ව්යවසායේෂු චෝත්තමාඃ ॥ 4 ॥
පෘථිව්යංබුචරා රාම නානානගනිවාසිනඃ ।
කෝට්යග්රශ ඉමේ ප්රාප්තා වානරාස්තව කිංකරාඃ ॥ 5 ॥
නිදේශවර්තිනස්සර්වේ සර්වේ ගුරුහිතේ රතාඃ ।
අභිප්රේතමනුෂ්ඨාතුං තව ශක්ෂ්යංත්යරිංදම ॥ 6 ॥
ත ඉමේ බහුසාහස්රෛරනීකෛ භීමවික්රමෛඃ ।
ආගතා වානරා ඝෝරා දෛත්යදානවසන්නිභාඃ ॥ 7 ॥
යන්මන්යසේ නරව්යාඝ්ර ප්රාප්තකාලං තදුච්යතාම් ।
තත්සෛන්යං ත්වද්වශේ යුක්තමාජ්ඤාපයිතුමර්හසි ॥ 8 ॥
කාමමේෂාමිදං කාර්යං විදිතං මම තත්ත්වතඃ ।
තථාපි තු යථාතත්ත්වමාජ්ඤාපයිතුමර්හසි ॥ 9 ॥
ඉති බ්රුවාණං සුග්රීවං රාමෝ දශරථාත්මජඃ ।
බාහුභ්යාං සංපරිෂ්වජ්ය ඉදං වචනමබ්රවීත් ॥ 10 ॥
ජ්ඤායතාං මම වෛදේහී යදි ජීවති වා න වා ।
ස ච දේශෝ මහාප්රාජ්ඤ යස්මින්වසති රාවණඃ ॥ 11 ॥
අධිගම්ය තු වෛදේහීං නිලයං රාවණස්ය ච ।
ප්රාප්තකාලං විධාස්යාමි තස්මින්කාලේ සහ ත්වයා ॥ 12 ॥
නාහමස්මින් ප්රභුඃ කාර්යේ වානරේශ න ලක්ෂ්මණඃ ।
ත්වමස්ය හේතුඃ කාර්යස්ය ප්රභුශ්ච ප්ලවගේශ්වර ॥ 13 ॥
ත්වමේවාऽජ්ඤාපය විභෝ මම කාර්යවිනිශ්චයම් ।
ත්වං හි ජානාසි යත්කාර්යං මම වීර න සංශයඃ ॥ 14 ॥
සුහෘද්විතීයෝ වික්රාංතඃ ප්රාජ්ඤඃ කාලවිශේෂවිත් ।
භවානස්මධ්දිතේ යුක්ත ස්සුකෘතාර්ථෝऽර්ථවිත්තමඃ ॥ 15 ॥
ඒවමුක්තස්තු සුග්රීවෝ විනතං නාම යූථපම් ।
අබ්රවීද්රාමසාන්නිධ්යේ ලක්ෂ්මණස්ය ච ධීමතඃ ॥ 16 ॥
ශෛලාභං මේඝනිර්ඝෝෂමූර්ජිතං ප්ලවගේශ්වරඃ ।
සෝමසූර්යාත්මජෛ ස්සාර්ධං වානරෛර්වානරෝත්තම ॥ 17 ॥
දේශකාලනයෛර්යුක්තඃ කාර්යා කාර්යවිනිශ්චයේ ।
වෘතශ්ශතසහශ්රේණ වානරාණාං තරස්විනාම් ॥ 18 ॥
අධිගච්ඡ දිශං පූර්වාං සශෛලවනකානනාම් ।
තත්ර සීතාං ච වෛදේහීං නිලයං රාවණස්ය ච ॥ 19 ॥
මාර්ගධ්වං ගිරිශෘංගේෂු වනේෂු ච නදීෂු ච ।
නදීං භාගීරථීං රම්යාං සරයූං කෞශිකීං තථා ॥ 20 ॥
කාලිංදීං යමුනාං රම්යාං යාමුනං ච මහාගිරිම් ।
සරස්වතීං ච සිංධුං ච ශෝණං මණිනිභෝදකම් ॥ 21 ॥
මහීං කාලමහීං චෛව ශෛලකානනශෝභිතාම් ।
බ්රහ්මමාලාන්විදේහාංශ්ච මාලවාන්කාලිකෝසලාන් ॥ 22 ॥
මාගධාංශ්ච මහාග්රාමාන්පුංඩ්රාංන්වංගාං ස්තථෛව ච ।
පත්තනං කෝශකාරාණාං භූමිං ච රජතාකරාම් ॥ 23 ॥
සර්වමේතද්විචේතව්යං මෘගයද්භිස්තතස්තතඃ ।
රාමස්ය දයිතාං භාර්යාං සීතාං දශරථස්නුෂාම් ॥ 24 ॥
සමුද්රමවගාඪාංශ්ච පර්වතාන්පත්තනානි ච ।
මංදරස්ය ච යේ කෝටිං සංශ්රිතාඃ කේචිදායතාම් ॥ 25 ॥
කර්ණප්රාවරණාශ්චෛව තථා චාප්යෝෂ්ඨකර්ණකාඃ ।
ඝෝරලෝහමුඛාශ්චෛව ජවනාශ්චෛකපාදකාඃ ॥ 26 ॥
අක්ෂයා බලවංතශ්ච පුරුෂාඃ පුරුෂාදකාඃ ।
කිරාතාඃ කර්ණ චූඩාශ්ච හේමාංගාඃ ප්රියදර්ශනාඃ ॥ 27 ॥
ආමමීනාශනාස්තත්ර කිරාතා ද්වීපවාසිනඃ ।
අංතර්ජලචරා ඝෝරා නරව්යාඝ්රා ඉති ශෘතාඃ ॥ 28 ॥
ඒතේෂාමාශ්රයාස්සර්වේ විචේයාඃ කාවනෞකසඃ ।
ගිරිභිර්යේ ච ගම්යංතේ ප්ලවනේන ප්ලවේන ච ॥ 29 ॥
රත්නවංතං යවද්වීපං සප්තරාජ්යෝපශෝභිතම් ।
සුවර්ණරූප්යකං චෛව සුවර්ණාකරමංඩිතම් ॥ 30 ॥
යවද්වීපමතික්රම්ය ශිශිරෝ නාම පර්වතඃ ।
දිවං ස්පෘශති ශෘංගේණ දේවදානවසේවිතඃ ॥ 31 ॥
ඒතේෂාං ගිරිදුර්ගේෂු ප්රපාතේෂු වනේෂු ච ।
මාර්ගධ්වං සහිතාස්සර්වේ රාමපත්නීං යශස්විනීම් ॥ 32 ॥
තතෝ රක්තජලං ශෝණමගාධං ශීඝ්රගාමිනම් ।
ගත්වා පාරං සමුද්රස්ය සිද්ධචාරණසේවිතම් ॥ 33 ॥
තස්ය තීර්ථේෂු රම්යේෂු විචිත්රේෂු වනේෂු ච ।
රාවණ ස්සහ වෛදේහ්යා මාර්ගිතව්යස්තතස්තතඃ ॥ 34 ॥
තත ස්සමුද්රද්වීපාංශ්ච සුභීමාංද්රෂ්ටුමර්හථ ।
ඌර්මිමංතං සමුද්රං ච ක්රෝශංතමනිලෝද්ධතම් ॥ 35 ॥
තත්රාසුරා මහාකායාශ්ඡායාං ගෘහ්ණංති නිත්යශඃ ।
බ්රහ්මණා සමනුජ්ඤාතා දීර්ඝකාලං බුභුක්ෂිතාඃ ॥ 36 ॥
තං කාලමේඝප්රතිමං මහෝරගනිෂේවිතම් ।
අභිගම්ය මහානාදං තීර්ථේනෛව මහෝදධිම් ॥ 37 ॥
තතෝ රක්තජලං භීමං ලෝහිතං නාම සාගරම් ।
ගත්වා ප්රේක්ෂ්යථ තාං චෛව බෘහතීං කූටශාල්මලීම් ॥ 38 ॥
ගෘහං ච වෛනතේයස්ය නානාරත්නවිභූෂිතම් ।
තත්ර කෛලාසසංකාශං විහිතං විශ්වකර්මණා ॥ 39 ॥
තත්ර ශෛලනිභා භීමා මංදේහා නාම රාක්ෂසාඃ ।
ශෛලශෘංගේෂු ලංබංතේ නානාරූපා භයාවහාඃ ॥ 40 ॥
තේ පතංති ජලේ නිත්යං සූර්යස්යෝදයනං ප්රති ।
නිහතා බ්රහ්මතේජෝභිරහන්යහනි රාක්ෂසාඃ ॥ 41 ॥
අභිතප්තාශ්ච සූර්යේණ ලංබංතේ ස්ම පුනඃ පුනඃ ।
තතඃ පාංඩුරමේඝාභං ක්ෂීරෝදං නාම සාගරම් ॥ 42 ॥
ගත්වා ද්රක්ෂ්යථ දුර්ධර්ෂා මුක්තාහාරමිවෝර්මිභිඃ ।
තස්ය මධ්යේ මහාන් ශ්වේතෝ ඍෂභෝ නාම පර්වතඃ ॥ 43 ॥
දිව්යගංධෛඃ කුසුමිතෛ රාජිතෛශ්ච නගෛර්වෘතඃ ।
සරශ්ච රාජතෛඃ පද්මෛර්ජ්වලිතෛර්හේමකේසරෛඃ ॥ 44 ॥
නාම්නා සුදර්ශනං නාම රාජහංසෛස්සමාකුලම් ।
විබුධාශ්චාරණා යක්ෂාඃ කින්නරාශ්චාප්සරෝගණාඃ ॥ 45 ॥
හෘෂ්ටාස්සමභිගච්ඡංති නලිනීං තාං රිරංසවඃ ।
ක්ෂීරෝදං සමතික්රම්ය තදා ද්රක්ෂ්යථ වානරාඃ ॥ 46 ॥
ජලෝදං සාගරං ශීඝ්රං සර්වභූතභයාවහම් ।
තත්ර තත්කෝපජං තේජඃ කෘතං හයමුඛං මහත් ॥ 47 ॥
අස්යාහුස්තන්මහාවේගමෝදනං සචරාචරම් ।
තත්ර වික්රෝශතාං නාදෝ භූතානාං සාගරෞකසාම් ॥ 48 ॥
ශ්රූයතේ ච සමර්ථානාං දෘෂ්ට්වා තද්බඩබාමුඛම් ।
ස්වාදූදස්යෝත්තරේ දේශේ යෝජනානි ත්රයෝදශ ॥ 49 ॥
ජාතරූපශිලෝ නාම මහාන්කනකපර්වතඃ ।
තත්ර චංද්රප්රතීකාශං පන්නගං ධරණීධරම් ॥ 50 ॥
පද්මපත්රවිශාලාක්ෂං තතෝ ද්රක්ෂ්යථ වානරාඃ ।
ආසීනං පර්වතස්යාග්රේ සර්වභූතනමස්කෘතම් ॥ 51 ॥
සහස්රශිරසං දේවමනංතං නීලවාසසම් ।
ත්රිශිරාඃ කාංචනඃ කේතුස්තාලස්තස්ය මහාත්මනඃ ॥ 52 ॥
ස්ථාපිතඃ පර්වතස්යාග්රේ විරාජති සවේදිකඃ ।
පූර්වස්යාං දිශි නිර්මාණං කෘතං තත් ත්රිදශේශ්වරෛඃ ॥ 53 ॥
තතඃ පරං හේමමය ශ්ශ්රීමානුදයපර්වතඃ ।
තස්ය කෝටිර්දිවං ස්පෘෂ්ට්වා ශතයෝජනමායතා ॥ 54 ॥
ජාතරූපමයී දිව්යා විරාජති සවේදිකා ।
සාලෛස්තාලෛස්තමාලෛශ්ච කර්ණිකාරෛශ්ච පුෂ්පිතෛඃ ॥ 55 ॥
ජාතරූපමයෛර්දිව්යෛ ශ්ශෝභතේ සූර්යසන්නිභෛඃ ।
තත්ර යෝජනවිස්තාරමුච්ඡ්රිතං දශයෝජනම් ॥ 56 ॥
ශෘංගං සෞමනසං නාම ජාතරූපමයං ධ්රුවම් ।
තත්රපූර්වං පදං කෘත්වා පුරා විෂ්ණුස්ත්රිවික්රමේ ॥ 57 ॥
ද්විතීයං ශිඛරේ මේරෝශ්චකාර පුරුෂෝත්තමඃ ।
ත්තරේණ පරික්රම්ය ජංබූද්වීපං දිවාකරඃ ॥ 58 ॥
දෘශ්යෝ භවති භූයිෂ්ඨං ශිඛරං තන්මහෝච්ඡ්රයම් ।
තත්ර වෛඛානසා නාම වාලඛිල්යා මහර්ෂයඃ ॥ 59 ॥
ප්රකාශමානා දෘශ්යංතේ සූර්යවර්ණාස්තපස්විනඃ ।
අයං සුදර්ශනෝ ද්වීපඃ පුරෝ යස්ය ප්රකාශතේ ॥ 60 ॥
යස්මිං ස්තේජශ්ච චක්ෂුශ්ච සර්වප්රාණභෘතාමපි ।
ශෛලස්ය තස්ය ශෘංගේෂු කංදරේෂු වනේෂු ච ॥ 61 ॥
රාවණස්සහ වෛදේහ්යා මාර්ගිතව්යස්තතස්තතඃ ।
කාංචනස්ය ච ශෛලස්ය සූර්යස්ය ච මහාත්මනඃ ॥ 62 ॥
ආවිෂ්ටා තේජසා සංධ්යා පූර්වා රක්තා ප්රකාශතේ ।
පූර්වමේතත්කෘතං ද්වාරං පෘථිව්යා භුවනස්ය ච ॥ 63 ॥
සූර්යස්යෝදයනං චෛව පර්වා හ්යේෂා දිගුච්යතේ ।
තස්ය ශෛලස්ය පෘෂ්ඨේෂු නිර්ඣරේෂු ගුහාසු ච ॥ 64 ॥
රාවණ ස්සහ වෛදේහ්යා මාර්ගිතව්යස්තතස්තතඃ ।
තතඃ පරමගම්යා ස්යාද්දික්පූර්වා ත්රිදශාවෘතා ॥ 65 ॥
රහිතා චංද්රසූර්යාභ්යාමදෘශ්යා තිමිරාවෘතා ।
ශෛලේෂු තේෂු සර්වේෂු කංදරේෂු වනේෂු ච ॥ 66 ॥
යේ ච නෝක්තා මයා දේශා විචේයා තේෂු ජානකී ।
ඒතාවද්වානරෛශ්ශක්යං ගංතුං වානරපුංගවාඃ ॥ 67 ॥
අභාස්කරමමර්යාදං න ජානීමස්තතඃ පරම් ।
අධිගම්ය තු වෛදේහීං නිලයං රාවණස්ය ච ॥ 68 ॥
මාසේ පූර්ණේ නිවර්තධ්වමුදයං ප්රාප්ය පර්වතම් ।
ඌර්ධ්වං මාසාන්න වස්තව්යං වසන්වධ්යෝ භවේන්මම ॥ 69 ॥
සිද්ධාර්ථාස්සන්නිවර්තධ්වමධිගම්ය තු මෛථිලීම් ।
මහේංද්රකාංතාං වනෂංඩමංඩිතාං දිශං චරිත්වා නිපුණේන වානරාඃ ।
අවාප්ය සීතාං රඝුවංශජප්රියාං තතෝ නිවෘත්තාස්සුඛිනෝ භවිෂ්යථ ॥ 70 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ කිෂ්කිංධාකාංඩේ චත්වාරිංශස්සර්ගඃ ॥
