ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ කිෂ්කිංධාකාංඩම් ।
අථ අෂ්ටාවිංශස්සර්ගඃ ।
ස තදා වාලිනං හත්වා සුග්රීවමභිෂිච්ය ච ।
වසන්මාල්යවතඃ පෘෂ්ඨේ රාමෝ ලක්ෂ්මණමබ්රවීත් ॥ 1 ॥
අයං ස කාලස්සංප්රාප්තස්සමයෝऽද්ය ජලාගමඃ ।
සංපශ්ය ත්වං නභෝ මේඝෛස්සංවෘතං ගිරිසන්නිභෛඃ ॥ 2 ॥
නවමාසධෘතං ගර්භං භාස්කරස්ය ගභස්තිභිඃ ।
පීත්වා රසං සමුද්රාණාං ද්යෞඃ ප්රසූතේ රසායනම් ॥ 3 ॥
ශක්යමංබරමාරුහ්ය මේඝසෝපානපංක්තිභිඃ ।
කුටජාර්ජුනමාලාභිරලංකර්තුං දිවාකරම් ॥ 4 ॥
සංධ්යාරාගෝත්ථිතෛස්තාම්රෛරංතේෂ්වධික පාංඩරෛඃ ।
ස්නිග්ධෛරභ්රපටච්ඡේදෛර්බද්ධව්රණමිවාංබරම් ॥ 5 ॥
මංදමාරුත නිශ්වාසං සංධ්යාචංදනරංජිතම් ।
ආපාංඩුජලදං භාති කාමාතුරමිවාංබරම් ॥ 6 ॥
ඒෂා ඝර්මපරික්ලිෂ්ටා නවවාරිපරිප්ලුතා ।
සීතේව ශෝකසංතප්තා මහී බාෂ්පං විමුංචති ॥ 7 ॥
මේඝෝදරවිනිර්මුක්තාඃ කහ්ලාරසුඛශීතලාඃ ।
ශක්යමංජලිභිඃ පාතුං වාතාඃ කේතකිගංධිනඃ ॥ 8 ॥
ඒෂ ඵුල්ලාර්ජුනශ්ශෛලඃ කේතකෛරධිවාසිතඃ ।
සුග්රීව ඉව ශාංතාරිර්ධාරාභිරභිෂිච්යතේ ॥ 9 ॥
මේඝකෘෂ්ණාජිනධරාඃ ධාරායජ්ඤෝපවීතිනඃ ।
මාරුතාපූරිතගුහාඃ ප්රාධීතා ඉව පර්වතාඃ ॥ 10 ॥
කශාභිරිව හෛමීභිර්විද්යුද්භිරිවතාඩිතම් ।
අංතස්ත්සතනිර්ඝෝෂං සවේදනමිවාංබරම් ॥ 11 ॥
නීලමේඝාශ්රිතා විද්යුත්ස්ඵුරංතී ප්රතිභාති මා ।
ස්ඵුරංතී රාවණස්යාංකේ වෛදේහීව තපස්විනී ॥ 12 ॥
ඉමාස්තා මන්මථවතාං හිතාඃ ප්රතිහතා දිශඃ ।
අනුලිප්තා ඉව ඝනෛර්නෂ්ටග්රහනිශාකරාඃ ॥ 13 ॥
චිද්බාෂ්පාභිසංරුද්ධාන් වර්ෂාගමසමුත්සුකාන් ।
කුටජාන්පශ්ය සෞමිත්රේ පුෂ්පිතාන්ගිරිසානුෂු ॥ 14 ॥
මම ශෝකාභිභූතස්ය කාමසංදීපනාන් ස්ථිතාන් ।
රජඃ ප්රශාංතං සහිමෝऽද්ය වායු ර්නිදාඝදෝෂප්රසරාඃ ප්රශාංතාඃ ।
ස්ථිතා හි යාත්රා වසුධාධිපානාං ප්රවාසිනෝ යාංති නරාස්ස්වදේශාන් ॥ 15 ॥
සංප්රස්ථිතා මානසවාසලුබ්ධාඃ ප්රියාන්විතාඃ සංප්රති චක්රවාකාඃ ।
අභීක්ෂ්ණවර්ෂෝදකවික්ෂතේෂු යානානි මාර්ගේෂු න සංපතංති ॥ 16 ॥
ක්වචිත්ප්රකාශං ක්වචිදප්රකාශං නභඃ ප්රකීර්ණාංබුධරං විභාති ।
ක්වචිත්ක්වචිත්පර්වතසන්නිරුද්ධං රූපං යථා ශාංතමහාර්ණවස්ය ॥ 17 ॥
ව්යාමිශ්රිතං සාර්ජකදංබපුෂ්පෛ ර්නවං ජලං පර්වතධාතුතාම්රම් ।
මයූරකේකාභිරනුප්රයාතං ශෛලාපගාශ්ශීඝ්රතරං වහංති ॥ 18 ॥
රසාකුලං ෂට්පදසන්නිකාශං ප්රභුජ්යතේ ජංබුඵලං ප්රකාමම් ।
අනේකවර්ණං පවනාවධූතං භූමෞ පතත්යාම්රඵලං විපක්වම් ॥ 19 ॥
විද්යුත්පතාකාස්සබලාකමාලාඃ ශෛලේංද්රකූටාකෘතිසන්නිකාශාඃ ।
ගර්ජංති මේඝාඃ සමුදීර්ණනාදාඃ මත්තා ගජේංද්රා ඉව සංයුගස්ථාඃ ॥ 20 ॥
වර්ෂෝදකාප්යායිතශාද්වලානි ප්රවෘත්තනෘත්තෝත්සවබර්හිණානි ।
වනානි නිර්වෘෂ්ටවලාහකානි පශ්යාපරාහ්ණේෂ්වධිකං විභාංති ॥ 21 ॥
සමුද්වහංත ස්සලිලාතිභාරං බලාකිනෝ වාරිධරා නදංතඃ ।
මහත්සු ශෘංගේෂු මහීධරාණාං විශ්රම්ය විශ්රම්ය පුනඃ ප්රයාංති ॥ 22 ॥
මේඝාභිකාමා පරිසංපතංතී සම්මෝදිතා භාති බලාකපංක්තිඃ ।
වාතාවධූතා වරපෞංඩරීකී ලංබේව මාලා රචිතාංබරස්ය ॥ 23 ॥
බාලේංද්රගෝපාංතරචිත්රිතේන විභාති භූමිර්නවශාද්වලේන ।
ගාත්රානුපෘක්තේන ශුකප්රභේණ නාරීව ලාක්ෂෝක්ෂිතකංබලේන ॥ 24 ॥
නිද්රා ශනෛඃ කේශවමභ්යුපෛති ද්රුතං නදී සාගරමභ්යුපෛති ।
හෘෂ්ටා බලාකා ඝනමභ්යුපෛති කාංතා සකාමා ප්රියමභ්යුපෛති ॥ 25 ॥
ජාතා වනාංතාශ්ශිඛිසංප්රනෘත්තා ජාතාඃ කදංබාඃ සකදංබශාඛාඃ ।
ජාතා වෘෂා ගෝෂු සමානකාමා ජාතා මහී සස්යවනාභිරාමා ॥ 26 ॥
වහංති වර්ෂංති නදංති භාංති ධ්යායංති නෘත්යංති සමාශ්වසංති ।
නද්යෝ ඝනා මත්තගජා වනාංතාඃ ප්රියාවිහීනාශ්ශිඛිනඃ ප්ලවංගමාඃ ॥ 27 ॥
ප්රහර්ෂිතාඃ කේතකපුෂ්පගංධ මාඝ්රාය හෘෂ්ටා වනනිර්ඣරේෂු ।
ප්රපාතශබ්දාකුලිතා ගජේංද්රා ස්සාර්ධං මයූරෛ ස්සමදා නදංති ॥ 28 ॥
ධාරානිපාතෛරභිහන්යමානාඃ කදංබශාඛාසු විලංබමානාඃ ।
ක්ෂණාර්ජිතං පුෂ්පරසාවගාඪං ශනෛර්මදං ෂට්චරණාස්ත්යජංති ॥ 29 ॥
අංගාරචූර්ණෝත්කරසන්නිකාශෛඃ ඵලෛස්සුපර්යාප්තරසෛස්සමෘද්ධෛඃ ।
ජංබූද්රුමාණාං ප්රවිභාංති ශාඛාඃ නිලීයමානා ඉව ෂට්පදෞඝෛඃ ॥ 30 ॥
තටිත්පතාකාභිරලංකෘතානා මුදීර්ණගංභීරමහාරවාණාම් ।
විභාංති රූපාණි බලාහකානාං රණෝද්යතානාමිව වානරණානාම් ॥ 31 ॥
මාර්ගානුගශ්ශෛලවනානුසාරී සංප්රස්ථිතෝ මේඝරවං නිශම්ය ।
යුද්ධාභිකාමඃ ප්රතිනාදශංකී මත්තෝ ගජේංද්රඃ ප්රතිසන්නිවෘත්තඃ ॥ 32 ॥
ක්වචිත්ප්රගීතා ඉව ෂට්පදෞඝෛඃ ක්වචිත්ප්රනෘත්තා ඉව නීලකංඨෛඃ ।
ක්වචිත්ප්රමත්තා ඉව වාරණේංද්රෛ ර්විභාංත්යනේකාශ්රයිණෝ වනාංතාඃ ॥ 33 ॥
කදංබසර්ජාර්ජුනකංදලාඪ්යා වනාංතභූමිර්නවවාරිපූර්ණා ।
මයූරමත්තාභිරුතප්රනෘත්තෛ රාපානභූමිප්රතිමා විභාති ॥ 34 ॥
මුක්තාසකාශං සලිලං පතද්වෛ සුනිර්මලං පත්රපුටේෂු ලග්නම් ।
හෘෂ්ටා විවර්ණච්ඡදනා විහංගා ස්සුරේංද්රදත්තං තෘෂිතාඃ පිබංති ॥ 35 ॥
ෂට්පාදතංත්රීමධුරාභිධානං ප්ලවංගමෝදීරිතකංඨතාලම් ।
ආවිෂ්කෘතං මේඝමෘදංගනාදෛ ර්වනේෂු සංගීතමිව ප්රවෘත්තම් ॥ 36 ॥
ක්වචිත්ප්රනෘත්තෛඃ ක්වචිදුන්නදද්භිඃ ක්වචිච්ච වෘක්ෂාග්රනිෂණ්ණකායෛඃ ।
ව්යාලංබබර්හාභරණෛර්මයූරෛ ර්වනේෂු සංගීතමිව ප්රවෘත්තම් ॥ 37 ॥
ස්වනෛර්ඝනානාං ප්ලවගාඃ ප්රබුද්ධාඃ විහාය නිද්රාං චිරසන්නිරුද්ධාම් ।
අනේකරූපාකෘතිවර්ණනාදාඃ නවාංබුධාරාභිහතා නදංති ॥ 38 ॥
නද්යස්සමුද්වාහිතචක්රවාකා ස්තටානි ශීර්ණාන්යපවාහයිත්වා ।
දෘප්තා නවප්රාභෘතපූර්ණභෝගාඃ ද්රුතං ස්වභර්තාරමුපෝපයාංති ॥ 39 ॥
නීලේෂු නීලාඃ ප්රවිභාංති සක්තාඃ මේඝේෂු මේඝා නවවාරිපූර්ණාඃ ।
දවාග්නිදග්ධේෂු දවාග්නිදග්ධා ශ්ශෛලේෂු ශෛලා ඉව බද්ධමූලාඃ ॥ 40 ॥
ප්රහෘෂ්ටසන්නාදිතබර්හිණානි සශක්රගෝපාකුලශාද්වලානි ।
චරංති නීපාර්ජුනවාසිතානි ගජාස්සුරම්යාණි වනාංතරාණි ॥ 41 ॥
නවාංබුධාරාහතකේසරාණි ද්රුතං පරිත්යජ්ය සරෝරුහාණි ।
කදංබපුෂ්පාණි සකේසරාණි නවානි හෘෂ්ටා භ්රමරාඃ පතංතිඃ ॥ 42 ॥
මත්තා ගජේංද්රා මුදිතා ගවේංද්රා වනේෂු විශ්රාංතතරා මෘගේංද්රා ।
රම්යා නගේංද්රා නිභෘතා නරේංද්රාඃ ප්රක්රීඩිතෝ වාරිධරෛස්සුරේංද්රඃ ॥ 43 ॥
මේඝාස්සමුද්ධූතසමුද්රනාදාඃ මහාජලෞඝෛර්ගගනාවලංබාඃ ।
නදීස්තටාකානි සරාංසි වාපී ර්මහීං ච කෘත්ස්නාමපවාහයංති ॥ 44 ॥
වර්ෂප්රවේගා විපුලාඃ පතංති ප්රවාංති වාතාස්සමුදීර්ණඝෝෂාඃ ।
ප්රණෂ්ටකූලාඃ ප්රවහංති ශීඝ්රං නද්යෝජලෛර්විප්රතිපන්නමාර්ගාඃ ॥ 45 ॥
නරෛර්නරේංද්රා ඉව පර්වතේංද්රා ස්සුරේංද්රදත්තෛඃ පවනෝපනීතෛඃ ।
ඝනාංබුකුංභෛරභිෂිච්යමානා රූපං ශ්රියං ස්වාමිව දර්ශයංති ॥ 46 ॥
ඝනෝපගූඪං ගගනං සතාරං න භාස්කරෝ දර්ශනමභ්යුපෛති ।
නවෛර්ජලෞඝෛර්ධරණී විසෘප්තා තමෝ විලිප්තා න දිශඃ ප්රකාශාඃ ॥ 47 ॥
මහාංති කූටානි මහීධරාණාං ධාරාභිධෞතාන්යධිකං විභාංති ।
මහාප්රමාණෛර්විපුලෛඃ ප්රපාතෛ ර්මුක්තාකලාපෛරිව ලංබමානෛඃ ॥ 48 ॥
ශෛලෝපලප්රස්ඛලමානවේගා ශ්ශෛලෝත්තමානාං විපුලාඃ ප්රපාතාඃ ।
ගුහාසු සන්නාදිතබර්හිණාසු හාරා විකීර්යංත ඉවාවභාංති ॥ 49 ॥
ශීඝ්රප්රවේගා විපුලාඃ ප්රපාතාඃ නිර්ධෞතශෘංගෝපතලා ගිරීණාම් ।
මුක්තාකලාපප්රතිමාඃ පතංතෝ මහාගුහෝත්සංගතලෛර්ධ්රියංතේ ॥ 50 ॥
සුරතාමර්දවිච්ඡින්නාස්ස්වර්ගස්ත්රීහාරමෞක්තිකාඃ ।
පතංති චාතුලා දික්ෂු තෝයධාරාස්සමංතතඃ ॥ 51 ॥
නිලීයමානෛර්විහගෛර්නිමීලද්භිශ්ච පංකජෛඃ ।
විකසංත්යා ච මාලත්යා ගතෝऽස්තං ජ්ඤායතේ රවිඃ ॥ 52 ॥
වෘත්තා යාත්රා නරේංද්රාණාං සේනා ප්රතිනිවර්තතේ ।
වෛරාණි චෛව මාර්ගාශ්ච සලිලේන සමීකෘතාඃ ॥ 53 ॥
මාසි ප්රෝෂ්ඨපදේ බ්රහ්ම බ්රාහ්මණානාං විවක්ෂතාම් ।
අයමධ්යායසමයස්සාමගානාමුපස්ථිතඃ ॥ 54 ॥
නිවෘත්තකර්මායතනෝ නූනං සංචිතසංචයඃ ।
ආෂාඪීමභ්යුපගතෝ භරතඃ කෝසලාධිපඃ ॥ 55 ॥
නූනමාපූර්යමාණායාස්සර්වව්යා වර්ධතේ රයඃ ।
මාං සමීක්ෂ්ය සමායාංතමයෝධ්යායා ඉව ස්වනඃ ॥ 56 ॥
ඉමාස්ඵීතගුණා වර්ෂාස්සුග්රීවස්සුඛමශ්නුතේ ।
විජිතාරිඃ සදාරශ්ච රාජ්යේ මහති ච ස්ථිතඃ ॥ 57 ॥
අහං තු හෘතදාරශ්ච රාජ්යාච්ය මහතශ්ච්යුතඃ ।
නදීකූලමිව ක්ලින්නමවසීදාමි ලක්ෂ්මණ ॥ 58 ॥
ශෝකශ්ච මම විස්තීර්ණෝ වර්ෂාශ්ච භෘශදුර්ගමාඃ ।
රාවණශ්ච මහාන් ශත්රුරපාරං ප්රතිභාති මේ ॥ 59 ॥
අයාත්රාං චෛව දෘෂ්ට්වේමාං මාර්ගාංශ්ච භෘශදුර්ගමාන් ।
ප්රණතේ චෛව සුග්රීවේ න මයා කිංචිදීරිතම් ॥ 60 ॥
අපි චාතිපරික්ලිෂ්ටං චිරාද්දාරෛස්සමාගතම් ।
ආත්මකාර්යගරීයස්ත්වාද්වක්තුං නේච්ඡාමි වානරම් ॥ 61 ॥
ස්වයමේව හි විශ්රම්ය ජ්ඤාත්වා කාලමුපාගතම් ।
උපකාරං ච සුග්රීවෝ වේත්ස්යතේ නාත්ර සංශයඃ ॥ 62 ॥
තස්මාත්කාලප්රතීක්ෂෝऽහං ස්ථිතෝऽස්මි ශුභලක්ෂණ ।
සුග්රීවස්ය නදීනාං ච ප්රසාදමමනුපාලයන් ॥ 63 ॥
උපකාරේණ වීරස්තු ප්රතීකාරේණ යුජ්යතේ ।
අකෘතජ්ඤෝऽප්රතිකෘතෝ හංති සත්ත්වවතාං මනඃ ॥ 64 ॥
අථෛවමුක්තඃ ප්රණිධාය ලක්ෂ්මණඃ කෘතාංජලිස්තත්ප්රතිපූජ්ය භාෂිතම් ।
උවාච රාමං ස්වභිරාමදර්ශනං ප්රදර්ශයංදර්ශනමාත්මනශ්ශුභම් ॥ 65 ॥
යථෝක්තමේතත්තව සර්වමීප්සිතං නරේංද්ර කර්තා නචිරාද්ධරීශ්වරඃ ।
ශරත්ප්රතීක්ෂඃ ක්ෂමතාමිමං භවාන් ජලප්රපාතං රිපුනිග්රහේ ධෘතඃ ॥ 66 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ කිෂ්කිංධාකාංඩේ අෂ්ටාවිංශස්සර්ගඃ ॥
