ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අයෝධ්යාකාංඩම් ।
අථ ෂඩධිකශතතමස්සර්ගඃ ।
ඒවමුක්ත්වා තු විරතේ රාමේ වචනමර්ථවත් ।
තතෝ මංදාකිනීතීරේ රාමං ප්රකෘතිවත්සලම් ॥ 1 ॥
උවාච භරත ශ්චිත්රං ධාර්මිකෝ ධාර්මිකං වචඃ ।
කෝ හි ස්යාදීදෘශෝ ලෝකේ යාදෘශ ස්ත්වමරිංදමඃ ॥ 2 ॥
න ත්වාං ප්රව්යථයේද්දුඃඛං ප්රීතිර්වා නප්රහර්ෂයේත් ।
සම්මතශ්චාසි වෘද්ධානාං තාංශ්ච පෘච්ඡසි සංශයාන් ॥ 3 ॥
කෝ හි ස්යාදීදෘශෝ ලෝකේ යාදෘශ ස්ත්වමරිංදම ॥ 4 ॥
න ත්වාං ප්රව්යථයේද්දුඃඛං ප්රීතිර්වා නප්රහර්ෂයේත් ।
සම්මතශ්චාසි වෘද්ධානාං තාංශ්ච පෘච්ඡසි සංශයාන් ॥ 5 ॥
යථා මෘත ස්තථා ජීවන්යථාऽසති තථා සති ।
යස්යෛෂ බුද්ධිලාභ ස්ස්යාත්පරිතප්යේත කේන සඃ ॥ 6 ॥
පරාවරජ්ඤෝ යශ්ච ස්යාද් යථා ත්වං මනුජාධිප ।
ස ඒව ව්යසනං ප්රාප්ය න විෂීදිතුමර්හති ॥ 7 ॥
අමරෝපමසත්ත්ව ස්ත්වං මහාත්මා සත්යසංගරඃ ।
සර්වජ්ඤ ස්සර්වදර්ශී ච බුද්ධිමාංශ්චාසි රාඝව ॥ 8 ॥
න ත්වාමේවං ගුණෛර්යුක්තං ප්රභවාභවකෝවිදම් ।
අවිෂහ්යතමං දුඃඛමාසාදයිතුමර්හති ॥ 9 ॥
ප්රෝෂිතේ මයි යත්පාපං මාත්රා මත්කාරණාත්කෘතම් ।
ක්ෂුද්රයා තදනිෂ්ටං මේ ප්රසීදතු භවාන්මම ॥ 10 ॥
ධර්මබංධේන බද්ධෝऽස්මි තේනේමාං නේහ මාතරම් ।
හන්මිතීව්රේණ දංඩේන දංඩාර්හාං පාපකාරිණීම් ॥ 11 ॥
කථං දශරථා ජ්ජාත ශ්ශුද්ධාභිජනකර්මණඃ ।
ජානන් ධර්මමධර්මිෂ්ඨං කුර්යාං කර්ම ජුගුප්සිතම් ॥ 12 ॥
ගුරුඃ ක්රියාවාන්වෘද්ධශ්ච රාජා ප්රේතඃ පිතේතිච ।
තාතං න පරිගර්හේයං දෛවතං චේති සංසදි ॥ 13 ॥
කෝ හි ධර්මාර්ථයෝර්හීනමීදෘශං කර්ම කිල්බිෂම් ।
ස්ත්රියාඃ ප්රියං චිකීර්ෂු ස්සන්කුර්යාද්ධර්මජ්ඤ ධර්මවිත් ॥ 14 ॥
අංතකාලේ හි භූතානි මුහ්යංතීති පුරා ශ්රුතිඃ ।
රාජ්ඤෛවං කුර්වතා ලෝකේ ප්රත්යක්ෂං සා ශ්රුතිඃ කෘතා ॥ 15 ॥
සාධ්වර්ථමභිසංධාය ක්රෝධාන්මෝහාච්ච සාහසාත් ।
තාතස්ය යදතික්රාංතං ප්රත්යාහරතු තද්භවාන් ॥ 16 ॥
පිතුර්හි සමතික්රාංතං පුත්රෝ යස්සාධු මන්යතේ ।
තදපත්යං මතං ලෝකේ විපරීතමතෝऽන්යථා ॥ 17 ॥
තදපත්යං භවානස්තු මා භවාන් දුෂ්කෘතං පිතුඃ ।
අභිපත්තා කෘතං කර්ම ලෝකේ ධීරවිගර්හිතම් ॥ 18 ॥
කෛකේයීං මාං ච තාතං ච සුහෘදෝ බාංධවාංශ්ච නඃ ।
පෞරජානපදාන්සර්වාංස්ත්රාතු සර්වමිදං භවාන් ॥ 19 ॥
ක්ව චාරණ්යං ක්වච ක්ෂාත්රං ක්ව ජටාඃ ක්ව ච පාලනම් ।
ඊදෘශං ව්යාහතං කර්ම න භවාන්කර්තුමර්හති ॥ 20 ॥
ඒෂ හි ප්රථමෝ ධර්මඃ ක්ෂත්රියස්යාභිෂේචනම් ।
යේන ශක්යං මහාප්රාජ්ඤ ප්රජානාං පරිපාලනම් ॥ 21 ॥
කශ්ච ප්රත්යක්ෂමුත්සෘජ්ය සංශයස්ථ මලක්ෂණම් ।
ආයතිස්ථං චරේ ද්ධර්මං ක්ෂත්රබංදුරනිශ්චිතම් ॥ 22 ॥
අථ ක්ලේශජ මේව ත්වං ධර්මං චරිතු මිච්ඡසි ।
ධර්මේණ චතුරෝ වර්ණාන්පාලයන් ක්ලේශ මාප්නුහි ॥ 23 ॥
චතුර්ණාමාශ්රමාණාං හි ගාර්හස්ථ්යං ශ්රේෂ්ඨමුත්තමම් ।
ආහුර්ධර්මජ්ඤ ධර්මජ්ඤාස්තං කථං ත්යක්තු මර්හසි ॥ 24 ॥
ශ්රුතේන බාලඃ ස්ථානේන ජන්මනා භවතෝ හ්යහම් ।
ස කථං පාලයිෂ්යාමි භූමිං භවති තිෂ්ඨති ॥ 25 ॥
හීනබුද්ධිගුණෝ බාලෝ හීනඃ ස්ථානේන චාප්යහම් ।
භවතා ච විනාභූතෝ න වර්තයිතුමුත්සුහේ ॥ 26 ॥
ඉදං නිඛිල මව්යග්රං රාජ්යං පිත්ර්යමකංටකම් ।
අනුශාධි ස්වධර්මේණ ධර්මජ්ඤ සහබාංධවෛඃ ॥ 27 ॥
ඉහෛව ත්වාऽභිෂිංචංතු සර්වාඃ ප්රකෘතය ස්සහ ।
ඍත්විජ ස්සවසිෂ්ඨාශ්ච මංත්රවින්මංත්රකෝවිදාඃ ॥ 28 ॥
අභිෂික්තස්ත්වමස්මාභිරයෝධ්යාං පාලනේ ව්රජ ।
විජිත්ය තරසා ලෝකාන්මරුද්භිරිව වාසවඃ ॥ 29 ॥
ඍණානි ත්රීණ්යපාකුර්වංදුර්හෘදස්සාධු නිර්දහන් ।
සුහෘදස්තර්පයන්කාමෛස්ත්වමේවාත්රානුශාධි මාම් ॥ 30 ॥
අද්යාऽර්ය මුදිතා ස්සංතු සුහෘදස්තේऽභිෂේචනේ ।
අද්ය භීතාඃ පලායංතාං දුර්හෘදස්තේ දිශෝ දශ ॥ 31 ॥
ආක්රෝශං මම මාතුශ්ච ප්රමෘජ්ය පුරුෂර්ෂභ ।
අද්ය තත්ර භවංතං ච පිතරං රක්ෂ කිල්බිෂාත් ॥ 32 ॥
ශිරසා ත්වාऽභියාචේऽහං කුරුෂ්ව කරුණාං මයි ।
බාංධවේෂු ච සර්වේෂු භූතේෂ්විව මහේශ්වරඃ ॥ 33 ॥
අථෛතත්පෘෂ්ඨතඃ කෘත්වා වනමේව භවානිතඃ ।
ගමිෂ්යති ගමිෂ්යාමි භවතා සාර්ධමප්යහම් ॥ 34 ॥
තථාහි රාමෝ භරතේන තාම්යතා ප්රසාද්යමානශ්ශිරසා මහීපතිඃ ।
නචෛව චක්රේ ගමනාය සත්ත්වවාන්මතිං පිතුස්තද්වචනේ ප්රතිෂ්ඨිතඃ ॥ 35 ॥
තදද්භුතං ස්ථෛර්යමවේක්ෂ්ය රාඝවේ සමං ජනෝ හර්ෂමවාප දුඃඛිතඃ ।
න යාත්යයෝධ්යාමිති දුඃඛිතෝऽභවත් ස්ථිරප්රතිජ්ඤත්වමවේක්ෂ්ය හර්ෂිතඃ ॥ 36 ॥
තමෘත්විජෝ නෛගමයූථවල්ලභාස්තදා විසංජ්ඤාශ්රුකලාශ්ච මාතරඃ ।
තථා බ්රුවාණං භරතං ප්රතුෂ්ටුවුඃ ප්රණම්ය රාමං ච යයාචිරේ සහ ॥ 37 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අයෝධ්යාකාංඩේ ෂඩධිකශතතමස්සර්ගඃ ॥
