ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අරණ්යකාංඩම් ।
අථ ත්රිචත්වාරිංශස්සර්ගඃ ।
සා තං සංප්රේක්ෂ්ය සුශ්රෝණී කුසුමාන්යපචින්වතී ।
හේමරාජතවර්ණාභ්යාං පාර්ශ්වාභ්යාමුපශෝභිතම් ॥ 1 ॥
ප්රහෘෂ්ටා චානවද්යාංගී මෘෂ්ටහාටකවර්ණිනී ।
භර්තාරමපි චක්රංද ලක්ෂ්මණං චාපි සායුධම් ॥ 2 ॥
තයාऽऽහූතෞ නරව්යාඝ්රෞ වෛදේහ්යා රාමලක්ෂ්මණෞ ।
වීක්ෂමාණෞ තු තෞ දේශං තදා දදෘශතුර්මෘගම් ॥ 3 ॥
ශංකමානස්තු තං දෘෂ්ට්වා ලක්ෂ්මණෝ රාමමබ්රවීත් ।
තමේවෛනමහං මන්යේ මාරීචං රාක්ෂසං මෘගම් ॥ 4 ॥
චරංතෝමෘගයාං හෘෂ්ටාඃ පාපේනෝපාධිනා වනේ ।
අනේන නිහතා රාජන් රාජානඃ කාමරූපිණා ॥ 5 ॥
අස්ය මායාවිදෝ මායාමෘගරූපමිදං කෘතම් ।
භානුමත්පුරුෂව්යාඝ්ර ගංධර්වපුරසන්නිභම් ॥ 6 ॥
මෘගෝ හ්යේවංවිධෝ රත්නවිචිත්රෝ නාස්ති රාඝව ।
ජගත්යාං ජගතීනාථ මායෛෂා හි න සංශයඃ ॥ 7 ॥
ඒවං බ්රුවාණං කාකුත්ස්ථං ප්රතිවාර්ය ශුචිස්මිතා ।
උවාච සීතා සංහෘෂ්ටා චර්මණා හෘතචේතනා ॥ 8 ॥
ආර්යපුත්රාභිරාමෝऽසෞ මෘගෝ හරති මේ මනඃ ।
ආනයෛනං මහාබාහෝ ක්රීඩාර්ථං නෝ භවිෂ්යති ॥ 9 ॥
ඉහාශ්රමපදේऽස්මාකං බහවඃ පුණ්යදර්ශනාඃ ।
මෘගාශ්චරංති සහිතාශ්චමරාස්සෘමරාස්තථා ॥ 10 ॥
ඍක්ෂාඃ පෘෂතසංඝාශ්ච වානරාඃ කින්නරාස්තථා ।
විචරංති මහාබාහෝ රුපශ්රේෂ්ඨා මනෝහරාඃ ॥ 11 ॥
න චාස්ය සදෘශෝ රාජංදෘෂ්ටපූර්වෝ මෘගෝ මයා ।
තේජසා ක්ෂමයා දීප්ත්යා යථාऽයං මෘගසත්තමඃ ॥ 12 ॥
නානාවර්ණවිචිත්රාංගෝ රත්නබිංදුසමාචිතඃ ।
ද්යෝතයන්වනමව්යග්රං ශෝභතේ ශශිසන්නිභඃ ॥ 13 ॥
අහෝ රූපමහෝ ලක්ෂ්මීස්ස්වරසංපච්ච ශෝභනා ।
මෘගෝऽද්භුතෝ විචිත්රාංගෝ හෘදයං හරතීව මේ ॥ 14 ॥
යදි ග්රහණමභ්යේති ජීවන්නේව මෘගස්තව ।
ආශ්චර්යභූතං භවති විස්මයං ජනයිෂ්යති ॥ 15 ॥
සමාප්තවනවාසානාං රාජ්යස්ථානාං ච නඃ පුනඃ ।
අංතඃපුරවිභූෂාර්ථෝ මෘග ඒෂ භවිෂ්යති ॥ 16 ॥
භරතස්යාර්යපුත්රස්ය ශ්වශ්රූණාං මම ච ප්රභෝ ।
මෘගරූපමිදං ව්යක්තං විස්මයං ජනයිෂ්යති ॥ 17 ॥
ජීවන්න යදි තේऽභ්යේති ග්රහණං මෘගසත්තමඃ ।
අජිනං නරශාර්දූල රුචිරං මේ භවිෂ්යති ॥ 18 ॥
නිහතස්යාස්ය සත්ත්වස්ය ජාංබූනදමයත්වචි ।
ශෂ්පබෘස්යාං විනීතායාමිච්ඡාම්යහමුපාසිතුම් ॥ 19 ॥
කාමවෘත්තමිදං රෞද්රං ස්ත්රීණාමසදෘශං මතම් ।
වපුෂා ත්වස්ය සත්ත්වස්ය විස්මයෝ ජනිතෝ මම ॥ 20 ॥
තේන කාංචනවර්ණේන මණිප්රවරශෘංගිණා ।
තරුණාදිත්යවර්ණේන නක්ෂත්රපථවර්චසා ॥ 21 ॥
බභූව රාඝවස්යාපි මනෝ විස්මයමාගතම් ।
ඒවං සීතාවචඃ ශ්රුත්වා තං දෘෂ්ට්වා මෘගමද්භුතම් ॥ 22 ॥
ලෝභිතස්තේන රූපේණ සීතයා ච ප්රචෝදිතඃ ।
උවාච රාඝවෝ හෘෂ්ටෝ භ්රාතරං ලක්ෂ්මණං වචඃ ॥ 23 ॥
පශ්ය ලක්ෂ්මණ වෛදේහ්යාඃ ස්පෘහාං මෘගගතාමිමාම් ।
රූපශ්රේෂ්ඨතයා හ්යේෂ මෘගෝऽද්ය න භවිෂ්යති ॥ 24 ॥
න වනේ නංදනෝද්ධේශේ න චෛත්රරථසංශ්රයේ ।
කුතඃපෘථිව්යාං සෞමිත්රේ යෝऽස්ය කශ්චිත්සමෝ මෘගඃ ॥ 25 ॥
ප්රතිලෝමානුලෝමාශ්ච රුචිරා රෝමරාජයඃ ।
ශෝභංතේ මෘගමාශ්රිත්ය චිත්රාඃ කනකබිංදවඃ ॥ 26 ॥
පශ්යාස්ය ජෘංභමාණස්ය දීප්තාමග්නිශිඛෝපමාම් ।
ජිහ්වාං මුඛාන්නිස්සරංතීං මේඝාදිව ශතහ්රදාම් ॥ 27 ॥
මසාරගල්ලර්කමුඛශ්ශංඛමුක්තානිභෝදරඃ ।
කස්ය නාමාභිරූප්යෝऽසෞ න මනෝ ලෝභයේන්මෘගඃ ॥ 28 ॥
කස්ය රූපමිදං දෘෂ්ට්වා ජාංබූනද මයප්රභම් ।
නානාරත්නමයං දිව්යං න මනෝ විස්මයං ව්රජේත් ॥ 29 ॥
මාංසහේතෝරපි මෘගාන්විනෝදාර්ථං ච ධන්වනඃ ।
ඝ්නංති ලක්ෂ්මණ රාජානෝ මෘගයායාං මහාවනේ ॥ 30 ॥
ධනානි ව්යවසායේන විචීයංතේ මහාවනේ ।
ධාතවෝ විවිධාශ්චාපි මණිරත්නසුවර්ණිනඃ ॥ 31 ॥
තත්සාරමඛිලං නෘණාං ධනං නිචයවර්ධනම් ।
මනසා චිංතිතං සර්වං යථා ශුක්රස්ය ලක්ෂ්මණ ॥ 32 ॥
අර්ථී යේනාර්ථකෘත්යේන සංව්රජත්යවිචාරයන් ।
තමර්ථමර්ථශාස්ත්රජ්ඤාඃ ප්රාහුරර්ථ්යාශ්ච ලක්ෂ්මණ ॥ 33 ॥
ඒතස්ය මෘගරත්නස්ය පරාර්ධ්යේ කාංචනත්වචි ।
උපවේක්ෂ්යති වෛදේහී මයා සහ සුමධ්යමා ॥ 34 ॥
න කාදලී න ප්රියකී න ප්රවේණී න චාවිකී ।
භවේදේතස්ය සදෘශී ස්පර්ශනේනේති මේ මතිඃ ॥ 35 ॥
ඒෂ චෛව මෘගශ්ශ්රීමාන් යශ්ච දිව්යෝ නභශ්චරඃ ।
උභාවේතෞ මෘගෞ දිව්යෞ තාරාමෘගමහීමෘගෞ ॥ 36 ॥
යදි වාऽයං තථා යන්මාං භවේද්වදසි ලක්ෂ්මණ ।
මායෛෂා රාක්ෂසස්යේති කර්තව්යෝස්ය වධෝ මයා ॥ 37 ॥
ඒතේන හි නෘශංසේන මාරීචේනාකෘතාත්මනා ।
වනේ විචරතා පූර්වං හිංසිතා මුනිපුංගවාඃ ॥ 38 ॥
උත්ථාය බහවෝ යේන මෘගයායාං ජනාධිපාඃ ।
නිහතාඃ පරමේෂ්වාසාස්තස්මාද්වධ්යස්ත්වයං මෘගඃ ॥ 39 ॥
පුරස්තාදිහ වාතාපිඃ පරිභූය තපස්විනඃ ।
උදරස්ථෝ ද්විජාන්හංතිස්වගර්භෝऽශ්වතරීමිව ॥ 40 ॥
ස කදාචිච්චිරාල්ලෝභාදාසසාද මහාමුනිම් ।
අගස්ත්යං තේජසා යුක්තං භක්ෂස්තස්ය බභූව හ ॥ 41 ॥
සමුත්ථානේ ව තද්රූපං කර්තුකාමං සමීක්ෂ්ය තම් ।
උත්ස්මයිත්වා තු භගවාන්වාතාපිමිදමබ්රවීත් ॥ 42 ॥
ත්වයාऽවිගණ්ය වාතාපේ පරිභූතාස්ස්වතේජසා ।
ජීවලෝකේ ද්විජශ්රේෂ්ඨාස්තස්මාදසි ජරාං ගතඃ ॥ 43 ॥
තදේවං න භවේද්රක්ෂෝවාතාපිරිව ලක්ෂ්මණ ।
මද්විධං යෝऽතිමන්යේත ධර්මනිත්යං ජිතේංද්රියම් ॥ 44 ॥
භවේද්ධතෝऽයං වාතාපිරගස්ත්යේනේව මාං ගතඃ ।
ඉහ ත්වං භව සන්නද්දෝ යංත්රිතෝ රක්ෂ මෛථිලීම් ॥ 45 ॥
අස්යාමායත්තමස්මාකං යත්කෘත්යං රඝුනංදන ।
අහමේනං වධිෂ්යාමි ග්රහීෂ්යාම්යපි වා මෘගම් ॥ 46 ॥
යාවද්ගච්ඡාමි සෞමිත්රේ මෘගමානයිතුං ද්රුතම් ।
පශ්ය ලක්ෂ්මණ වෛදේහීං මෘගත්වචි ගතස්පෘහාම් ॥ 47 ॥
ත්වචා ප්රධානයා හ්යේෂ මෘගෝऽද්ය න භවිෂ්යති ।
අප්රමත්තේන තේ භාව්යමාශ්රමස්ථේන සීතයා ॥ 48 ॥
යාවත්පෘෂතමේකේන සායකේන නිහන්ම්යහම් ।
හත්වෛතච්චර්ම චාදාය ශීඝ්රමේෂ්යාමි ලක්ෂ්මණ ॥ 49 ॥
ප්රදක්ෂිණේනාතිබලේන පක්ෂිණා ජටායුෂා බුද්ධිමතා ච ලක්ෂ්මණ ।
භවාප්රමත්තඃ පරිගෘහ්ය මෛථිලීං ප්රතික්ෂණං සර්වත ඒව ශංකිතඃ ॥ 50 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අරණ්යකාංඩේ ත්රිචත්වාරිංශස්සර්ගඃ ॥
