ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ කිෂ්කිංධාකාංඩම් ।
අථ අෂ්ටාදශස්සර්ගඃ ।
ඉත්යුක්තඃ ප්රශ්රිතං වාක්යං ධර්මාර්ථසහිතං හිතම් ।
පරුෂං වාලිනා රාමෝ නිහතේන විචේතසා ॥ 1 ॥
තං නිෂ්ප්රභමිවාදිත්යං මුක්තතෝයමිවාංබුදම් ।
උක්තවාක්යං හරිශ්රේෂ්ඨමුපශාංතමිවානලම් ॥ 2 ॥
ධර්මාර්ථගුණසංපන්නං හරීශ්වරමනුත්තමම් ।
අධික්ෂිප්තස්තදා රාමඃ පශ්චාද්වාලිනමබ්රවීත් ॥ 3 ॥
ධර්මමර්ථං ච කාමං ච සමයං චාපි ලෞකිකම් ।
අවිජ්ඤාය කථං බාල්යාන්මාමිහාද්ය විගර්හසේ ॥ 4 ॥
අපෘෂ්ට්වා බුද්ධිසංපන්නාන්වෘද්ධානාචාර්යසම්මතාන් ।
සෞම්ය වානරචාපල්යාත්කිං මාවක්තුමිහේච්ඡසි ॥ 5 ॥
ඉක්ෂ්වාකූණාමියං භූමිස්සශෛලවනකානනා ।
මෘගපක්ෂිමනුෂ්යාණාං නිග්රහප්රග්රහාවපි ॥ 6 ॥
තාං පාලයති ධර්මාත්මා භරතස්සත්යවාගෘජුඃ ।
ධර්මකාමාර්ථතත්ත්වජ්ඤෝ නිග්රහානුග්රහේ රතඃ ॥ 7 ॥
නයශ්ච විනයශ්චෝභෞ යස්මින්සත්යං ච සුස්ථිතම් ।
වික්රමශ්ච යථා දෘෂ්ටස්ස රාජා දේශකාලවිත් ॥ 8 ॥
තස්ය ධර්මකෘතාදේශා වයමන්යේ ච පාර්ථිවාඃ ।
චරාමෝ වසුධාං කෘත්ස්නාං ධර්මසංතානමිච්ඡවඃ ॥ 9 ॥
තස්මින්නෘපතිශාර්දූලේ භරතේ ධර්මවත්සලේ ।
පාලයත්යඛිලාං භූමිං කශ්චරේද්ධර්මනිග්රහම් ॥ 10 ॥
තේ වයං ධර්මවිභ්රෂ්ටං ස්වධර්මේ පරමේ ස්ථිතාඃ ।
භරතාජ්ඤාං පුරස්කෘත්ය නිගෘහ්ණීමෝ යථාවිධි ॥ 11 ॥
ත්වං තු සංක්ලිෂ්ටධර්මා ච කර්මණා ච විගර්හිතඃ ।
කාමතංත්රප්රධානශ්ච න ස්ථිතෝ රාජවර්ත්මනි ॥ 12 ॥
ජ්යේෂ්ඨෝ භ්රාතා පිතා චෛව යශ්ච විද්යාං ප්රයච්ඡති ।
ත්රයස්තේ පිතරෝ ජ්ඤේයා ධර්ම්යේ ච පථි වර්තිනඃ ॥ 13 ॥
යවීයානාත්මනඃ පුත්රශශිෂ්යශ්චාපි ගුණෝදිතඃ ।
පුත්රවත්තේ ත්රයශ්චිංත්යා ධර්මශ්චේදත්රකාරණම් ॥ 14 ॥
සූක්ෂ්මඃ පරමදුරජේයස්සතාං ධර්මඃ ප්ලවංගම ।
හෘදිස්ථස්සර්වභූතානාමාත්මා වේද ශුභාශුභම් ॥ 15 ॥
චපලශ්චපලෛස්සාර්ධං වානරෛරකෘතාත්මභිඃ ।
ජාත්යංධ ඉව ජාත්යංධෛර්මංත්රයන් ප්රේක්ෂසේ නු කිම් ॥ 16 ॥
අහං තු ව්යක්තතාමස්ය වචනස්ය බ්රවීමි තේ ।
න හි මාං කේවලං රෝෂාත්ත්වං විගර්හිතුමර්හසි ॥ 17 ॥
තදේතත්කාරණං පශ්ය යදර්ථං ත්වං මයා හතඃ ।
භ්රාතුර්වර්තසි භාර්යායාං ත්යක්ත්වා ධර්මං සනාතනම් ॥ 18 ॥
අස්ය ත්වං ධරමාණස්ය සුග්රීවස්ය මහාත්මනඃ ।
රුමායාං වර්තසේ කාමාත්ස්නුෂායාං පාපකර්මකෘත් ॥ 19 ॥
තද්ව්යතීතස්ය තේ ධර්මාත්කාමවෘත්තස්ය වානර ।
භ්රාතෘභාර්යාවමර්ශේऽස්මිංදංඩෝऽයං ප්රතිපාදිතඃ ॥ 20 ॥
න හි ධර්මවිරුද්ධස්ය ලෝකවෘත්තාදපේයුෂඃ ।
දංඩාදන්යත්ර පශ්යාමි නිග්රහං හරියූථප ॥ 21 ॥
න හි තේ මර්ෂයේ පාපං ක්ෂත්රියෝऽහං කුලෝද්භවඃ ।
ඖරසීං භගිනීං වාපි භාර්යාං වාප්යනුජස්ය යඃ ॥ 22 ॥
ප්රචරේත නරඃ කාමාත්තස්ය දංඩෝ වධඃ ස්මෘතඃ ।
භරතස්තු මහීපාලෝ වයං ත්වාදේශවර්තිනඃ ॥ 23 ॥
ත්වං තු ධර්මාදතික්රාංතඃ කථං ශක්යං උපේක්ෂිතුම් ।
ගුරූර්ධර්මව්යතික්රාංතං ප්රාජ්ඤෝ ධර්මේණ පාලයන් ॥ 24 ॥
භරතඃ කාමවෘත්තානාං නිග්රහේ පර්යවස්ථිතඃ ।
වයං තු භරතාදේශ විධිං කෘත්වා හරීශ්වර ।
ත්වද්විධාන්භින්නමර්යාදාන්නියංතුපර්යවස්ථිතාඃ ॥ 25 ॥
සුග්රීවේණ ච මේ සඛ්යං ලක්ෂ්මණේන යථා තථා ।
දාරරාජ්යනිමිත්තං ච නිඃශ්රේයසි රත ස්ස මේ ॥ 26 ॥
ප්රතිජ්ඤා ච මයා දත්තා තදා වානරසන්නිධෞ ।
ප්රතිජ්ඤා ච කථං ශක්යා මද්විධේනානවේක්ෂිතුම් ॥ 27 ॥
තදේභිඃ කාරණෛස්සර්වෛර්මහද්භිර්ධර්මසංහිතෛඃ ॥ 28 ॥
ශාසනං තප යද්යුක්තං තද්භවානනුමන්යතාම් ।
සර්වථා ධර්ම ඉත්යේව ද්රෂ්ටව්යස්තව නිග්රහඃ ॥ 29 ॥
වයස්යස්යෝපකර්තව්යං ධර්මමේවානුපශ්යතඃ ।
ශක්යං ත්වයාऽපි තත්කාර්යං ධර්මමේවානුපශ්යතා ॥ 30 ॥
ශ්රූයතේ මනුනා ගීතෞ ශ්ලෝකෞ චාරිත්රවත්සලෞ ।
ගෘහීතෞ ධර්මකුශලෛස්තත්තථා චරිතං හරේ ॥ 31 ॥
රාජභිර්ධෘතදංඩාස්තු කෘත්වා පාපානි මානවාඃ ।
නිර්මලාස්ස්වර්ගමායාංති සංතස්සුකෘතිනෝ යථා ॥ 32 ॥
ශාසනාද්වාऽපිමෝක්ෂාද්වා ස්තේනඃ ස්තේයාද්විමුච්යතේ ।
රාජාත්වශාසන්පාපස්ය තදවාප්නෝති කිල්බිෂම් ॥ 33 ॥
ආර්යේණ මම මාංධාත්රා ව්යසනං ඝෝරමීප්සිතම් ।
ශ්රමණේන කෘතේ පාපේ යථා පාපං කෘතං ත්වයා ॥ 34 ॥
අන්යෛරපි කෘතං පාපං ප්රමත්තෛර්වසුධාධිපෛඃ ।
ප්රායශ්චිත්තං ච කුර්වංති තේන තච්ඡාම්යතේ රජඃ ॥ 35 ॥
තදලං පරිතාපේන ධර්මතඃ පරිකල්පිතඃ ।
වධෝ වානරශාර්දූල න වයං ස්වවශේ ස්ථිතාඃ ॥ 36 ॥
ශෘණු චාප්යපරං භූයඃ කාරණං හරිපුංගව ।
යච්ඡ්රුත්වා හේතුමද්වීර න මන්යුං කර්තුමර්හසි ॥ 37 ॥
න මේ තත්ර මනස්තාපෝ න මන්යුර්හරිපුංගව ।
වාගුරාභිශ්ච පාශෛශ්ච කූටෛශ්ච විවිධෛර්නරාඃ ॥ 38 ॥
ප්රතිච්ඡන්නාශ්ච දෘශ්යාශ්ච ගෘහ්ණංති සුබහූන්මෘගාන් ।
ප්රධාවිතාන්වා විත්රස්තාන්විස්රබ්ධාංශ්චාපි නිෂ්ඨිතාන් ॥ 39 ॥
ප්රමත්තානප්රමත්තාන්වා නරා මාංසාර්ථිනෝ භෘශම් ।
විධ්යංති විමුඛාංශ්චාපි න ච දෝෂෝऽත්ර විද්යතේ ॥ 40 ॥
යාංති රාජර්ෂයශ්චාත්ර මෘගයාං ධර්මකෝවිදාඃ ।
තස්මාත්ත්වං නිහතෝ යුද්ධේ මයා බාණේන වානර ॥ 41 ॥
අයුධ්යන්ප්රතියුධ්යන්වා යස්මාච්ඡාඛාමෘගෝ හ්යසි ।
දුර්ලභස්ය ච ධර්මස්ය ජීවිතස්ය ශුභස්ය ච ॥ 42 ॥
රාජානෝ වානරශ්රේෂ්ඨ ප්රදාතාරෝ න සංශයඃ ।
තාන්න හිංස්යාන්න චාක්රෝශේන්නාක්ෂිපේන්නාප්රියං වදේත් ॥ 43 ॥
දේවා මානුෂරූපේණ චරංත්යේතේ මහීතලේ ।
ත්වං තු ධර්මමවිජ්ඤාය කේවලං රෝෂමාස්ථිතඃ ॥ 44 ॥
ප්රදූෂයසි මාං ධර්මේ පිතෘපෛතාමහේ ස්ථිතම් ।
ඒවමුක්තස්තු රාමේණ වාලී ප්රව්යථිතෝ භෘශම් ॥ 45 ॥
න දෝෂං රාඝවේ දධ්යෞ ධර්මේऽධිගතනිශ්චයඃ ।
ප්රත්යුවාච තතෝ රාමං ප්රාංජලිර්වානරේශ්වරඃ ॥ 46 ॥
යත්ත්වමාත්ථ නරශ්රේෂ්ඨ තදේවං නාත්ර සංශයඃ ।
ප්රතිවක්තුං ප්රකෘෂ්ටේ හි නාපකෘෂ්ටස්තු ශක්නුයාත් ॥ 47 ॥
යදයුක්තං මයා පූර්වං ප්රමාදාද්වාක්යමප්රියම් ।
තත්රාපි ඛලු මේ දෝෂං කර්තුං නාර්හසි රාඝව ।
තදයුක්තං මයා පූර්වං ප්රමාදාදුක්තමප්රියම් ।
තත්රාපි ඛලු මේ දෝෂං කර්තුං නාර්හසි රාඝව ॥ 48 ॥
ත්වං හි දෘෂ්ටාර්ථතත්ත්වජ්ඤඃ ප්රජානාං ච හිතේ රතඃ ।
කාර්යකාරණසිද්ධෞ ච ප්රසන්නා බුද්ධිරව්යයා ॥ 49 ॥
මාමප්යගතධර්මාණං ව්යතික්රාංතපුරස්කෘතම් ।
ධර්මසංහිතයා වාචා ධර්මජ්ඤ පරිපාලය ॥ 50 ॥
න ත්වාත්මානමහං ශෝචේ න තාරාං න ච බාංධවාන් ।
යථා පුත්රං ගුණජ්යේෂ්ඨමංගදං කනකාංගදම් ॥ 51 ॥
ස මමාදර්ශනාද්දීනෝ බාල්යාත්ප්රභෘති ලාලිතඃ ।
තටාක ඉව පීතාංබුරුපශෝෂං ගමිෂ්යති ॥ 52 ॥
බාලශ්චාකෘතබුද්ධිශ්ච ඒකපුත්රශ්ච මේ ප්රියඃ ।
තාරේයෝ රාම භවතා රක්ෂණීයෝ මහාබලඃ ॥ 53 ॥
සුග්රීවේ චාංගදේ චෛව විධත්ස්ව මතිමුත්තමාම් ।
ත්වං හි ශාස්තා ච ගෝප්තා ච කාර්යාකාර්යවිධෞ ස්ථිතඃ ॥ 54 ॥
යා තේ නරපතේ වෘත්තිර්භරතේ ලක්ෂ්මණේ ච යා ।
සුග්රීවේ චාංගදේ රාජංස්තාං ත්වමාධාතුමිහාසි ॥ 55 ॥
මද්දෝෂකෘතදෝෂාං තාං යථා තාරාං තපස්විනීම් ।
සුග්රීවෝ නාවමන්යේත තථාऽවස්ථාතුමර්හසි ॥ 56 ॥
ත්වයා හ්යනුගෘහීතේන රාජ්යං ශක්යමුපාසිතුම් ॥ 57 ॥
ත්වද්වශේ වර්තමානේන තව චිත්තානුවර්තිනා ।
ශක්යං දිවං චාර්ජයිතුං වසුධාං චාපි ශාසිතුම් ॥ 58 ॥
ත්වත්තෝऽහං වධමාකාංක්ෂන්වාර්යමාණෝऽපි තාරයා ।
සුග්රීවේණ සහ භ්රාත්රා ද්වංද්වයුද්ධමුපාගතඃ ॥ 59 ॥
ඉත්යුක්ත්වා සන්නතෝ රාමං විරරාම හරීශ්වරඃ ।
ස තමාශ්වාසයද්රාමෝ වාලිනං ව්යක්තදර්ශනම් ॥ 60 ॥
සාමසංපන්නයා වාචා ධර්මතත්ත්වාර්ථයුක්තයා ।
න සංතාපස්ත්වයා කාර්ය ඒතදර්ථං ප්ලවංගම ॥ 61 ॥
න වයං භවතා චිංත්යා නාප්යාත්මා හරිසත්තම ।
වයං භවද්විශේෂේණ ධර්මතඃ කෘතනිශ්චයාඃ ॥ 62 ॥
දංඩ්යේ යඃ පාතයේද්දංඩං දංඩ්යෝ යශ්චාපි දංඩ්යතේ ।
කාර්යකාරණසිද්ධාර්ථා වුභෞ තෞ නාවසීදතඃ ॥ 63 ॥
තද්භවාංදංඩසංයෝගාදස්මාද්විගතකල්මෂඃ ।
ගතස්ස්වාං ප්රකෘතිං ධර්ම්යං ධර්මදෘෂ්ටේන වර්ත්මනා ॥ 64 ॥
ත්යජ ශෝකං ච මෝහං ච භයං ච හෘදයේ ස්ථිතම් ।
ත්වයා විධානං හර්යග්ර්ය න ශක්යමතිවර්තිතුම් ॥ 65 ॥
යථා ත්වය්යංගදෝ නිත්යං වර්තතේ වානරේශ්වර ।
තථා වර්තේත සුග්රීවේ මයි චාපි න සංශයඃ ॥ 66 ॥
ස තස්ය වාක්යං මධුරං මහාත්මන ස්සමාහිතං ධර්මපථානුවර්තිනඃ ।
නිශම්ය රාමස්ය රණාවමර්දිනෝ වචස්සුයුක්තං නිජගාද වානරඃ ॥ 67 ॥
ශරාභිතප්තේන විචේතසා මයා ප්රදූෂිතස්ත්වං යදජානතා ප්රභෝ ।
ඉදං මහේංද්රෝපම භීමවික්රම ප්රසාදිතස්ත්වං ක්ෂම මේ නරේශ්වර ॥ 68 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ කිෂ්කිංධාකාංඩේ අෂ්ටාදශස්සර්ගඃ ॥
