ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ සුංදරකාංඩම් ।
අථ චතුර්දශස්සර්ගඃ ।
ස මුහූර්තමිව ධ්යාත්වා මනසා චාධිගම්ය තාම් ।
අවප්ලුතෝ මහාතේජාඃ ප්රාකාරං තස්ය වේශ්මනඃ ॥ 1 ॥
ස තු සංහෘෂ්ටසර්වාංගඃ ප්රාකාරස්ථෝ මහාකපිඃ ।
පුෂ්පිතාග්රාන්වසංතාදෞ දදර්ශ විවිධාන් ද්රුමාන් ॥ 2 ॥
සාලානශෝකාන් භව්යාංශ්ච චංපකාංශ්ච සුපුෂ්පිතාන් ।
උද්දාලකාන්නාගවෘක්ෂාංශ්චූතාන්කපිමුඛානපි ॥ 3 ॥
අථාම්රවණසංඡන්නාං ලතාශතසමාවෘතාම් ।
ජ්යාමුක්ත ඉව නාරාචඃ පුප්ලුවේ වෘක්ෂවාටිකාම් ॥ 4 ॥
ස ප්රවිශ්ය විචිත්රාං තාං විහගෛරභිනාදිතාම් ।
රාජතෛඃ කාංචනෛශ්චෛව පාදපෛඃ සර්වතෝ වෘතාම් ॥ 5 ॥
විහගෛර්මෘගසංඝෛශ්ච විචිත්රාං චිත්රකානනාම් ।
උදිතාදිත්යසංකාශාං දදර්ශ හනුමාන් කපිඃ ॥ 6 ॥
වෘතාං නානාවිධෛර්වෘක්ෂෛඃ පුෂ්පෝපගඵලෝපගෛඃ ।
කෝකිලෛර්භෘංගරාජෛශ්ච මත්තෛර්නිත්යනිෂේවිතාම් ॥ 7 ॥
ප්රහෘෂ්ටමනුජේ කාලේ මෘගපක්ෂිසමාකුලේ ।
මත්තබර්හිණසංඝුෂ්ටාං නානාද්විජගණායුතාම් ॥ 8 ॥
මාර්ගමාණෝ වරාරෝහාං රාජපුත්රීමනිංදිතාම් ।
සුඛප්රසුප්තාන්විහගාන් බෝධයාමාස වානරඃ ॥ 9 ॥
උත්පතද්භිර්ද්විජගණෛඃ පක්ෂෛඃ සාලාස්සමාහතාඃ ।
අනේකවර්ණා විවිධා මුමුචුඃ පුෂ්පවෘෂ්ටයඃ ॥ 10 ॥
පුෂ්පාවකීර්ණශ්ශුශුභේ හනුමාන් මාරුතාත්මජඃ ।
අශෝකවනිකාමධ්යේ යථා පුෂ්පමයෝ ගිරිඃ ॥ 11 ॥
දිශස්සර්වාඃ ප්රධාවංතං වෘක්ෂෂංඩගතං කපිම් ।
දෘෂ්ට්වා සර්වාණි භූතානි වසංත ඉති මේනිරේ ॥ 12 ॥
වෘක්ෂේභ්යඃ පතිතෛඃ පුෂ්පෛරවකීර්ණා පෘථග්විදෛඃ ।
රරාජ වෘක්ෂේභ්යඃ තත්ර ප්රමදේව විභූෂිතා ॥ 13 ॥
තරස්විනා තේ තරවස්තරසාභිප්රකංපිතාඃ ।
කුසුමානි විචිත්රාණි සසෘජුඃ කපිනා තදා ॥ 14 ॥
නිර්ධූතපත්රශිඛරාඃ ශීර්ණපුෂ්පඵලා ද්රුමාඃ ।
නික්ෂිප්තවස්ත්රාභරණා ධූර්තා ඉව පරාජිතාඃ ॥ 15 ॥
හනූමතා වේගවතා කංපිතාස්තේ නගෝත්තමාඃ ।
පුෂ්පපර්ණඵලාන්යාශු මුමුචුඃ පුෂ්පශාලිනඃ ॥ 16 ॥
විහංගසංඝෛර්හීනාස්තේ ස්කංධමාත්රාශ්රයා ද්රුමාඃ ।
බභූවුරගමාඃ සර්වේ මාරුතේව නිර්ධුතාඃ ॥ 17 ॥
නිර්ධූතකේශී යුවතිර්යථා මෘදිතවර්ණකා ।
නිෂ්පීතශුභදංතෝෂ්ඨී නඛෛර්දංතෛශ්ච වික්ෂතා ॥ 18 ॥
තථා ලාංගූලහස්තෛශ්ච චරණාභ්යාං ච මර්දිතා ।
බභූවාශෝකවනිකා ප්රභග්නවරපාදපා ॥ 19 ॥
මහාලතානාං දාමානි ව්යථමත්තරසා කපිඃ ।
යථා ප්රාවෘෂි විංධ්යස්ය මේඝජාලානි මාරුතඃ ॥ 20 ॥
ස තත්ර මණිභූමීශ්ච රාජතීශ්ච මනෝරමාඃ ।
තථා කාංචනභූමීශ්ච දදර්ශ විචරන්කපිඃ ॥ 21 ॥
වාපීශ්ච විවිධාකාරාඃ පූර්ණාඃ පරමවාරිණා ।
මහාර්හෛර්මණිසෝපානෛරුපපන්නාස්තතස්තතඃ ॥ 22 ॥
මුක්තාප්රවාලසිකතාඃ ස්ඵාටිකාංතරකුට්ටිමාඃ ।
කාංචනෛස්තරුභිශ්චිත්රෛස්තීරජෛරුපශෝභිතාඃ ॥ 23 ॥
ඵුල්ලපද්මෝත්පලවනාශ්චක්රවාකෝපකූජිතාඃ ।
නත්යූහරුතසංඝුෂ්ටා හංසසාරසනාදිතාඃ ॥ 24 ॥
දීර්ඝාභිර්ද්රුමයුක්තාභිඃ සරද්භිශ්ච සමංතතඃ ।
අමෘතෝපමතෝයාභිශ්ශිවාභිරුපසංස්කෘතාඃ ॥ 25 ॥
ලතාශතෛරවතතාස්සංතානකුසුමාවෘතාඃ ।
නානාගුල්මාවෘතඝනාඃ කරවීරකෘතාංතරාඃ ॥ 26 ॥
වාපීශ්ච විවිධාකාරාඃ පූර්ණාඃ පරමවාරිණා ।
මහාර්හෛර්මණිසෝපානෛරුපපන්නාස්තතස්තතඃ ॥ 27 ॥
මුක්තාප්රවාලසිකතාඃ ස්ඵාටිකාංතරකුට්ටිමාඃ ।
කාංචනෛස්තරුභිශ්චිත්රෛස්තීරජෛරුපශෝභිතෛඃ ॥ 28 ॥
ඵුල්ලපද්මෝත්පලවනාශ්චක්රවාකෝපකූජිතාඃ ।
නත්යූහරුතසංඝුෂ්ටා හංසසාරසනාදිතාඃ ॥ 29 ॥
දීර්ඝාභිර්ද්රුමයුක්තාභිඃ සරද්භිශ්ච සමංතතඃ ।
අමෘතෝපමතෝයාභිශ්ශිවාභිරුපසංස්කෘතාඃ ॥ 30 ॥
ලතාශතෛරවතතාස්සංතානකුසුමාවෘතාඃ ।
නානාගුල්මාවෘතඝනාඃ කරවීරකෘතාංතරාඃ ॥ 31 ॥
තතෝऽංබුධරසංකාශං ප්රවෘද්ධශිඛරං ගිරිම් ।
විචිත්රකූටං කූටෛශ්ච සර්වතඃ පරිවාරිතම් ॥ 32 ॥
ශිලාගෘහෛරවතතං නානාවෘක්ෂෛඃ සමාවෘතම් ।
දදර්ශ හරිශාර්දූලෝ රම්යං ජගති පර්වතම් ॥ 33 ॥
දදර්ශ ච නගාත්තස්මාන්නදීං නිපතිතාං කපිඃ ।
අංකාදිව සමුත්පත්ය ප්රියස්ය පතිතාං ප්රියාම් ॥ 34 ॥
ජලේ නිපතිතාග්රෛශ්ච පාදපෛරුපශෝභිතාම් ।
වාර්යමාණාමිව ක්රුද්ධාං ප්රමදාං ප්රියබංධුභිඃ ॥ 35 ॥
පුනරාවෘත්තතෝයාං ච දදර්ශ ස මහාකපිඃ ।
ප්රසන්නාමිව කාංතස්ය කාංතාං පුනරුපස්ථිතාම් ॥ 36 ॥
තස්යා දූරාත්සපද්මින්යෝ නානාද්විජගණායුතාඃ ।
දදර්ශ හරිශාර්දූලෝ හනුමාන් මාරුතාත්මජඃ ॥ 37 ॥
කෘත්රිමාං දීර්ඝිකාං චාපි පූර්ණාං ශීතේන වාරිණා ।
මණිප්රවරසෝපානාං මුක්තාසිකතශෝභිතාම් ॥ 38 ॥
විවිධෛර්මෘගසංඝෛශ්ච විචිත්රාං චිත්රකානනාම් ।
ප්රාසාදෛස්සුමහද්භිශ්ච නිර්මිතෛර්විශ්වකර්මණා ॥ 39 ॥
කානනෛඃ කෘත්රිමෛශ්චාපි සර්වතඃ සමලංකෘතාම් ।
යේ කේචිත්පාදපාස්තත්ර පුෂ්පෝපගඵලෝපගාඃ ॥ 40 ॥
සච්ඡත්රාස්සවිතර්දීකාස්සර්වේ සෞවර්ණවෛදිකාඃ ।
ලතාප්රතානෛර්බහුභිඃපර්ණෛශ්ච බහුභිර්වෘතාම් ॥ 41 ॥
කාංචනීං ශිංශුපාමේකාං දදර්ශ හරියූථපඃ ।
වෘතාං හේමමයීභිස්තු වේදිකාභිස්සමංතතඃ ॥ 42 ॥
සෝऽපශ්යද්භූමිභාගාංශ්ච ගර්තප්රස්රවණානි ච ।
සුවර්ණවෘක්ෂානපරාන් දදර්ශ ශිඛිසන්නිභාන් ॥ 43 ॥
තේෂාං ද්රුමාණාං ප්රභයා මේරෝරිව දිවාකරඃ ।
අමන්යත තදා වීරඃ කාංචනෝऽස්මීති වානරඃ ॥ 44 ॥
තාං කාංචනෛස්තරුගණෛර්මාරුතේන ච වීජිතාම් ।
කිංකිණීශතනිර්ඝෝෂාං දෘෂ්ට්වා විස්මයමාගමත් ॥ 45 ॥
ස පුෂ්පිතාග්රාං රුචිරාං තරුණාංකුරපල්ලවාම් ।
තාමාරුහ්ය මහාබාහුශ්ශිංශුපාං පර්ණසංවෘතාම් ॥ 46 ॥
ඉතෝ ද්රක්ෂ්යාමි වෛදේහීං රාමදර්ශනලාලසාම් ।
ඉතශ්චේතශ්ච දුඃඛාර්තාං සංපතංතීං යදෘච්ඡයා ॥ 47 ॥
අශෝකවනිකා චේයං දෘඪං රම්යා දුරාත්මනඃ ।
චංපකෛශ්චංදනෛශ්චාපි වකුලෛශ්ච විභූෂිතා ॥ 48 ॥
ඉයං ච නලිනී රම්යා ද්විජසංඝනිෂේවිතා ।
ඉමාං සා රාමමහිෂී නූනමේෂ්යති ජානකී ॥ 49 ॥
සා රාමා රාමමහිෂී රාඝවස්ය ප්රියා සතී ।
වනසංචාරකුශලා නූනමේෂ්යති ජානකී ॥ 50 ॥
අථවා මෘගශාබාක්ෂී වනස්යාස්ය විචක්ෂණා ।
වනමේෂ්යති සාऽර්යේහ රාමචිංතානුකර්ශිතා ॥ 51 ॥
රාමශෝකාභිසංතප්තා සා දේවී වාමලෝචනා ।
වනවාසේ රතා නිත්යමේෂ්යතේ වනචාරිණී ॥ 52 ॥
වනේචරාණාං සතතං නූනං ස්පෘහයතේ පුරා ।
රාමස්ය දයිතා භාර්යා ජනකස්යසුතා සතී ॥ 53 ॥
සංධ්යාකාලමනාඃ ශ්යාමා ධ්රුවමේෂ්යති ජානකී ।
නදීං චේමාං ශුභජලාං සංධ්යාර්ථේ වරවර්ණිනී ॥ 54 ॥
තස්යාශ්චාප්යනුරූපේයමශෝකවනිකා ශුභා ।
ශුභා යා පාර්ථිවේංද්රස්ය පත්නී රාමස්ය සම්මතා ॥ 55 ॥
යදි ජීවති සා දේවී තාරාධිපනිභානනා ।
ආගමිෂ්යති සාऽවශ්යමිමාං ශිවජලාං නදීම් ॥ 56 ॥
ඒවං තු මත්වා හනුමාන්මහාත්මා ප්රතීක්ෂමාණෝ මනුජේංද්රපත්නීම් ।
අවේක්ෂමාණශ්ච දදර්ශ සර්වං සුපුෂ්පිතේ පර්ණඝනේ නිලීනඃ ॥ 57 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ සුංදරකාංඩේ චතුර්දශස්සර්ගඃ ॥
