ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ഷഡധികശതതമസ്സര്ഗഃ ।
ഏവമുക്ത്വാ തു വിരതേ രാമേ വചനമര്ഥവത് ।
തതോ മംദാകിനീതീരേ രാമം പ്രകൃതിവത്സലമ് ॥ 1 ॥
ഉവാച ഭരത ശ്ചിത്രം ധാര്മികോ ധാര്മികം വചഃ ।
കോ ഹി സ്യാദീദൃശോ ലോകേ യാദൃശ സ്ത്വമരിംദമഃ ॥ 2 ॥
ന ത്വാം പ്രവ്യഥയേദ്ദുഃഖം പ്രീതിർവാ നപ്രഹര്ഷയേത് ।
സമ്മതശ്ചാസി വൃദ്ധാനാം താംശ്ച പൃച്ഛസി സംശയാന് ॥ 3 ॥
കോ ഹി സ്യാദീദൃശോ ലോകേ യാദൃശ സ്ത്വമരിംദമ ॥ 4 ॥
ന ത്വാം പ്രവ്യഥയേദ്ദുഃഖം പ്രീതിർവാ നപ്രഹര്ഷയേത് ।
സമ്മതശ്ചാസി വൃദ്ധാനാം താംശ്ച പൃച്ഛസി സംശയാന് ॥ 5 ॥
യഥാ മൃത സ്തഥാ ജീവന്യഥാഽസതി തഥാ സതി ।
യസ്യൈഷ ബുദ്ധിലാഭ സ്സ്യാത്പരിതപ്യേത കേന സഃ ॥ 6 ॥
പരാവരജ്ഞോ യശ്ച സ്യാദ് യഥാ ത്വം മനുജാധിപ ।
സ ഏവ വ്യസനം പ്രാപ്യ ന വിഷീദിതുമര്ഹതി ॥ 7 ॥
അമരോപമസത്ത്വ സ്ത്വം മഹാത്മാ സത്യസംഗരഃ ।
സർവജ്ഞ സ്സർവദര്ശീ ച ബുദ്ധിമാംശ്ചാസി രാഘവ ॥ 8 ॥
ന ത്വാമേവം ഗുണൈര്യുക്തം പ്രഭവാഭവകോവിദമ് ।
അവിഷഹ്യതമം ദുഃഖമാസാദയിതുമര്ഹതി ॥ 9 ॥
പ്രോഷിതേ മയി യത്പാപം മാത്രാ മത്കാരണാത്കൃതമ് ।
ക്ഷുദ്രയാ തദനിഷ്ടം മേ പ്രസീദതു ഭവാന്മമ ॥ 10 ॥
ധര്മബംധേന ബദ്ധോഽസ്മി തേനേമാം നേഹ മാതരമ് ।
ഹന്മിതീവ്രേണ ദംഡേന ദംഡാര്ഹാം പാപകാരിണീമ് ॥ 11 ॥
കഥം ദശരഥാ ജ്ജാത ശ്ശുദ്ധാഭിജനകര്മണഃ ।
ജാനന് ധര്മമധര്മിഷ്ഠം കുര്യാം കര്മ ജുഗുപ്സിതമ് ॥ 12 ॥
ഗുരുഃ ക്രിയാവാന്വൃദ്ധശ്ച രാജാ പ്രേതഃ പിതേതിച ।
താതം ന പരിഗര്ഹേയം ദൈവതം ചേതി സംസദി ॥ 13 ॥
കോ ഹി ധര്മാര്ഥയോര്ഹീനമീദൃശം കര്മ കില്ബിഷമ് ।
സ്ത്രിയാഃ പ്രിയം ചികീര്ഷു സ്സന്കുര്യാദ്ധര്മജ്ഞ ധര്മവിത് ॥ 14 ॥
അംതകാലേ ഹി ഭൂതാനി മുഹ്യംതീതി പുരാ ശ്രുതിഃ ।
രാജ്ഞൈവം കുർവതാ ലോകേ പ്രത്യക്ഷം സാ ശ്രുതിഃ കൃതാ ॥ 15 ॥
സാധ്വര്ഥമഭിസംധായ ക്രോധാന്മോഹാച്ച സാഹസാത് ।
താതസ്യ യദതിക്രാംതം പ്രത്യാഹരതു തദ്ഭവാന് ॥ 16 ॥
പിതുര്ഹി സമതിക്രാംതം പുത്രോ യസ്സാധു മന്യതേ ।
തദപത്യം മതം ലോകേ വിപരീതമതോഽന്യഥാ ॥ 17 ॥
തദപത്യം ഭവാനസ്തു മാ ഭവാന് ദുഷ്കൃതം പിതുഃ ।
അഭിപത്താ കൃതം കര്മ ലോകേ ധീരവിഗര്ഹിതമ് ॥ 18 ॥
കൈകേയീം മാം ച താതം ച സുഹൃദോ ബാംധവാംശ്ച നഃ ।
പൌരജാനപദാന്സർവാംസ്ത്രാതു സർവമിദം ഭവാന് ॥ 19 ॥
ക്വ ചാരണ്യം ക്വച ക്ഷാത്രം ക്വ ജടാഃ ക്വ ച പാലനമ് ।
ഈദൃശം വ്യാഹതം കര്മ ന ഭവാന്കര്തുമര്ഹതി ॥ 20 ॥
ഏഷ ഹി പ്രഥമോ ധര്മഃ ക്ഷത്രിയസ്യാഭിഷേചനമ് ।
യേന ശക്യം മഹാപ്രാജ്ഞ പ്രജാനാം പരിപാലനമ് ॥ 21 ॥
കശ്ച പ്രത്യക്ഷമുത്സൃജ്യ സംശയസ്ഥ മലക്ഷണമ് ।
ആയതിസ്ഥം ചരേ ദ്ധര്മം ക്ഷത്രബംദുരനിശ്ചിതമ് ॥ 22 ॥
അഥ ക്ലേശജ മേവ ത്വം ധര്മം ചരിതു മിച്ഛസി ।
ധര്മേണ ചതുരോ വര്ണാന്പാലയന് ക്ലേശ മാപ്നുഹി ॥ 23 ॥
ചതുര്ണാമാശ്രമാണാം ഹി ഗാര്ഹസ്ഥ്യം ശ്രേഷ്ഠമുത്തമമ് ।
ആഹുര്ധര്മജ്ഞ ധര്മജ്ഞാസ്തം കഥം ത്യക്തു മര്ഹസി ॥ 24 ॥
ശ്രുതേന ബാലഃ സ്ഥാനേന ജന്മനാ ഭവതോ ഹ്യഹമ് ।
സ കഥം പാലയിഷ്യാമി ഭൂമിം ഭവതി തിഷ്ഠതി ॥ 25 ॥
ഹീനബുദ്ധിഗുണോ ബാലോ ഹീനഃ സ്ഥാനേന ചാപ്യഹമ് ।
ഭവതാ ച വിനാഭൂതോ ന വര്തയിതുമുത്സുഹേ ॥ 26 ॥
ഇദം നിഖില മവ്യഗ്രം രാജ്യം പിത്ര്യമകംടകമ് ।
അനുശാധി സ്വധര്മേണ ധര്മജ്ഞ സഹബാംധവൈഃ ॥ 27 ॥
ഇഹൈവ ത്വാഽഭിഷിംചംതു സർവാഃ പ്രകൃതയ സ്സഹ ।
ഋത്വിജ സ്സവസിഷ്ഠാശ്ച മംത്രവിന്മംത്രകോവിദാഃ ॥ 28 ॥
അഭിഷിക്തസ്ത്വമസ്മാഭിരയോധ്യാം പാലനേ വ്രജ ।
വിജിത്യ തരസാ ലോകാന്മരുദ്ഭിരിവ വാസവഃ ॥ 29 ॥
ഋണാനി ത്രീണ്യപാകുർവംദുര്ഹൃദസ്സാധു നിര്ദഹന് ।
സുഹൃദസ്തര്പയന്കാമൈസ്ത്വമേവാത്രാനുശാധി മാമ് ॥ 30 ॥
അദ്യാഽര്യ മുദിതാ സ്സംതു സുഹൃദസ്തേഽഭിഷേചനേ ।
അദ്യ ഭീതാഃ പലായംതാം ദുര്ഹൃദസ്തേ ദിശോ ദശ ॥ 31 ॥
ആക്രോശം മമ മാതുശ്ച പ്രമൃജ്യ പുരുഷര്ഷഭ ।
അദ്യ തത്ര ഭവംതം ച പിതരം രക്ഷ കില്ബിഷാത് ॥ 32 ॥
ശിരസാ ത്വാഽഭിയാചേഽഹം കുരുഷ്വ കരുണാം മയി ।
ബാംധവേഷു ച സർവേഷു ഭൂതേഷ്വിവ മഹേശ്വരഃ ॥ 33 ॥
അഥൈതത്പൃഷ്ഠതഃ കൃത്വാ വനമേവ ഭവാനിതഃ ।
ഗമിഷ്യതി ഗമിഷ്യാമി ഭവതാ സാര്ധമപ്യഹമ് ॥ 34 ॥
തഥാഹി രാമോ ഭരതേന താമ്യതാ പ്രസാദ്യമാനശ്ശിരസാ മഹീപതിഃ ।
നചൈവ ചക്രേ ഗമനായ സത്ത്വവാന്മതിം പിതുസ്തദ്വചനേ പ്രതിഷ്ഠിതഃ ॥ 35 ॥
തദദ്ഭുതം സ്ഥൈര്യമവേക്ഷ്യ രാഘവേ സമം ജനോ ഹര്ഷമവാപ ദുഃഖിതഃ ।
ന യാത്യയോധ്യാമിതി ദുഃഖിതോഽഭവത് സ്ഥിരപ്രതിജ്ഞത്വമവേക്ഷ്യ ഹര്ഷിതഃ ॥ 36 ॥
തമൃത്വിജോ നൈഗമയൂഥവല്ലഭാസ്തദാ വിസംജ്ഞാശ്രുകലാശ്ച മാതരഃ ।
തഥാ ബ്രുവാണം ഭരതം പ്രതുഷ്ടുവുഃ പ്രണമ്യ രാമം ച യയാചിരേ സഹ ॥ 37 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ഷഡധികശതതമസ്സര്ഗഃ ॥
