ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අයෝධ්යාකාංඩම් ।
අථ පංචාධිකශතතමස්සර්ගඃ ।
තතඃ පුරුෂසිංහානාං වෘතානාං තෛ ස්සුහෘද්ගණෛඃ ।
ශෝචතාමේව රජනී දුඃඛේන ව්යත්යවර්තත ॥ 1 ॥
රජන්යාං සුප්රභාතායාං භ්රාතරස්තේ සුහෘද්වෘතාඃ ।
මංදාකින්යාං හුතං ජප්යං කෘත්වා රාමමුපාගමන් ॥ 2 ॥
තූෂ්ණීං තේ සමුපාසීනා න කශ්චිත්කිංචිදබ්රවීත් ।
භරතස්තු සුහෘන්මධ්යේ රාමං වචනමබ්රවීත් ॥ 3 ॥
සාංත්විතා මාමිකා මාතා දත්තං රාජ්යමිදං මම ।
තද්දදාමි තවෛවාහං භුංක්ෂ්ව රාජ්යමකංටකම් ॥ 4 ॥
මහතේවාංබුවේගේන භින්නස්සේතුර්ජලාගමේ ।
දුරාවාරං ත්වදන්යේන රාජ්යඛංඩමිදං මහත් ॥ 5 ॥
ගතිං ඛර ඉවාශ්වස්ය තාර්ක්ෂ්යස්යේව පතත්රිණඃ ।
අනුගංතුං න ශක්තිර්මේ ගතිං තව මහීපතේ ॥ 6 ॥
සුජීවං නිත්යශස්තස්ය යඃ පරෛරුපජීව්යතේ ।
රාම තේන තු දුර්ජීවං යඃ පරානුපජීවති ॥ 7 ॥
යථා තු රෝපිතෝ වෘක්ෂඃ පුරුෂේණ විවර්ධිතඃ ।
හ්රස්වකේණ දුරාරෝහෝ රූඪස්කංධෝ මහාද්රුමඃ ॥ 8 ॥
ස යදා පුෂ්පිතෝ භූත්වා ඵලානි න විදර්ශයේත් ।
ස තාං නානුභවේත්ප්රීතිං යස්ය හේතෝඃ ප්රරෝපිතඃ ॥ 9 ॥
ඒෂෝපමා මහාබාහෝ තමර්ථං වේත්තු මර්හසි ।
යදි ත්වමස්මාන්වෘෂභෝ භර්තා භෘත්යාන්න ශාධි හි ॥ 10 ॥
ශ්රේණයස්ත්වාං මහාරාජ පශ්යංත්වග්ය්රාශ්ච සර්වශඃ ।
ප්රතපංතමිවාදිත්යං රාජ්යේ ස්ථිත මරිංදමම් ॥ 11 ॥
තවානුයානේ කාකුත්ස්ථ මත්තා නර්දංතු කුංජරාඃ ।
අංතඃපුරගතා නාර්යෝ නංදංතු සුසමාහිතාඃ ॥ 12 ॥
තස්ය සාධ්විත්යමන්යංත නාගරා විවිධා ජනාඃ ।
භරතස්ය වච ශ්ශ්රුත්වා රාමං ප්රත්යනුයාචතඃ ॥ 13 ॥
තමේවං දුඃඛිතං ප්රේක්ෂ්ය විලපංතං යශස්විනම් ।
රාමඃ කෘතාත්මා භරතං සමාශ්වාසයදාත්මවාන් ॥ 14 ॥
නාऽත්මනඃ කාමකාරෝऽස්ති පුරුෂෝऽයමනීශ්වරඃ ।
ඉතශ්චේතරතශ්චෛනං කෘතාංතඃ පරිකර්ෂති ॥ 15 ॥
සර්වේ ක්ෂයාංතාඃ නිචයාඃ පතනාංතා සමුච්ඡ්රයාඃ ।
සංයෝගා විප්රයෝගාංතා මරණාංතං ච ජීවිතම් ॥ 16 ॥
යථා ඵලානාං පක්වානාං නාන්යත්ර පතනාද්භයම් ।
ඒවං නරස්ය ජාතස්ය නාන්යත්ර මරණාද්භයම් ॥ 17 ॥
යථාऽගාරං දෘඪස්ථූණං ජීර්ණං භූත්වාऽවසීදති ।
තථෛව සීදංති නරා ජරාමෘත්යුවශං ගතාඃ ॥ 18 ॥
අත්යේති රජනී යා තු සා න ප්රතිනිවර්තතේ ।
යාත්යේව යමුනා පූර්ණා සමුද්රමුදකාකුලම් ॥ 19 ॥
අහෝ රාත්රාණි ගග්ච්ඡංති සර්වේෂාං ප්රාණිනාං ඉහ ।
ආයූම්ෂි ක්ෂපයංත්ය් ආශු ග්රීෂ්මේ ජලං ඉව අංශවඃ ॥ 20 ॥
ආත්මානමනුශෝච ත්වං කිමන්යමනුශෝචසි ।
ආයුස්තේ හීයතේ යස්ය ස්ථිතස්ය ච ගතස්ය ච ॥ 21 ॥
සහෛව මෘත්යුර්ව්රජති සහ මෘත්යුර්නිෂීදති ।
ගත්වාසුදීර්ඝමධ්වානං සහමෘත්යුර්නිවර්තතේ ॥ 22 ॥
ගාත්රේෂු වලයඃ ප්රාප්තා ශ්ශ්වේතාශ්චෛව ශිරෝරුහාඃ ।
ජරයා පුරුෂෝ ජීර්ණඃ කිං හි කෘත්වා ප්රභාවයේත් ॥ 23 ॥
නංදංත්යුදිත ආදිත්යේ නංදංත්යස්තමිතේऽහනි ।
ආත්මනෝ නාවබුධ්යංතේ මනුෂ්යා ජීවිතක්ෂයම් ॥ 24 ॥
හෘෂ්යංත්යෘතුමුඛං දෘෂ්ට්වා නවං නවමිහාගතම් ।
ඍතූනාං පරිවර්තේන ප්රාණිනාං ප්රාණසංක්ෂයඃ ॥ 25 ॥
යථා කාෂ්ඨං ච කාෂ්ඨං ච සමේයාතාං මහාර්ණවේ ।
සමේත්ය ච ව්යපේයාතාං කාලමාසාද්ය කංචන ॥ 26 ॥
ඒවං භාර්යාශ්චපුත්රාශ්ච ජ්ඤාතයශ්ච ධනානි ච ।
සමේත්ය ව්යවධාවංති ධ්රුවෝ හ්යේෂාං විනාභවඃ ॥ 27 ॥
යථා කාෂ්ඨං ච කාෂ්ඨං ච සමේයාතාං මහාර්ණවේ ।
සමේත්ය ච ව්යපේයාතාං කාලමාසාද්ය කංචන ॥ 28 ॥
ඒවං භාර්යාශ්චපුත්රාශ්ච ජ්ඤාතයශ්ච ධනානි ච ।
සමේත්ය ව්යවධාවංති ධ්රුවෝ හ්යේෂාං විනාභවඃ ॥ 29 ॥
නාත්ර කශ්චිද්යථාභාවං ප්රාණී සමභිවර්තතේ ।
තේන තස්මින්න සාමර්ථ්යං ප්රේතස්යා ස්ත්යනුශෝචතඃ ॥ 30 ॥
යථා හි සාර්ථං ගච්ඡංතං බ්රූයාත්කශ්චිත්පථි ස්ථිතඃ ।
අහමප්යාගමිෂ්යාමි පෘෂ්ඨතෝ භවතා මිති ॥ 31 ॥
ඒවං පූර්වෛර්ගතෝ මාර්ගඃ පිතෘපෛතාමහෝ ධ්රුවඃ ।
තමාපන්නඃ කථං ශෝචේද්යස්ය නාස්ති ව්යතික්රමඃ ॥ 32 ॥
වයසඃ පතමානස්ය ස්රෝතසෝ වාऽනිවර්තිනඃ ।
ආත්මා සුඛේ නියෝක්තව්යස්සුඛභාජඃ ප්රජාඃ ස්මෘතාඃ ॥ 33 ॥
ධර්මාත්මා ස ශුභෛඃ කෘත්ස්නෛඃ ක්රතුභිශ්චාප්තදක්ෂිණෛඃ ।
ස්වර්ගං දශරථඃ ප්රාප්තඃ පිතා නඃ පෘථිවීපතිඃ ॥ 34 ॥
භෘත්යානාං භරණාත්සම්යක්ප්රජානාං පරිපාලනාත් ।
අර්ථාදානාච්ච ධර්මේණ පිතා න ස්ත්රිදිවංගතඃ ॥ 35 ॥
කර්මභි ස්තු ශුභෛරිෂ්ටෛඃ ක්රතුභිශ්චාප්තදක්ෂිණෛඃ ।
ස්වර්ගං දශරථඃ ප්රාප්තඃ පිතා නඃ පෘථිවීපතිඃ ॥ 36 ॥
ඉෂ්ට්වා බහුවිධෛර්යජ්ඤෛර්භෝගාං ශ්චාවාප්ය පුෂ්කලාන් ।
උත්තමං චායුරාසාද්ය ස්වර්ගතඃ පෘථිවීපතිඃ ॥ 37 ॥
ආයුරුත්තමමාසාද්ය භෝගානපි ච රාඝවඃ ।
ස න ශෝච්යඃ පිතා තාත ස්වර්ගත ස්සත්කෘත ස්සතාම් ॥ 38 ॥
ස ජීර්ණං මානුෂං දේහං පරිත්යජ්ය පිතා හි නඃ ।
දෛවීමෘද්ධිමනුප්රාප්තෝ බ්රහ්මලෝකවිහාරිණීම් ॥ 39 ॥
තං තු නෛවංවිධඃ කශ්චිත්ප්රාජ්ඤ ශ්ශෝචිතුමර්හති ।
තත්විධෝ මද්විධශ්චාපි ශ්රුතවාන්බුද්ධිමත්තරඃ ॥ 40 ॥
ඒතේ බහුවිධා ශෝකා විලාපරුදිතේ තථා ।
වර්ජනීයා හි ධීරේණ සර්වාවස්ථාසු ධීමතා ॥ 41 ॥
ස ස්වස්ථෝ භව මා ශෝචේර්යාත්වා චාවසතාං පුරීම් ।
තථා පිත්රා නියුක්තෝऽසි වශිනා වදතාං වර ॥ 42 ॥
යත්රාහමපි තේනෛව නියුක්තඃ පුණ්යකර්මණා ।
තත්රෛවාහං කරිෂ්යාමි පිතුරාර්යස්ය ශාසනම් ॥ 43 ॥
න මයා ශාසනං තස්ය ත්යක්තුං න්යාය්ය මරිංදම ।
ස ත්වයාපි සදා මාන්යං ස වෛ බංධු ස නඃ පිතා ॥ 44 ॥
තද්වචඃ පිතුරේවාහං සම්මතං ධර්මචාරිණඃ ।
කර්මණා පාලයිෂ්යාමි වනවාසේන රාඝව ॥ 45 ॥
ධාර්මිකේණානෘශංසේන නරේණ ගුරුවර්තිනා ।
භවිතව්යං නරව්යාඝ්ර පරලෝකං ජිගීෂතා ॥ 46 ॥
ආත්මානමනුතිෂ්ඨත්වං ස්වභාවේන නරර්ෂභ ।
නිශාම්යතු ශුභං වෘත්තං පිතුර්දශරථස්ය නඃ ॥ 47 ॥
ඉත්යේවමුක්ත්වා වචනං මහාත්මා පිතුර්නිදේශ ප්රතිපාලනාර්ථම් ।
යවීයසං භ්රාතරමර්ථවච්ච ප්රභුර්මුහූර්තාද්විරරාම රාමඃ ॥ 48 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අයෝධ්යාකාංඩේ පංචාධිකශතතමස්සර්ගඃ ॥
