ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අයෝධ්යාකාංඩම් ।
අථ ත්රයෝවිංශස්සර්ගඃ ।
ඉති බ්රුවති රාමේ තු ලක්ෂ්මණෝऽධශ්ශිරා මුහුඃ ।
ශ්රෘත්වා මධ්යං ජගාමේව මනසා දුඃඛහර්ෂයෝඃ ॥ 1 ॥
තදා තු බධ්ද්වා භ්රුකුටීං භ්රුවෝර්මධ්යේ නරර්ෂභඃ ।
නිශශ්වාස මහාසර්පෝ බිලස්ථ ඉව රෝෂිතඃ ॥ 2 ॥
තස්ය දුෂ්ප්රතිවීක්ෂං තද්භ්රුකුටීසහිතං තදා ।
බභෞ ක්රුද්ධස්ය සිංහස්ය මුඛස්ය සදෘශං මුඛම් ॥ 3 ॥
අග්රහස්තං විධුන්වංස්තු හස්තී හස්තමිවාත්මනඃ ।
තිර්යගූර්ධ්වං ශරීරේ ච පාතයිත්වා ශිරෝධරාම් ॥ 4 ॥
අග්රාක්ෂ්ණා වීක්ෂමාණස්තු තිර්යග්භ්රාතරමබ්රවීත් ।
අස්ථානේ සංභ්රමෝ යස්ය ජාතෝ වෛ සුමහානයම් ॥ 5 ॥
ධර්මදෝෂ ප්රසංගේන ලෝකස්යානතිශංකයා ।
කථංහ්යේතදසංභ්රාංතස්ත්වද්විධෝ වක්තුමර්හති ॥ 6 ॥
යථා දෛවමශෞඩීරං ශෞංඩීර ක්ෂත්රියර්ෂභ ।
කින්නාම කෘපණං දෛවමශක්තමභිශංසසි ॥ 7 ॥
පාපයෝස්තේ කථං නාම තයෝශ්ශංකා න විද්යතේ ।
සංති ධර්මෝපධා ශ්ලක්ෂ්ණාඃ ධර්මාත්මන්කිං න බුධ්යසේ ॥ 8 ॥
තයෝස්සුචරිතං ස්වාර්ථං ශාඨ්යාත්පරිජිහීර්ෂතෝඃ ।
යදි නෛවං ව්යවසිතං ස්යාද්ධි ප්රාගේව රාඝව ॥ 9 ॥
තයෝඃ ප්රාගේව දත්තශ්ච ස්යාද්වරඃ ප්රකෘතශ්ච සඃ ।
ලෝකවිද්විෂ්ටමාරබ්ධං ත්වදන්යස්යාභිෂේචනම් ।
නෝත්සහේ සහිතුං වීර තත්ර මේ ක්ෂංතුමර්හසි ॥ 10 ॥
යේනේය මාගතා ද්වෛධං තව බුද්ධිර්මහාමතේ ।
ස හි ධර්මෝ මම ද්වේෂ්යඃ ප්රසංගාද්යස්ය මුහ්යසි ॥ 11 ॥
කථං ත්වං කර්මණා ශක්තඃ කෛකේයීවශවර්තිනඃ ।
කරිෂ්යසි පිතුර්වාක්යමධර්මිෂ්ඨං විගර්හිතම් ॥ 12 ॥
යද්යයං කිල්බිෂාද්භේදඃ කෘතෝऽප්යේවං න ගෘහ්යතේ ।
ජායතේ තත්ර මේ දුඃඛං ධර්මසංගශ්ච ගර්හිතඃ ॥ 13 ॥
මනසාऽපි කථං කාමං කුර්යාස්ත්වං කාමවෘත්තයෝඃ ।
තයෝස්ත්වහිතයෝර්නිත්යං ශත්ර්වෝඃ පිත්රභිධානයෝඃ ॥ 14 ॥
යද්යපි ප්රතිපත්තිස්තේ දෛවී චාපි තයෝර්මතම් ।
තථාප්යුපේක්ෂණීයං තේ න මේ තදපි රෝචතේ ॥ 15 ॥
වික්ලබෝ වීර්යහීනෝ යස්ස දෛවමනුවර්තතේ ।
වීරාස්සංභාවිතාත්මානෝ න දෛවං පර්යුපාසතේ ॥ 16 ॥
දෛවං පුරුෂකාරේණ යඃ සමර්ථඃ ප්රබාධිතුම් ।
න දෛවේන විපන්නාර්ථඃ පුරුෂස්සෝऽවසීදති ॥ 17 ॥
ද්රක්ෂ්යංති ත්වද්ය දෛවස්ය පෞරුෂං පුරුෂස්ය ච ।
දෛවමානුෂයෝරද්ය ව්යක්තා ව්යක්තිර්භවිෂ්යති ॥ 18 ॥
අද්ය මත්පෞරුෂහතං දෛවං ද්රක්ෂ්යංති වෛ ජනාඃ ।
යද්දෛවාදාහතං තේऽද්ය දෘෂ්ටං රාජ්යාභිෂේචනම් ॥ 19 ॥
අත්යංකුශමිවෝද්දාමං ගජං මදබලෝද්ධතම් ।
ප්රධාවිතමහං දෛවං පෞරුෂේණ නිවර්තයේ ॥ 20 ॥
ලෝකපාලාස්සමස්තා ස්තේ නාද්ය රාමාභිෂේචනම් ।
න ච කෘත්ස්නාස්ත්රයෝ ලෝකා විහන්යුඃ කිං පුනඃ පිතා ॥ 21 ॥
යෛර්නිවාසස්තවාරණ්යේ මිථෝ රාජන්සමර්ථිතඃ ।
අරණ්යේ තේ නිවත්ස්යංති චතුර්දශ සමාස්තථා ॥ 22 ॥
අහං තදාශාං ඡේත්ස්යාමි පිතුස්තස්යාශ්ච යා තව ।
අභිෂේකවිඝාතේන පුත්රරාජ්යාය වර්තතේ ॥ 23 ॥
මද්බලේන විරුද්ධාය න ස්යාද්දෛවබලං තථා ।
ප්රභවිෂ්යති දුඃඛාය යථෝග්රං පෞරුෂං මම ॥ 24 ॥
ඌර්ධ්වං වර්ෂසහස්රාංතේ ප්රජාපාල්යමනංතරම් ।
ආර්යපුත්රාඃ කරිෂ්යංති වනවාසං ගතේ ත්වයි ॥ 25 ॥
පූර්වං රාජර්ෂිවෘත්ත්යා හි වනවාසෝ විධීයතේ ।
ප්රජා නික්ෂිප්ය පුත්රේෂු පුත්රවත්පරිපාලනේ ॥ 26 ॥
ස චේද්රාජන්යනේකාග්රේ රාජ්යවිභ්රමශංකයා ।
නෛවමිච්ඡසි ධර්මාත්මන් රාජ්යං රාම ත්වමාත්මනි ॥ 27 ॥
ප්රතිජානේ ච තේ වීර මාऽභූවං වීරලෝකභාක් ।
රාජ්යං ච තව රක්ෂේයමහං වේලේව සාගරම් ॥ 28 ॥
මංගලෛරභිෂිංචස්ව තත්ර ත්වං ව්යාපෘතෝ භව ।
අහමේකෝ මහීපාලානලං වාරයිතුං බලාත් ॥ 29 ॥
න ශෝභාර්ථාවිමෞ බාහූ න ධනුර්භූෂණාය මේ ।
නාऽසිරාබංධනාර්ථාය න ශරාස්තංභහේතවඃ ॥ 30 ॥
අමිත්රදමනාර්ථං මේ සර්වමේතච්චතුෂ්ටයම් ।
න චාහං කාමයේऽත්යර්ථං යස්ස්යාච්ඡත්රුර්මතෝ මම ॥ 31 ॥
අසිනා තීක්ෂ්ණධාරේණ විද්යුච්චලිතවර්චසා ।
ප්රගෘහීතේන වෛ ශත්රුං වජ්රිණං වා න කල්පයේ ॥ 32 ॥
ඛඩ්ගනිෂ්පේෂනිෂ්පිෂ්ටෛර්ගහනා දුශ්චරා ච මේ ।
හස්ත්යශ්වනරහස්තෝරුශිරෝභිර්භවිතා මහී ॥ 33 ॥
ඛඩ්ගධාරාහතා මේऽද්ය දීප්යමානා ඉවාද්රයඃ ।
පතිෂ්යංති ද්විපා භූමෞ මේඝා ඉව සවිද්යුතඃ ॥ 34 ॥
බද්ධගෝධාංගුලිත්රාණේ ප්රගෘහීතශරාසනේ ।
කථං පුරුෂමානී ස්යාත්පුරුෂාණාං මයි ස්ථිතේ ॥ 35 ॥
බහුභිශ්චෛකමත්යස්යන්නේකේන ච බහූන්ජනාන් ।
විනියෝක්ෂ්යාම්යහං බාණාන්නෘවාජිගජමර්මසු ॥ 36 ॥
අද්ය මේऽස්ත්රප්රභාවස්ය ප්රභාවඃ ප්රභවිෂ්යති ।
රාජ්ඤශ්චාප්රභුතාං කර්තුං ප්රභුත්වං තව ච ප්රභෝඃ ॥ 37 ॥
අද්ය චංදනසාරස්ය කේයූරාමෝක්ෂණස්ය ච ।
වසූනාං ච විමෝක්ෂස්ය සුහෘදාං පාලනස්ය ච ॥ 38 ॥
අනුරූපාවිමෞ බාහූ රාම කර්ම කරිෂ්යතඃ ।
අභිෂේචනවිඝ්නස්ය කර්තෘණාං තේ නිවාරණේ ॥ 39 ॥
බ්රවීහි කෝऽද්යෛව මයා වියුජ්යතාං තවා සුහෘත්ප්රාණයශස්සුහෘජ්ජනෛඃ ।
යථා තවේයං වසුධා වශේ භවේ ත්තථෛව මාං ශාධි තවාස්මි කිංකරඃ ॥ 40 ॥
විමෘජ්ය බාෂ්පං පරිසාංත්ව්යචාසකෘත් ස ලක්ෂ්මණං රාඝවවංශවර්ධනඃ ।
උවාච පිත්ර්යේ වචනේ ව්යවස්ථිතං නිබෝධ මාමේෂ හි සෞම්ය සත්පථඃ ॥ 41 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අයෝධ්යාකාංඩේ ත්රයෝවිංශස්සර්ගඃ ॥
