ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අයෝධ්යාකාංඩම් ।
අථ ද්විසප්තතිතමස්සර්ගඃ ।
අපශ්යංස්තු තතස්තත්ර පිතරං පිතුරාලයේ ।
ජගාම භරතෝ ද්රෂ්ටුං මාතරං මාතුරාලයේ ॥ 1 ॥
අනුප්රාප්තං තු තං දෘෂ්ට්වා කෛකේයී ප්රෝෂිතං සුතම් ।
උත්පපාත තදා හෘෂ්ටා ත්යක්ත්වා සෞවර්ණමාසනම් ॥ 2 ॥
ස ප්රවිශ්යෛව ධර්මාත්මා ස්වගෘහං ශ්රීවිවර්ජිතම් ।
භරතඃ ප්රතිජග්රාහ ජනන්යාශ්චරණෞ ශුභෞ ॥ 3 ॥
සා තං මූර්ධන්යුපාඝ්රාය පරිෂ්වජ්ය යශස්විනම් ।
අංකේ භරතමාරෝප්ය ප්රෂ්ටුං සමුපචක්රමේ ॥ 4 ॥
අද්ය තේ කතිචිද්රාත්ර්ය ශ්ච්යුතස්යාऽර්යකවේශ්මනඃ ।
අපි නාධ්වශ්රමශශීඝ්රං රථේනාපතතස්තව ॥ 5 ॥
ආර්යකස්තේ සුකුශලී යුධාජින්මාතුලස්තව ।
ප්රවාසාච්ච සුඛං පුත්ර සර්වං මේ වක්තුමර්හසි ॥ 6 ॥
ඒවං පෘෂ්ටස්තු කෛකේය්යා ප්රියං පාර්ථිවනංදනඃ ।
ආචෂ්ට භරත ස්සර්වං මාත්රේ රාජීවලෝචනඃ ॥ 7 ॥
අද්ය මේ සප්තමී රාත්රිශ්ච්යුතස්යාऽර්යකවේශ්මනඃ ।
අංබායාඃ කුශලී තාත යුධාජින්මාතුලශ්ච මේ ॥ 8 ॥
යන්මේ ධනං ච රත්නං ච දදෞ රාජා පරංතපඃ ।
පරිශ්රාංතං පථ්යභවත්තතෝऽහං පූර්වමාගතඃ ॥ 9 ॥
රාජවාක්යහරෛර්දූතෛස්ත්වර්යමාණෝऽහමාගතඃ ।
යදහං ප්රෂ්ටුමිච්ඡාමි තදංබා වක්තුමර්හති ॥ 10 ॥
ශූන්යෝऽයං ශයනීයස්තේ පර්යංකෝ හේමභූෂිතඃ ।
න චායමික්ෂ්වාකුජනඃ ප්රහෘෂ්ටඃ ප්රතිභාති මා ॥ 11 ॥
රාජා භවති භූයිෂ්ඨමිහාංබායා නිවේශනේ ।
තමහං නාද්ය පශ්යාමි ද්රෂ්ටුමිච්ඡන්නිහාऽගතඃ ॥ 12 ॥
පිතුර්ග්රහීෂ්යේ චරණෞ තං මමාऽඛ්යාහි පෘච්ඡතඃ ।
ආහෝස්විදංබ ජ්යේෂ්ඨායාඃ කෞසල්යායා නිවේශනේ ॥ 13 ॥
තං ප්රත්යුවාච කෛකේයී ප්රියවද්ඝෝරමප්රියම් ।
අජානංතං ප්රජානංතී රාජ්යලෝභේන මෝහිතා ॥ 14 ॥
යා ගතිස්සර්වභූතානාං තාං ගතිං තේ පිතා ගතඃ ।
රාජා මහත්මා තේජස්වී යායජූකස්සතාං ගතිඃ ॥ 15 ॥
තච්ඡ්රුත්වා භරතෝ වාක්යං ධර්මාභිජනවාංචුචිඃ ।
පපාත සහසා භූමෞ පිතෘශෝකබලාර්දිතඃ ॥ 16 ॥
හා හතෝऽස්මීති කෘපණාං දීනාං වාචමුදීරයන් ।
නිපපාත මහාබාහුර්බාහූ වික්ෂිප්ය වීර්යවාන් ॥ 17 ॥
තතශ්ශෝකේන සංවීතඃ පිතුර්මරණදුඃඛිතඃ ।
විලලාප මහාතේජා භ්රාංතාකුලිතචේතනඃ ॥ 18 ॥
ඒතත්සුරුචිරං භාති පිතුර්මේ ශයනං පුරා ।
ශශිනේවාමලං රාත්රෞ ගගනං තෝයදාත්යයේ ॥ 19 ॥
තදිදං න විභාත්යද්ය විහීනං තේන ධීමතා ।
ව්යෝමේව ශශිනා හීනමප්ච්ඡුෂ්ක ඉව සාගරඃ ॥ 20 ॥
බාෂ්පමුත්සෘජ්ය් කංඨේන ස්වාත්මනා පරමපීඩිතඃ ।
ආච්ඡාද්ය වදනං ශ්රීමද්වස්ත්රේණ ජයතාං වරඃ ॥ 21 ॥
තමාර්තං දේවසංකාශං සමීක්ෂ්ය පතිතං භුවි ।
නිකෘත්තමිව සාලස්ය ස්කංධං පරශුනා වනේ ॥ 22 ॥
මත්තමාතංගසංකාශං චංද්රාර්කසදෘශං භුවඃ ।
උත්ථාපයිත්වා ශෝකාර්තං වචනං චේදමබ්රවීත් ॥ 23 ॥
උත්තිෂ්ඨෝත්තිෂ්ඨ කිං ශේෂේ රාජපුත්ර මහායශඃ ।
ත්වද්විධා නහි ශෝචංති සංත ස්සදසි සම්මතාඃ ॥ 24 ॥
දානයජ්ඤාධිකාරා හි ශීලශ්රුතිවචෝऽනුගා ।
බුද්ධිස්තේ බුද්ධිසංපන්න ප්රභේවාර්කස්ය මංදිරේ ॥ 25 ॥
ස රුදිත්වා චිරං කාලං භූමෞ විපරිවෘත්ය ච ।
ජනනීං ප්රත්යුවාචේදං ශෝකෛර්බහුභිරාවෘතඃ ॥ 26 ॥
අභිෂේක්ෂ්යති රාමං නු රාජා යජ්ඤං නු යක්ෂ්යතේ ।
ඉත්යහං කෘතසංකල්පෝ හෘෂ්ටෝ යාත්රාමයාසිෂම් ॥ 27 ॥
තදිදං හ්යන්යථා භූතං ව්යවදීර්ණං මනෝ මම ।
පිතරං යෝ න පශ්යාමි නිත්යං ප්රියහිතේ රතම් ॥ 28 ॥
අංබ කේනාත්යගාද්රාජා ව්යාඝිනා මය්යනාගතේ ।
ධන්යා රාමාදයස්සර්වේ යෛඃ පිතා සංස්කෘත ස්ස්වයම් ॥ 29 ॥
න නූනං මාං මහාරාජඃ ප්රාප්තං ජානාති කීර්තිමාන් ।
උපජිඝ්රේද්ධි මූර්ධ්නි තාත ස්සන්නම්ය සත්වරම් ॥ 30 ॥
ක්ව ස පාණිස්සුඛස්පර්ශස්තාතස්යාක්ලිෂ්ටකර්මණඃ ।
යේන මාං රජසා ධ්වස්තමභීක්ෂ්ණං පරිමාර්ජති ॥ 31 ॥
යෝ මේ භ්රාතා පිතා බංධුර්යස්ය දාසෝऽස්මි ධීමතඃ ।
තස්ය මාං ශීඝ්රමාඛ්යාහි රාමස්යාක්ලිෂ්ටකර්මණඃ ॥ 32 ॥
පිතා හි භවති ජ්යේෂ්ඨෝ ධර්මමාර්යස්ය ජානතඃ ।
තස්ය පාදෞ ග්රහීෂ්යාමි ස හීදානීං ගතිර්මම ॥ 33 ॥
ධර්මවිද්ධර්මනිත්යශ්ච සත්යසංධෝ දෘඪව්රතඃ ।
ආර්යඃ කිමබ්රවීද්රාජා පිතා මේ සත්යවික්රමඃ ॥ 34 ॥
පශ්චිමං සාධු සංදේශමිච්ඡාමි ශ්රෝතුමාත්මනඃ ।
ඉති පෘෂ්ටා යථාතත්ත්වං කෛකේයී වාක්යමබ්රවීත් ॥ 35 ॥
රාමේති රාජා විලපන් හා සීතේ ලක්ෂ්මණේති ච ।
ස මහාත්මා පරං ලෝකං ගතෝ ගතිමතාං වරඃ ॥ 36 ॥
ඉමාං තු පශ්චිමාං වාචං ව්යාජහාර පිතා තව ।
කාලධර්මපරික්ෂිප්තඃ පාශෛරිව මහාගජඃ ॥ 37 ॥
සිද්ධාර්ථාස්තේ නරා රාමමාගතං සහ සීතයා ।
ලක්ෂ්මණං ච මහාබාහුං ද්රක්ෂ්යංති පුනරාගතම් ॥ 38 ॥
තච්ඡ්රුත්වා විෂසාදෛව ද්විතීයාප්රියශංසනාත් ।
විෂණ්ණවදනෝ භූත්වා භූයඃ පප්රච්ඡ මාතරම් ॥ 39 ॥
ක්ව චේදානීං ස ධර්මාත්මා කෞසල්යානංදවර්ධනඃ ।
ලක්ෂ්මණේන සහ භ්රාත්රා සීතයා ච සමං ගතඃ ॥ 40 ॥
තථා පෘෂ්ටා යථාතත්ත්වමාඛ්යාතුමුපචක්රමේ ।
මාතාස්ය සුමහද්වාක්යං විප්රියං ප්රියශංකයා ॥ 41 ॥
ස හි රාජසුතඃ පුත්ර චීරවාසා මහාවනම් ।
දංඩකාන්සහ වෛදේහ්යා ලක්ෂ්මණානුචරෝ ගතඃ ॥ 42 ॥
තච්ඡ්රුත්වා භරතස්ත්රස්තෝ භ්රාතුශ්චාරිත්රශංකයා ।
ස්වස්ය වංශස්ය මහාත්ම්යාත්ප්රෂ්ටුං සමුපචක්රමේ ॥ 43 ॥
කච්චින්න බ්රාහ්මණධනං හෘතං රාමේණ කස්යචිත් ।
කච්චින්නාඪ්යෝ දරිද්රෝ වා තේනාපාපෝ විහිංසිතඃ ॥ 44 ॥
කච්චින්න පරදාරාන්වා රාජපුත්රෝऽභිමන්යතේ ।
කස්මාත්ස දංඩකාරණ්යේ භ්රූණහේව විවාසිතඃ ॥ 45 ॥
අථාස්ය චපලා මාතා තත්ස්වකර්ම යථාතථම් ।
තේනෛව ස්ත්රීස්වභාවේන ව්යාහර්තුමුපචක්රමේ ॥ 46 ॥
ඒවමුක්තා තු කෛකේයී භරතේන මහාත්මනා ।
උවාච වචනං හෘෂ්ටා මූඪා පංඩිතමානිනී ॥ 47 ॥
න බ්රාහ්මණධනං කිංචිද්ධෘතං රාමේණ කස්යචිත් කශ්චින්නාඪ්යෝ දරිද්රෝ තේනාපාපෝ විහිංසිතඃ ।
න රාමඃ පරදාරාංශ්ච චක්ෂුර්භ්යාමපි පශ්යති ॥ 48 ॥
මයා තු පුත්ර ශ්රුත්වෛව රාමස්යෛවාභිෂේචනම් ।
යාචිතස්තේ පිතා රාජ්යං රාමස්ය ච විවාසනම් ॥ 49 ॥
ස ස්වවෘත්තිං සමාස්ථාය පිතා තේ තත්තऽථාකරෝත් ।
රාමශ්ච සහ සෞමිත්රිඃ ප්රේෂිතස්සහ සීතයා ॥ 50 ॥
තමපශ්යන්ප්රියංපුත්රං මහීපාලෝ මහායශාඃ ।
පුත්රශෝකපරිද්යූනඃ පංචත්වමුපපේදිවාන් ॥ 51 ॥
ත්වයාත්විදානීං ධර්මජ්ඤ රාජත්වමවලංබ්යතාම් ।
ත්වත්කෘතේ හි මයා සර්වමිදමේවං විධං කෘතම් ॥ 52 ॥
මා ශෝකං මා ච සංතාපං ධෛර්යමාශ්රය පුත්රක ।
ත්වදධීනා හි නගරී රාජ්යං චෛතදනාමයම් ॥ 53 ॥
තත්පුත්ර ශීඝ්රං විධිනා විධිජ්ඤෛර්වසිෂ්ඨමුඛ්යෛ ස්සහිතෝ ද්විජේංද්රෛඃ ।
සංකාල්ය රාජානමදීනසත්ත්වමාත්මානමුර්ව්යාමභිෂේචයස්ව ॥ 54 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අයෝධ්යාකාංඩේ ද්විසප්තතිතමස්සර්ගඃ ॥
