ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අයෝධ්යාකාංඩම් ।
අථ චතුර්දශස්සර්ගඃ ।
පුත්රශෝකාර්දිතං පාපා විසංජ්ඤං පතිතං භුවි ।
විවේෂ්ටමානමුද්වීක්ෂ්ය සෛක්ෂ්වාකමිදමබ්රවීත් ॥ 1 ॥
පාපං කෘත්වෛව කිමිදං මම සංශ්රුත්ය සංශ්රවම් ।
ශේෂේ ක්ෂිතිතලේ සන්නඃ ස්ථිත්යාං ස්ථාතුං ත්වමර්හසි ॥ 2 ॥
ආහු ස්සත්යං හි පරමං ධර්මං ධර්මවිදෝ ජනාඃ ।
සත්යමාශ්රිත්ය හි මයා ත්වං ච ධර්මං ප්රබෝධිතඃ ॥ 3 ॥
සංශ්රුත්ය ශෛබ්යශ්ශ්යේනාය ස්වාං තනුං ජගතීපතිඃ ।
ප්රදාය පක්ෂිණේ රාජ න්ජගාම ගතිමුත්තමාම් ॥ 4 ॥
තථා හ්යලර්කස්තේජස්වී බ්රාහ්මණේ වේදපාරගේ ।
යාචමානේ ස්වකේ නේත්රේ උද්ධෘත්යාවිමනා දදෞ ॥ 5 ॥
සරිතාං තු පතිස්ස්වල්පාං මර්යාදාං සත්යමන්විතඃ ।
සත්යානුරෝධාත්සමයේ ස්වාං වේලාං නාතිවර්තතේ ॥ 6 ॥
සත්යමේකපදං බ්රහ්ම සත්යේ ධර්මඃ ප්රතිෂ්ටිතඃ ।
සත්යමේවාක්ෂයා වේදා සත්යේනෛවාප්යතේ ස්පරම් ॥ 7 ॥
සත්යං සමනුවර්තස්ව යදි ධර්මේ ධෘතා මතිඃ ।
සඵලස්ස වරෝ මේऽස්තු වරදෝ හ්යසි සත්තම ॥ 8 ॥
ධර්මස්යෛහාභිකාමාර්ථං මම චෛවාභිචෝදනාත් ।
ප්රව්රාජය සුතං රාමං ත්රිඃඛලු ත්වාං බ්රවීම්යහම් ॥ 9 ॥
සමයං ච මමාර්යේමං යදි ත්වං න කරිෂ්යසි ।
අග්රතස්තේ පරිත්යක්තා පරිත්යක්ෂ්යාමි ජීවිතම් ॥ 10 ॥
ඒවං ප්රචෝදිතෝ රාජා කෛකේය්යා නිර්විශංකයා ।
නාශකත්පාශමුන්මෝක්තුං බලිරිංද්රකෘතං යථා ॥ 11 ॥
උද්භ්රාංතහෘදයශ්චාපි විවර්ණවදනෝऽභවත් ।
ස ධුර්යෝවෛපරිස්පංදන්යුගචක්රාංතරං යථා ॥ 12 ॥
විහ්වලාභ්යාං ච නේත්රාභ්යාමපශ්යන්නිව භූපතිඃ ।
කෘච්ඡ්රාද්ධෛර්යේණ සංස්තභ්ය කෛකේයීමිදමබ්රවීත් ॥ 13 ॥
යස්තේ මංත්රකෘතඃ පාණිරග්නෞ පාපේ මයා ධෘතඃ ।
තං ත්යජාමි ස්වජං චෛව තව පුත්රං ත්වයා සහ ॥ 14 ॥
ප්රයාතා රජනී දේවි සූර්යස්යෝදයනංප්රති ।
අභිෂේකං ගුරුජනස්ත්වරයිෂ්යති මාං ධ්රුවම් ॥ 15 ॥
රාමාභිෂේකසංභාරෛස්තදර්ථමුපකල්පිතෛඃ ।
රාමඃ කාරයිතව්යෝ මේ මෘතස්ය සලිලක්රියාම් ॥ 16 ॥
ත්වයා සපුත්රයා නෛව කර්තව්යා සලිලක්රියා ।
ව්යාහංතාऽස්යශුභාචාරේ යදි රාමාභිෂේචනම් ॥ 17 ॥
න ච ශක්තෝऽස්ම්යහං ද්රෂ්ටුං දෘෂ්ට්වා පූර්වං තථාසුඛම් ।
හතහර්ෂං නිරානංදං පුනර්ජනමවාඞ්මුඛම් ॥ 18 ॥
තාං තථා බ්රුවතස්තස්ය භූමිපස්ය මහාත්මනඃ ।
ප්රභාතා ශර්වරී පුණ්යා චංද්රනක්ෂත්රශාලිනී ॥ 19 ॥
තතඃ පාපසමාචාරා කෛකේයී පාර්ථිවං පුනඃ ।
උවාච පරුෂං වාක්යං වාක්යජ්ඤා රෝෂමූර්ඡිතා ॥ 20 ॥
කිමිදං භාෂසේ රාජන්වාක්යං ගරරුජෝපමම් ।
ආනායයිතුමක්ලිෂ්ටං පුත්රං රාමමිහාර්හසි ॥ 21 ॥
ස්ථාප්ය රාජ්යේ මම සුතං කෘත්වා රාමං වනේචරම් ।
නිස්සපත්නාං ච මාං කෘත්වා කෘතකෘත්යෝ භවිෂ්යසි ॥ 22 ॥
ස නුන්න ඉව තීක්ෂ්ණේන ප්රතෝදේන හයෝත්තමඃ ।
රාජා ප්රචෝදිතෝऽභීක්ෂ්ණං කෛකේයීමිදමබ්රවීත් ॥ 23 ॥
ධර්මබංධේන බධ්දෝऽස්මි නෂ්ටා ච මම චේතනා ।
ජ්යේෂ්ඨං පුත්රං ප්රියං රාමං ද්රෂ්ටුමිච්ඡාමි ධාර්මිකම් ॥ 24 ॥
තතඃ ප්රභාතාං රජනීමුදිතේ ච දිවාකරේ ।
පුණ්යේ නක්ෂත්රයෝගේ ච මුහූර්තේ ච සමාහිතේ ॥ 25 ॥
වසිෂ්ඨෝ ගුණසංපන්න ශ්ශිෂ්යෛ පරිවෘතස්තදා ।
උපගෘහ්යාශු සංභාරාන්ප්රවිවේශ පුරෝත්තමම් ॥ 26 ॥
සික්තසම්මාර්ජිතපථාං පතාකෝත්තම භූෂිතාම් ।
විචිත්රකුසුමාකීර්ණාං නානාස්රග්භිර්විරාජිතාම් ॥ 27 ॥
සංහෘෂ්ටමනුජෝපේතාං සමෘද්ධවිපණාපණාම් ।
මහෝත්සවසමාකීර්ණාං රාඝවාර්ථේ සමුත්සුකාම් ॥ 28 ॥
චංදනාගරුධූපෛශ්ච සර්වතඃ ප්රතිධූපිතාම් ।
තාං පුරීං සමතික්රම්ය පුරංදරපුරෝපමාම් ॥ 29 ॥
දදර්ශාංතඃපුරශ්රේෂ්ඨං නානාද්විජගණායුතම් ।
පෞරජානපදාකීර්ණං බ්රාහ්මණෛරුපශෝභිතම් ॥ 30 ॥
යජ්ඤවිද්භි ස්සුසංපූර්ණං සදස්යෛඃ පරමද්විජෛඃ ।
තදංතඃපුරමාසාද්ය ව්යතිචක්රාම තං ජනම් ॥ 31 ॥
වසිෂ්ඨඃ පරමප්රීතඃ පරමර්ෂිර්විවේශ ච ।
සත්වපශ්යද්විනිෂ්ක්රාංතං සුමංත්රං නාම සාරථිම් ॥ 32 ॥
ද්වාරේ මනුජසිංහස්ය සචිවං ප්රියදර්ශනම් ।
තමුවාච මහාතේජා ස්සූතපුත්රං විශාරදම් ॥ 33 ॥
වසිෂ්ඨඃ ක්ෂිප්රමාචක්ෂ්ව නෘපතේර්මාමිහාගතම් ।
ඉමේ ගංගෝදකඝටා ස්සාගරේභ්යශ්ච කාංචනාඃ ॥ 34 ॥
ඖදුංබරං භද්රපීඨමභිෂේකාර්ථමාගතම් ।
සර්වබීජානි ගංධාශ්ච රත්නානි විවිධානි ච ॥ 35 ॥
ක්ෂෞද්රං දධි ඝෘතං ලාජා දර්භාස්සුමනසඃ පයඃ ।
අෂ්ටෞ ච කන්යා රුචිරා මත්තශ්ච වරවාරණඃ ॥ 36 ॥
චතුරශ්වෝ රථශ්ශ්රීමාන්නිස්ත්රිංශෝ ධනුරුත්තමම් ।
වාහනං නරසංයුක්තං ඡත්රං ච ශශිසන්නිභම් ॥ 37 ॥
ශ්වේතේ ච වාලව්යජනේ භෘංගාරුශ්ච හිරණ්මයඃ ।
හේමදාමපිනධ්දශ්ච කකුද්මාන්පාංඩුරෝ වෘෂඃ ॥ 38 ॥
කේසරී ච චතුර්දංෂ්ට්රෝ හරිශ්රේෂ්ඨෝ මහාබලඃ ।
සිංහාසනං ව්යාඝ්රතනු ස්සමිද්ධශ්ච හුතාශනඃ ॥ 39 ॥
සර්වවාදිත්රසංඝාශ්ච වේශ්යාශ්චාලංකෘතා ස්ස්ත්රයඃ ।
ආචාර්යා බ්රාහ්මණා ගාවඃ පුණ්යාශ්ච මෘගපක්ෂිණඃ ॥ 40 ॥
පෞරජානපදශ්රේෂ්ඨා නෛගමාශ්ච ගණෛ ස්සහ ।
ඒතේ චාන්යේ ච බහවෝ නීයමානාඃ ප්රියංවදාඃ ॥ 41 ॥
අභිෂේකාය රාමස්ය සහ තිෂ්ඨංති පාර්ථිවෛඃ ।
ත්වරයස්ව මහාරාජං යථා සමුදිතේऽහනි ॥ 42 ॥
පුෂ්යේ නක්ෂත්රයෝගේ ච රාමෝ රාජ්යමවාප්නුයාත් ।
ඉති තස්ය වච ශ්ශ්රුත්වා සූතපුත්රෝ මහාත්මනඃ ॥ 43 ॥
ස්තුවන්නෘපතිශාර්දූලං ප්රවිවේශ නිවේශනම් ।
තං තු පූර්වෝදිතං වෘධ්දං ද්වාරස්ථා රාජ සම්මතම් ॥ 44 ॥
න ශේකුරභිසංරෝධ්දුං රාජ්ඤඃ ප්රියචිකීර්ෂවඃ ।
ස සමීපස්ථිතෝ රාජ්ඤස්තාමවස්ථාමජජ්ඤිවාන් ॥ 45 ॥
වාග්භිඃ පරමතුෂ්ටාභිරභිෂ්ටෝතුං ප්රචක්රමේ ।
තත ස්සූතෝ යථාකාලං පාර්ථිවස්ය නිවේශනේ ॥ 46 ॥
සුමංත්රඃ ප්රාංජලිර්භූත්වා තුෂ්ටාව ජගතීපතිම් ।
යථා නංදති තේජස්වී සාගරෝ භාස්කරෝදයේ ॥ 47 ॥
ප්රීතඃ ප්රීතේන මනසා තථාऽනංදඝන ස්ස්වතඃ ।
ඉංද්රමස්යාං තු වේලායාමභිතුෂ්ටාව මාතලිඃ ॥ 48 ॥
සෝऽජයද්දානවාන්සර්වාංස්තථා ත්වාං බෝධයාම්යහම් ।
වේදාස්සහාංගවිද්යාශ්ච යථාහ්යාත්මභුවං විභුම් ॥ 49 ॥
බ්රහ්මාණං බෝධයංත්යද්ය තථා ත්වාං බෝධයාම්යහම් ।
ආදිත්යස්සහ චංද්රේණ යථා භූතධරාං ශුභාම් ॥ 50 ॥
බෝධයත්යද්ය පෘථිවීං තථා ත්වාං බෝධයාම්යහම් ।
උත්තිෂ්ඨාශු මහාරාජ කෘතකෞතුකමංගලඃ ॥ 51 ॥
විරාජමානෝ වපුෂා මේරෝරිව දිවාකරඃ ।
සෝමසූර්යෞ ච කාකුත්ස්ථ ශිවවෛශ්රවණාවපි ॥ 52 ॥
වරුණශ්චාග්නිරිංද්රශ්ච විජයං ප්රදිශංතු තේ ।
ගතා භගවතී රාත්රිඃ කෘතං කෘත්යමිදං තව ॥ 53 ॥
බුද්ධ්යස්ව නෘපශාර්දූල කුරු කාර්යමනංතරම් ।
උදතිෂ්ඨත රාමස්ය සමග්රමභිෂේචනම් ॥ 54 ॥
පෞරජානාපදෛශ්චාපි නෛගමෛශ්ච කෘතාංජලිඃ ।
ස්වයං වශිෂ්ඨෝ භගවාන්බ්රාහ්මණෛ ස්සහ තිෂ්ඨති ॥ 55 ॥
ක්ෂිප්රමාජ්ඤාප්යතාං රාජන්රාඝවස්යාභිෂේචනම් ।
යථා හ්යපාලාඃ පශවෝ යථා සේනා හ්යනායකා ॥ 56 ॥
යථා චංද්රං විනා රාත්රිර්යථා ගාවෝ විනා වෘෂම් ।
ඒවං හි භවිතා රාෂ්ට්රං යත්ර රාජා න දෘශ්යතේ ॥ 57 ॥
ඉති තස්ය වච ශ්ශෘත්වා සාංත්වපූර්වමිවාර්ථවත් ।
අභ්යකීර්යත ශෝකේන භූය ඒව මහීපතිඃ ॥ 58 ॥
තත ස්සරාජා තං සූතං සන්නහර්ෂ ස්සුතං ප්රති ।
ශෝකරක්තේක්ෂණ ශ්ශ්රීමානුද්වීක්ෂ්යෝවාච ධාර්මිකඃ ॥ 59 ॥
වාක්යෛස්තු ඛලු මර්මාණි මම භූයෝ නිකෘංතසි ।
සුමංත්රඃ කරුණං ශ්රුත්වා දෘෂ්ට්වා දීනං ච පාර්ථිවම් ।
ප්රගෘහීතාංජලිඃ කිංචිත්තස්මාද්දේශාදපාක්රමත් ॥ 60 ॥
යදා වක්තුං ස්වයං දෛන්යාන්න ශශාක මහීපතිඃ ॥ 61 ॥
තදා සුමංත්රං මංත්රජ්ඤා කෛකේයී ප්රත්යුවාච හ ।
සුමංත්ර රාජා රජනීං රාමහර්ෂසමුත්සුකඃ ॥ 62 ॥
ප්රජාගරපරිශ්රාංතෝ නිද්රායා වශමුපේයිවාන් ।
තද්ගච්ඡ ත්වරිතං සූත රාජපුත්රං යශස්විනම් ॥ 63 ॥
රාමමානය භද්රං තේ නාත්ර කාර්යා විචාරණා ।
ස මන්යමානඃ කල්යාණං හෘදයේන නනංද ච ॥ 64 ॥
නිර්ජගාම ච සංප්රීත්යා ත්වරිතෝ රාජශාසනාත් ।
සුමංත්රශ්චිංතයාමාස ත්වරිතං චෝදිතස්තයා ॥ 65 ॥
ව්යක්තං රාමෝऽභිෂේකාර්ථමිහායාස්යති ධර්මවිත් ।
ඉති සූතෝ මතිං කෘත්වා හර්ෂේණ මහතාऽऽවෘතඃ ॥ 66 ॥
නිර්ජගාම මහාබාහෝ රාඝවස්ය දිදෘක්ෂයා ।
සාගරහ්රදසංකාශාත්සුමංත්රෝऽංතඃපුරාච්ඡුභාත් ॥ 67 ॥
නිෂ්ක්රම්ය ජනසංබාධං දදර්ශ ද්වාරමග්රතඃ ।
තතඃ පුරස්තාත්සහසා විනිර්ගතෝ මහීපතීංද්වාරගතෝ විලෝකයන් ।
දදර්ශ පෞරාන්විවිධාන්මහාධනා නුපස්ථිතාංද්වාරමුපේත්ය විෂ්ඨිතාන් ॥ 68 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අයෝධ්යාකාංඩේ චතුර්දශස්සර්ගඃ ॥
