ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ത്രയോവിംശസ്സര്ഗഃ ।
ഇതി ബ്രുവതി രാമേ തു ലക്ഷ്മണോഽധശ്ശിരാ മുഹുഃ ।
ശ്രൃത്വാ മധ്യം ജഗാമേവ മനസാ ദുഃഖഹര്ഷയോഃ ॥ 1 ॥
തദാ തു ബധ്ദ്വാ ഭ്രുകുടീം ഭ്രുവോര്മധ്യേ നരര്ഷഭഃ ।
നിശശ്വാസ മഹാസര്പോ ബിലസ്ഥ ഇവ രോഷിതഃ ॥ 2 ॥
തസ്യ ദുഷ്പ്രതിവീക്ഷം തദ്ഭ്രുകുടീസഹിതം തദാ ।
ബഭൌ ക്രുദ്ധസ്യ സിംഹസ്യ മുഖസ്യ സദൃശം മുഖമ് ॥ 3 ॥
അഗ്രഹസ്തം വിധുന്വംസ്തു ഹസ്തീ ഹസ്തമിവാത്മനഃ ।
തിര്യഗൂര്ധ്വം ശരീരേ ച പാതയിത്വാ ശിരോധരാമ് ॥ 4 ॥
അഗ്രാക്ഷ്ണാ വീക്ഷമാണസ്തു തിര്യഗ്ഭ്രാതരമബ്രവീത് ।
അസ്ഥാനേ സംഭ്രമോ യസ്യ ജാതോ വൈ സുമഹാനയമ് ॥ 5 ॥
ധര്മദോഷ പ്രസംഗേന ലോകസ്യാനതിശംകയാ ।
കഥംഹ്യേതദസംഭ്രാംതസ്ത്വദ്വിധോ വക്തുമര്ഹതി ॥ 6 ॥
യഥാ ദൈവമശൌഡീരം ശൌംഡീര ക്ഷത്രിയര്ഷഭ ।
കിന്നാമ കൃപണം ദൈവമശക്തമഭിശംസസി ॥ 7 ॥
പാപയോസ്തേ കഥം നാമ തയോശ്ശംകാ ന വിദ്യതേ ।
സംതി ധര്മോപധാ ശ്ലക്ഷ്ണാഃ ധര്മാത്മന്കിം ന ബുധ്യസേ ॥ 8 ॥
തയോസ്സുചരിതം സ്വാര്ഥം ശാഠ്യാത്പരിജിഹീര്ഷതോഃ ।
യദി നൈവം വ്യവസിതം സ്യാദ്ധി പ്രാഗേവ രാഘവ ॥ 9 ॥
തയോഃ പ്രാഗേവ ദത്തശ്ച സ്യാദ്വരഃ പ്രകൃതശ്ച സഃ ।
ലോകവിദ്വിഷ്ടമാരബ്ധം ത്വദന്യസ്യാഭിഷേചനമ് ।
നോത്സഹേ സഹിതും വീര തത്ര മേ ക്ഷംതുമര്ഹസി ॥ 10 ॥
യേനേയ മാഗതാ ദ്വൈധം തവ ബുദ്ധിര്മഹാമതേ ।
സ ഹി ധര്മോ മമ ദ്വേഷ്യഃ പ്രസംഗാദ്യസ്യ മുഹ്യസി ॥ 11 ॥
കഥം ത്വം കര്മണാ ശക്തഃ കൈകേയീവശവര്തിനഃ ।
കരിഷ്യസി പിതുർവാക്യമധര്മിഷ്ഠം വിഗര്ഹിതമ് ॥ 12 ॥
യദ്യയം കില്ബിഷാദ്ഭേദഃ കൃതോഽപ്യേവം ന ഗൃഹ്യതേ ।
ജായതേ തത്ര മേ ദുഃഖം ധര്മസംഗശ്ച ഗര്ഹിതഃ ॥ 13 ॥
മനസാഽപി കഥം കാമം കുര്യാസ്ത്വം കാമവൃത്തയോഃ ।
തയോസ്ത്വഹിതയോര്നിത്യം ശത്ർവോഃ പിത്രഭിധാനയോഃ ॥ 14 ॥
യദ്യപി പ്രതിപത്തിസ്തേ ദൈവീ ചാപി തയോര്മതമ് ।
തഥാപ്യുപേക്ഷണീയം തേ ന മേ തദപി രോചതേ ॥ 15 ॥
വിക്ലബോ വീര്യഹീനോ യസ്സ ദൈവമനുവര്തതേ ।
വീരാസ്സംഭാവിതാത്മാനോ ന ദൈവം പര്യുപാസതേ ॥ 16 ॥
ദൈവം പുരുഷകാരേണ യഃ സമര്ഥഃ പ്രബാധിതുമ് ।
ന ദൈവേന വിപന്നാര്ഥഃ പുരുഷസ്സോഽവസീദതി ॥ 17 ॥
ദ്രക്ഷ്യംതി ത്വദ്യ ദൈവസ്യ പൌരുഷം പുരുഷസ്യ ച ।
ദൈവമാനുഷയോരദ്യ വ്യക്താ വ്യക്തിര്ഭവിഷ്യതി ॥ 18 ॥
അദ്യ മത്പൌരുഷഹതം ദൈവം ദ്രക്ഷ്യംതി വൈ ജനാഃ ।
യദ്ദൈവാദാഹതം തേഽദ്യ ദൃഷ്ടം രാജ്യാഭിഷേചനമ് ॥ 19 ॥
അത്യംകുശമിവോദ്ദാമം ഗജം മദബലോദ്ധതമ് ।
പ്രധാവിതമഹം ദൈവം പൌരുഷേണ നിവര്തയേ ॥ 20 ॥
ലോകപാലാസ്സമസ്താ സ്തേ നാദ്യ രാമാഭിഷേചനമ് ।
ന ച കൃത്സ്നാസ്ത്രയോ ലോകാ വിഹന്യുഃ കിം പുനഃ പിതാ ॥ 21 ॥
യൈര്നിവാസസ്തവാരണ്യേ മിഥോ രാജന്സമര്ഥിതഃ ।
അരണ്യേ തേ നിവത്സ്യംതി ചതുര്ദശ സമാസ്തഥാ ॥ 22 ॥
അഹം തദാശാം ഛേത്സ്യാമി പിതുസ്തസ്യാശ്ച യാ തവ ।
അഭിഷേകവിഘാതേന പുത്രരാജ്യായ വര്തതേ ॥ 23 ॥
മദ്ബലേന വിരുദ്ധായ ന സ്യാദ്ദൈവബലം തഥാ ।
പ്രഭവിഷ്യതി ദുഃഖായ യഥോഗ്രം പൌരുഷം മമ ॥ 24 ॥
ഊര്ധ്വം വര്ഷസഹസ്രാംതേ പ്രജാപാല്യമനംതരമ് ।
ആര്യപുത്രാഃ കരിഷ്യംതി വനവാസം ഗതേ ത്വയി ॥ 25 ॥
പൂർവം രാജര്ഷിവൃത്ത്യാ ഹി വനവാസോ വിധീയതേ ।
പ്രജാ നിക്ഷിപ്യ പുത്രേഷു പുത്രവത്പരിപാലനേ ॥ 26 ॥
സ ചേദ്രാജന്യനേകാഗ്രേ രാജ്യവിഭ്രമശംകയാ ।
നൈവമിച്ഛസി ധര്മാത്മന് രാജ്യം രാമ ത്വമാത്മനി ॥ 27 ॥
പ്രതിജാനേ ച തേ വീര മാഽഭൂവം വീരലോകഭാക് ।
രാജ്യം ച തവ രക്ഷേയമഹം വേലേവ സാഗരമ് ॥ 28 ॥
മംഗലൈരഭിഷിംചസ്വ തത്ര ത്വം വ്യാപൃതോ ഭവ ।
അഹമേകോ മഹീപാലാനലം വാരയിതും ബലാത് ॥ 29 ॥
ന ശോഭാര്ഥാവിമൌ ബാഹൂ ന ധനുര്ഭൂഷണായ മേ ।
നാഽസിരാബംധനാര്ഥായ ന ശരാസ്തംഭഹേതവഃ ॥ 30 ॥
അമിത്രദമനാര്ഥം മേ സർവമേതച്ചതുഷ്ടയമ് ।
ന ചാഹം കാമയേഽത്യര്ഥം യസ്സ്യാച്ഛത്രുര്മതോ മമ ॥ 31 ॥
അസിനാ തീക്ഷ്ണധാരേണ വിദ്യുച്ചലിതവര്ചസാ ।
പ്രഗൃഹീതേന വൈ ശത്രും വജ്രിണം വാ ന കല്പയേ ॥ 32 ॥
ഖഡ്ഗനിഷ്പേഷനിഷ്പിഷ്ടൈര്ഗഹനാ ദുശ്ചരാ ച മേ ।
ഹസ്ത്യശ്വനരഹസ്തോരുശിരോഭിര്ഭവിതാ മഹീ ॥ 33 ॥
ഖഡ്ഗധാരാഹതാ മേഽദ്യ ദീപ്യമാനാ ഇവാദ്രയഃ ।
പതിഷ്യംതി ദ്വിപാ ഭൂമൌ മേഘാ ഇവ സവിദ്യുതഃ ॥ 34 ॥
ബദ്ധഗോധാംഗുലിത്രാണേ പ്രഗൃഹീതശരാസനേ ।
കഥം പുരുഷമാനീ സ്യാത്പുരുഷാണാം മയി സ്ഥിതേ ॥ 35 ॥
ബഹുഭിശ്ചൈകമത്യസ്യന്നേകേന ച ബഹൂന്ജനാന് ।
വിനിയോക്ഷ്യാമ്യഹം ബാണാന്നൃവാജിഗജമര്മസു ॥ 36 ॥
അദ്യ മേഽസ്ത്രപ്രഭാവസ്യ പ്രഭാവഃ പ്രഭവിഷ്യതി ।
രാജ്ഞശ്ചാപ്രഭുതാം കര്തും പ്രഭുത്വം തവ ച പ്രഭോഃ ॥ 37 ॥
അദ്യ ചംദനസാരസ്യ കേയൂരാമോക്ഷണസ്യ ച ।
വസൂനാം ച വിമോക്ഷസ്യ സുഹൃദാം പാലനസ്യ ച ॥ 38 ॥
അനുരൂപാവിമൌ ബാഹൂ രാമ കര്മ കരിഷ്യതഃ ।
അഭിഷേചനവിഘ്നസ്യ കര്തൃണാം തേ നിവാരണേ ॥ 39 ॥
ബ്രവീഹി കോഽദ്യൈവ മയാ വിയുജ്യതാം തവാ സുഹൃത്പ്രാണയശസ്സുഹൃജ്ജനൈഃ ।
യഥാ തവേയം വസുധാ വശേ ഭവേ ത്തഥൈവ മാം ശാധി തവാസ്മി കിംകരഃ ॥ 40 ॥
വിമൃജ്യ ബാഷ്പം പരിസാംത്വ്യചാസകൃത് സ ലക്ഷ്മണം രാഘവവംശവര്ധനഃ ।
ഉവാച പിത്ര്യേ വചനേ വ്യവസ്ഥിതം നിബോധ മാമേഷ ഹി സൌമ്യ സത്പഥഃ ॥ 41 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ത്രയോവിംശസ്സര്ഗഃ ॥
