ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අයෝධ්යාකාංඩම් ।
අථ ත්ර්යධිකශතතමස්සර්ගඃ ।
වසිෂ්ඨඃ පුරතඃ කෘත්වා දාරාංදශරථස්ය ච ।
අභිචක්රාම තං දේශං රාමදර්ශනතර්ෂිතඃ ॥ 1 ॥
රාජපත්න්යශ්ච ගච්ඡංත්යෝ මංදං මංදාකිනීං ප්රති ।
දදෘශු ස්තත්ර තත් තීර්ථං රාමලක්ෂ්මණසේවිතම් ॥ 2 ॥
කෞසල්යා බාෂ්පපූර්ණේන මුඛේන පරිශුෂ්යතා ।
සුමිත්රාමබ්රවීද්දීනා යාශ්චාන්යා රාජයෝෂිතඃ ॥ 3 ॥
ඉදං තේෂාමනාථානාං ක්ලිෂ්ටමක්ලිෂ්ටකර්මණාම් ।
වනේ ප්රාක්කලනං තීර්ථං යේ තේ නිර්විෂයීකෘතාඃ ॥ 4 ॥
ඉත ස්සුමිත්රේ පුත්රස්තේ සදා ජලමතංද්රිතඃ ।
ස්වයං හරති සෞමිත්රිර්මම පුත්රස්ය කාරණාත් ॥ 5 ॥
ජඝන්යමපි තේ පුත්රඃ කෘතවාන් න තු ගර්හිතඃ ।
භ්රාතුර්යදර්ථරහිතං සර්වං තද් ගර්හිතංං ගුණෛඃ ॥ 6 ॥
අද්යායමපි තේ පුත්රඃ ක්ලේශානාමතථෝචිතඃ ।
නීචානර්ථ සමාචාරං සජ්ජං කර්ම ප්රමුංචතු ॥ 7 ॥
දක්ෂිණාග්රේෂු දර්භේෂු සා දදර්ශ මහීතලේ ।
පිතුරිංගුදිපිණ්යාකං න්යස්තමායතලෝචනා ॥ 8 ॥
තං භූමෞ පිතුරාර්තේන න්යස්තං රාමේණ වීක්ෂ්ය සා ।
උවාච දේවී කෞසල්යා සර්වා දශරථස්ත්රියඃ ॥ 9 ॥
ඉදමික්ෂ්වාකුනාථස්ය රාඝවස්ය මහාත්මනඃ ।
රාඝවේණ පිතුර්දත්තං පශ්යතෛතද්යථාවිධි ॥ 10 ॥
තස්ය දේවසමානස්ය පාර්ථිවස්ය මහාත්මනඃ ।
නෛතදෞපයිකං මන්යේ භුක්තභෝගස්ය භෝජනම් ॥ 11 ॥
චතුරංතාං මහීං භුක්ත්වා මහේංද්රසදෘශෝ විභුඃ ।
කථමිංගුදිපිණ්යාකං ස භුක්තේ වසුධාධිපඃ ॥ 12 ॥
අතෝ දුඃඛතරං ලෝකේ න කිංචිත්ප්රතිභාති මා ।
යත්ර රාමඃ පිතුර්දද්යාදිංගුදික්ෂෝදමෘද්ධිමාන් ॥ 13 ॥
රාමේණේංගුදිපිණ්යාකං පිතුර්දත්තං සමීක්ෂ්ය මේ ।
කථං දුඃඛේන හෘදයං න ස්ඵෝටති සහස්රධා ॥ 14 ॥
ශ්රුතිස්තු ඛල්වියං සත්යා ලෞකිකී ප්රතිභාති මා ।
යදන්නඃ පුරුෂෝ භවති තදන්නාස්තස්ය දේවතාඃ ॥ 15 ॥
ඒවමාර්තාං සපත්න්යස්තා ජග්මුරාශ්වාස්ය තාං තදා ।
දදෘශුශ්චාශ්රමේ රාමං ස්වර්ගච්යුතමිවාමරම් ॥ 16 ॥
සර්වභෝගෛඃ පරිත්යක්තං රාමං සංප්රේක්ෂ්ය මාතරඃ ।
ආර්තා මුමුචුරශ්රූණි සස්වරං ශෝකකර්ශිතාඃ ॥ 17 ॥
තාසාං රාමස්සමුත්ථාය ජග්රාහ චරණාන් ශුභාන් ।
මාත්රූණාං මනුජව්යාඝ්රස්සර්වාසාං සත්යසංගරඃ ॥ 18 ॥
තාඃ පාණිභි ස්සුඛස්පර්ශෛර්මෘද්වංගුලිතලෛ ශ්ශුභෛඃ ।
ප්රමමාර්ජූ රජඃ පෘෂ්ඨාද්රාමස්යායතලෝචනාඃ ॥ 19 ॥
සෞමිත්රිරපි තා ස්සර්වා මාතෘස්සංප්රේක්ෂ්ය දුඃඛිතඃ ।
අභ්යවාදයතාසක්තං ශනෛ රාමාදනංතරම් ॥ 20 ॥
යථා රාමේ තථා තස්මින්සර්වා වවෘතිරේ ස්ත්රියඃ ।
වෘත්තිං දශරථාජ්ජාතේ ලක්ෂ්මණේ ශුභලක්ෂණේ ॥ 21 ॥
සීතාऽපි චරණාංස්තාසාමුපසංගෘහ්ය දුඃඛිතා ।
ශ්වශ්රූණාමශ්රුපූර්ණාක්ෂී සා බභූවාග්රතඃ ස්ථිතා ॥ 22 ॥
තාං පරිෂ්වජ්ය දුඃඛාර්තාං මාතා දුහිතරං යථා ।
වනවාසකෘශාං දීනාං කෞසල්යා වාක්යමබ්රවීත් ॥ 23 ॥
විදේහරාජස්ය සුතා ස්නුෂා දශරථස්ය ච ।
රාමපත්නී කථං දුඃඛං සංප්රාප්තා නිර්ජනේ වනේ ॥ 24 ॥
පද්මමාතපසංතප්තං පරික්ලිෂ්ටමිවෝත්පලම් ।
කාංචනං රජසා ධ්වස්තං ක්ලිෂ්ටං චංද්රමිවාංබුදෛඃ ॥ 25 ॥
මුඛං තේ ප්රේක්ෂ්ය මාං ශෝකෝ දහත්යග්නිරිවාऽශ්රයම් ।
භෘශං මනසි වෛදේහි ව්යසනාරණිසංභවඃ ॥ 26 ॥
බ්රුවංත්යාමේවමාර්තායාං ජනන්යාං භරතාග්රජඃ ।
පාදාවාසාද්ය ජග්රාහ වසිෂ්ඨස්ය ච රාඝවඃ ॥ 27 ॥
පුරෝහිතස්යාග්නිසමස්ය වෛ තදා බෘහස්පතේරිංද්රමිවාමරාධිපඃ ।
ප්රගෘහ්ය පාදෞ සුසමෘද්ධතේජසස්සහෛව තේනෝපවිවේශ රාඝවඃ ॥ 28 ॥
තතෝ ජඝන්යං සහිතෛ ස්සමංත්රිභිඃ පුරප්රධානෛශ්ච සහෛව සෛනිකෛඃ ।
ජනේන ධර්මජ්ඤතමේන ධර්මවානුපෝපවිෂ්ටෝ භරත ස්තදාऽග්රජම් ॥ 29 ॥
උපෝපවිෂ්ට ස්තු තදා ස වීර්යවාංස්තපස්විවේෂේණ සමීක්ෂ්ය රාඝවම් ।
ශ්රියා ජ්වලංතං භරතඃ කෘතාංජලිර්යථා මහේංද්රඃ ප්රයතඃ ප්රජාපතිම් ॥ 30 ॥
කිමේෂ වාක්යං භරතෝऽද්ය රාඝවං ප්රණම්ය සත්කෘත්ය ච සාධු වක්ෂ්යති ।
ඉතීව තස්යාර්යජනස්ය තත්ත්වතෝ බභූව කෞතූහලමුත්තමං තදා ॥ 31 ॥
ස රාඝව ස්සත්යධෘති ශ්ච ලක්ෂ්මණෝ මහානුභාවෝ භරත ශ්ච ධාර්මිකඃ ।
වෘතාඃ සුහෘද්භි ශ්ච විරේජුරධ්වරේ යථා සදස්යෛ ස්සහිතාස්ත්රයෝऽග්නයඃ ॥ 32 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අයෝධ්යාකාංඩේ ත්ර්යධිකශතතමස්සර්ගඃ ॥
