ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ කිෂ්කිංධාකාංඩම් ।
අථ චතුර්විංශස්සර්ගඃ ।
තාං චාශ්රුවේගේන දුරාසදේන ත්වභිප්ලුතාං ශෝකමහාර්ණවේන ।
පශ්යංස්තදා වාල්යනුජස්තරස්වී භ්රාතුර්වධේනාප්රතිමේන තේපේ ॥ 1 ॥
ස බාෂ්පපූර්ණේන මුඛේන වීක්ෂ්ය ක්ෂණේන නිර්විණ්ණමනා මනස්වී ।
ජගාම රාමස්ය ශනෛස්සමීපං භෘත්යෛර්වෘතසංපරිදූයමානඃ ॥ 2 ॥
ස තං සමාසාද්ය ගෘහීතචාප මුදාත්තමාශීවිෂතුල්යබාණම් ।
යශස්විනං ලක්ෂණලක්ෂිතාංග මවස්ථිතං රාඝව මිත්යුවාච ॥ 3 ॥
යථා ප්රතිජ්ඤාතමිදං නරේංද්ර කෘතං ත්වයා දෘෂ්ටඵලං ච කර්ම ।
මමාද්ය භෝගේෂු නරේංද්රපුත්ර මනෝ නිවෘත්තං සහජීවිතේන ॥ 4 ॥
අස්යාං මහිෂ්යාං තු භෘශං රුදංත්යා පුරේ ච වික්රෝශති දුඃඛතප්තේ ।
හතේऽග්රජේ සංශයිතේऽංගදේ ච න රාම රාජ්යේ රමතේ මනෝ මේ ॥ 5 ॥
ක්රෝධාදමර්ෂාදතිවිප්රධර්ෂා ද්භ්රාතුර්වධෝ මේऽනුමතඃ පුරස්තාත් ।
හතේ ත්විදානීං හරියූථපේऽස්මින් සුතීව්රමික්ෂ්වාකුකුමාර තප්ස්යේ ॥ 6 ॥
ශ්රේයෝऽද්ය මන්යේ මම ශෛලමුඛ්යේ තස්මින්නිවාසශ්චිරමෘශ්යමූකේ ।
යථා තථා වර්තයතස්ස්වවෘත්ත්යා නේමං නිහත්ය ත්රිදිවස්ය ලාභඃ ॥ 7 ॥
න ත්වාං ජිඝාංසාමි චරේති යන්මා මයං මහාත්මා මතිමානුවාච ।
තස්යෛව තද්රාම වචෝऽනුරූප මිදං පුනඃ කර්ම ච මේऽනුරූපම් ॥ 8 ॥
භ්රාතා කථං නාම මහාගුණස්ය භ්රාතුර්වධං රාඝව රෝචයේත ।
රාජ්යස්ය දුඃඛස්ය ච වීර සාරං විචිංතයන්කාමපුරස්කෘතऽස්සන් ॥ 9 ॥
වධෝ හි මේ මතෝ නාසීත්ස්වමාහාත්ම්යාව්යතික්රමාත් ।
මමාऽසීද්බුද්ධිදෞරාත්ම්යාත්ප්රාණහාරී ව්යතික්රමඃ ॥ 10 ॥
ද්රුමශාඛාවභග්නෝऽහං මුහුර්තං පරිනිෂ්ටනන් ।
සාංත්වයිත්වා ත්වනේනෝක්තෝ න පුනඃ කර්තුමර්හසි ॥ 11 ॥
භ්රාතෘත්වමාර්යභාවශ්ච ධර්මශ්චානේන රක්ෂිතඃ ।
මයා ක්රෝධශ්ච කාමශ්ච කපිත්වං ච ප්රදර්ශිතම් ॥ 12 ॥
අචිංතනීයං පරිවර්ජනීය මනීප්සනීයං ස්වනවේක්ෂණීයම් ।
ප්රාප්තෝऽස්මි පාප්මානමිමං නරේංද්ර භ්රාතුර්වධාත්ත්වාෂ්ට්රවධාදිවේංද්රඃ ॥ 13 ॥
පාප්මානමිංද්රස්ය මහී ජලං ච වෘක්ෂාශ්ච කාමං ජගෘහුඃ ස්ත්රියශ්ච ।
කෝ නාම පාප්මානමිමං ක්ෂමේත ශාඛාමෘගස්ය ප්රතිපත්තුමිච්ඡේත් ॥ 14 ॥
නාර්හාමි සම්මානමිමං ප්රජානාං න යෞවරාජ්යං කුත ඒව රාජ්යම් ।
අධර්මයුක්තං කුලනාශයුක්ත මේවංවිධං රාඝව කර්ම කෘත්වා ॥ 15 ॥
පාපස්ය කර්තාऽස්මි විගර්හිතස්ය ක්ෂුද්රස්ය ලෝකාපකෘතස්ය චෛව ।
ශෝකෝ මහාන්මාමභිවර්තතේऽයං වෘෂ්ටේර්යථා නිම්නමිවාංබුවේගඃ ॥ 16 ॥
සෝදර්යඝාතාපරගාත්රවාලඃ සංතාපහස්තාක්ෂිශිරෝවිෂාණඃ ।
ඒනෝමයෝ මාමභිහංති හස්තී දෘප්තෝ නදීකූලමිව ප්රවෘද්ධඃ ॥ 17 ॥
අංහෝ බතේදං නෘවරාවිෂහ්යං නිවර්තතේ මේ හෘදි සාධුවෘත්තම් ।
විවර්ණමග්නෞ පරිතප්යමානං කිට්ටං යථා රාඝව ජාතරූපම් ॥ 18 ॥
මහාබලානාං හරියූථපානා මිදං කුලං රාඝව මන්නිමිත්තම් ।
අස්යාංගදප්යාපි ච ශෝකතාපා දර්ධස්ථිතප්රාණමිතීව මන්යේ ॥ 19 ॥
සුතස්සුලභ්යස්සුජනස්සුවශ්යඃ කුතස්තු පුත්රස්සදෘශෝऽංගදේන ।
න චාපි විද්යේත ස වීර දේශෝ යස්මින්භවේත්සෝදරසන්නිකර්ෂඃ ॥ 20 ॥
යද්යංගදෝ වීරවරාර්හ ජීවේත් ජීවේච්ඡ මාතා පරිපාලනාර්ථම් ।
විනා තු පුත්රං පරිතාපදීනා තාරා න ජීවේදිති නිශ්චිතං මේ ॥ 21 ॥
සෝऽහං ප්රවේක්ෂ්යාම්යතිදීප්තමග්නිං භ්රාත්රා ච පුත්රේණ ච සඛ්යමිච්ඡන් ।
ඉමේ විචේෂ්යංති හරිප්රවීරා ස්සීතාං නිදේශේ තව වර්තමානාඃ ॥ 22 ॥
කෘත්ස්නං තු තේ සේත්ස්යති කාර්යමේත න්මය්යප්රතීතේ මනුජේංද්රපුත්ර කුලස්ය හංතාරමජීවනාර්හං රාමානුජානීහි කෘතාගසං මාම් ॥ 23 ॥
ඉත්යේවමාර්තස්ය රඝුප්රවීරඃ ශ්රුත්වා වචෝ වාල්යනුජස්ය තස්ය ।
සංජාතබාෂ්පඃ පරවීරහංතා රාමෝ මුහූර්තං විමනා බභූව ॥ 24 ॥
තස්මින් ක්ෂණේऽභීක්ෂ්ණමවේක්ෂ්යමාණඃ ක්ෂිතික්ෂමාවාන්භුවනස්ය ගෝප්තා ।
රාමෝ රුදංතීං ව්යසනේ නිමග්නාං සමුත්සුකඃ සෝऽථ දදර්ශ තාරාම් ॥ 25 ॥
තාං චාරුනේත්රාං කපිසිංහනාථාං පතිං සමාශ්ලිෂ්ය තදා ශයානාම් ।
උත්ථාපයාමාසුරදීනසත්ත්වාං මංත්රිප්රධානාඃ කපිවීරපත්නීම් ॥ 26 ॥
සා විස්ඵුරංතී පරිරභ්යමාණා භර්තුස්සකාශාදපනීයමානා ।
දදර්ශ රාමං ශරචාපපාණිං ස්වතේජසා සූර්යමිව ජ්වලංතම් ॥ 27 ॥
සුසංවෘතං පාර්ථිපලක්ෂණෛශ්ච තං චාරුනේත්රං මෘගශාබනේත්රා ।
අදෘෂ්ටපූර්වං පුරුෂප්රධාන මයං ස කාකුත්ස්ථ ඉති ප්රජජ්ඤේ ॥ 28 ॥
තස්යේංද්රකල්පස්ය දුරාසදස්ය මහානුභාවස්ය සමීපමාර්යා ।
ආර්තාऽතිතූර්ණං ව්යසනාභිපන්නා ජගාම තාරා පරිවිහ්වලංතී ॥ 29 ॥
සා තං සමාසාද්ය විශුද්ධසත්ත්වා ශෝකේන සංභ්රාංතශරීරභාවා ।
මනස්විනී වාක්යමුවාච තාරා රාමං රණෝත්කර්ෂණලබ්ධලක්ෂම් ॥ 30 ॥
ත්වමප්රමේයශ්ච දුරාසදශ්ච ජිතේංද්රියශ්චෝත්තමධාර්මිකශ්ච ।
අක්ෂය්යකීර්තිශ්ච විචක්ෂණශ්ච ක්ෂිතික්ෂමාවාන්ක්ෂතජෝපමාක්ෂඃ ॥ 31 ॥
ත්වමාත්තබාණාසනබාණපාණි ර්මහාබලස්සංහනනෝපපන්නඃ ।
මනුෂ්යදේහාභ්යුදයං විහාය දිව්යේන දේහාභ්යුදයේන යුක්තඃ ॥ 32 ॥
යේනෛක බාණේන හතඃ ප්රියෝ මේ තේනෛව මාං ත්වං ජහි සායකේන ।
හතා ගමිෂ්යාමි සමීපමස්ය න මාමෘතේ රාම රමේත වාලී ॥ 33 ॥
ස්වර්ගේऽපි පද්මාමලපත්රනේත්ර ස්සමේත්ය සංප්රේක්ෂ්ය ච මාමපශ්යන් ।
න හ්යේෂ උච්චාවචතාම්රචූඩා විචිත්රවේෂාප්සරසෝऽභජිෂ්යත් ॥ 34 ॥
ස්වර්ගේऽපි ශෝකං ච විවර්ණතාං ච මයා විනා ප්රාප්ප්යති වීර වාලී ।
රම්යේ නගේංද්රස්ය තටාවකාශේ විදේහකන්යාරහිතෝ යථා ත්වම් ॥ 35 ॥
ත්වං වේත්ථ යාවද්වනිතාවිහීනඃ ප්රාප්නෝති දුඃඛං පුරුෂඃ කුමාරඃ ।
තත්ත්වං ප්රජානන් ජහි මාං න වාලී දුඃඛං මමාදර්ශනජං භජේත ॥ 36 ॥
යච්චාපි මන්යේත භවාන්මහාත්මා ස්ත්රීඝාතදෝෂෝ න භවේත්තු මහ්යම් ।
ආත්මේයමස්යේති ච මාං ජහි ත්වං න ස්ත්රීවධස්ස්යාන්මනුජේංද්රපුත්ර ॥ 37 ॥
ශාස්ත්රප්රයෝගාද්විවිධාච්ච වේදා දාත්මාහ්යනන්යඃ පුරුෂස්ය දාරාඃ ।
දාරාප්රදානාන්නහි දානමන්ය ත්ප්රදෘශ්යතේ ජ්ඤානවතාං හි ලෝකේ ॥ 38 ॥
ත්වං චාපි මාං තස්ය මම ප්රියස්ය ප්රදාස්ය සේ ධර්මමවේක්ෂ්ය වීර අනේන දානේන න ලප්ස්යසේ ත්ව මධර්මයෝගං මම වීර ඝාතාත් ॥ 39 ॥
ආර්තාමනාථාමපනීයමානා මේවං විධාමර්හසි මාං නිහංතුම් ।
අහං හි මාතංගවිලාසගාමිනා ප්ලවංගමානාමෘෂභේණ ධීමතා ॥ 40 ॥
විනා වරාර්හෝත්තමහේමමාලිනා චිරං න ශක්ෂ්යාමි නරේංද්ර ජීවිතුම් ।
ඉත්යේවමුක්තස්තු විභුර්මහාත්මා තාරාං සමාශ්වාස්ය හිතං බභාෂේ ॥ 41 ॥
මා වීරභාර්යේ විමතිං කුරුෂ්ව ලෝකෝ හි සර්වෝ විහිතෝ විධාත්රා ।
තං චෛව සර්වං සුඛදුඃඛයෝගං ලෝකෝऽබ්රවීත්තේන කෘතං විධාත්රා ॥ 42 ॥
ත්රයෝऽහි ලෝකා විහිතං විධානං නාතික්රමංතේ වශගා හි තස්ය ।
ප්රීතිං පරාං ප්රාප්ස්යසි තාං තථෛව පුත්රස්තු තේ ප්රාප්ස්යති යෞවරාජ්යම් ।
ධාත්රා විධානං විහිතං තථෛව න ශූරපත්නයඃ පරිදේවයංති ॥ 43 ॥
ආශ්වාසිතා තේන තු රාඝවේණ ප්රභාවයුක්තේන පරංතපේන ।
සා වීරපත්නී ධ්වනතා මුඛේන සුවේෂරූපා විරරාම තාරා ॥ 44 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ කිෂ්කිංධාකාංඩේ චතුර්විංශස්සර්ගඃ ॥
