śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha chatvāriṃśassargaḥ ।
atha rājā samṛddhārthassugrīvaḥ plavagēśvaraḥ ।
uvācha naraśārdūlaṃ rāmaṃ parabalārdanam ॥ 1 ॥
āgatā viniviṣṭāścha balinaḥ kāmarūpiṇaḥ ।
vānarā vāraṇēndrabhāḥ yē madviṣayavāsinaḥ ॥ 2 ॥
ta imē bahuvikrāntairharibhirbhīmavikramaiḥ ।
āgatā vānarā ghōrā daityadānavasannibhāḥ ॥ 3 ॥
khyātakarmāpadānāścha balavantō jitaklamāḥ ।
parākramēṣu vikhyātā vyavasāyēṣu chōttamāḥ ॥ 4 ॥
pṛthivyambucharā rāma nānānaganivāsinaḥ ।
kōṭyagraśa imē prāptā vānarāstava kiṅkarāḥ ॥ 5 ॥
nidēśavartinassarvē sarvē guruhitē ratāḥ ।
abhiprētamanuṣṭhātuṃ tava śakṣyantyarindama ॥ 6 ॥
ta imē bahusāhasrairanīkai bhīmavikramaiḥ ।
āgatā vānarā ghōrā daityadānavasannibhāḥ ॥ 7 ॥
yanmanyasē naravyāghra prāptakālaṃ taduchyatām ।
tatsainyaṃ tvadvaśē yuktamājñāpayitumarhasi ॥ 8 ॥
kāmamēṣāmidaṃ kāryaṃ viditaṃ mama tattvataḥ ।
tathāpi tu yathātattvamājñāpayitumarhasi ॥ 9 ॥
iti bruvāṇaṃ sugrīvaṃ rāmō daśarathātmajaḥ ।
bāhubhyāṃ sampariṣvajya idaṃ vachanamabravīt ॥ 10 ॥
jñāyatāṃ mama vaidēhī yadi jīvati vā na vā ।
sa cha dēśō mahāprājña yasminvasati rāvaṇaḥ ॥ 11 ॥
adhigamya tu vaidēhīṃ nilayaṃ rāvaṇasya cha ।
prāptakālaṃ vidhāsyāmi tasminkālē saha tvayā ॥ 12 ॥
nāhamasmin prabhuḥ kāryē vānarēśa na lakṣmaṇaḥ ।
tvamasya hētuḥ kāryasya prabhuścha plavagēśvara ॥ 13 ॥
tvamēvā'jñāpaya vibhō mama kāryaviniśchayam ।
tvaṃ hi jānāsi yatkāryaṃ mama vīra na saṃśayaḥ ॥ 14 ॥
suhṛdvitīyō vikrāntaḥ prājñaḥ kālaviśēṣavit ।
bhavānasmadhditē yukta ssukṛtārthō'rthavittamaḥ ॥ 15 ॥
ēvamuktastu sugrīvō vinataṃ nāma yūthapam ।
abravīdrāmasānnidhyē lakṣmaṇasya cha dhīmataḥ ॥ 16 ॥
śailābhaṃ mēghanirghōṣamūrjitaṃ plavagēśvaraḥ ।
sōmasūryātmajai ssārdhaṃ vānarairvānarōttama ॥ 17 ॥
dēśakālanayairyuktaḥ kāryā kāryaviniśchayē ।
vṛtaśśatasahaśrēṇa vānarāṇāṃ tarasvinām ॥ 18 ॥
adhigachCha diśaṃ pūrvāṃ saśailavanakānanām ।
tatra sītāṃ cha vaidēhīṃ nilayaṃ rāvaṇasya cha ॥ 19 ॥
mārgadhvaṃ giriśṛṅgēṣu vanēṣu cha nadīṣu cha ।
nadīṃ bhāgīrathīṃ ramyāṃ sarayūṃ kauśikīṃ tathā ॥ 20 ॥
kālindīṃ yamunāṃ ramyāṃ yāmunaṃ cha mahāgirim ।
sarasvatīṃ cha sindhuṃ cha śōṇaṃ maṇinibhōdakam ॥ 21 ॥
mahīṃ kālamahīṃ chaiva śailakānanaśōbhitām ।
brahmamālānvidēhāṃścha mālavānkālikōsalān ॥ 22 ॥
māgadhāṃścha mahāgrāmānpuṇḍrānnvaṅgāṃ stathaiva cha ।
pattanaṃ kōśakārāṇāṃ bhūmiṃ cha rajatākarām ॥ 23 ॥
sarvamētadvichētavyaṃ mṛgayadbhistatastataḥ ।
rāmasya dayitāṃ bhāryāṃ sītāṃ daśarathasnuṣām ॥ 24 ॥
samudramavagāḍhāṃścha parvatānpattanāni cha ।
mandarasya cha yē kōṭiṃ saṃśritāḥ kēchidāyatām ॥ 25 ॥
karṇaprāvaraṇāśchaiva tathā chāpyōṣṭhakarṇakāḥ ।
ghōralōhamukhāśchaiva javanāśchaikapādakāḥ ॥ 26 ॥
akṣayā balavantaścha puruṣāḥ puruṣādakāḥ ।
kirātāḥ karṇa chūḍāścha hēmāṅgāḥ priyadarśanāḥ ॥ 27 ॥
āmamīnāśanāstatra kirātā dvīpavāsinaḥ ।
antarjalacharā ghōrā naravyāghrā iti śṛtāḥ ॥ 28 ॥
ētēṣāmāśrayāssarvē vichēyāḥ kāvanaukasaḥ ।
giribhiryē cha gamyantē plavanēna plavēna cha ॥ 29 ॥
ratnavantaṃ yavadvīpaṃ saptarājyōpaśōbhitam ।
suvarṇarūpyakaṃ chaiva suvarṇākaramaṇḍitam ॥ 30 ॥
yavadvīpamatikramya śiśirō nāma parvataḥ ।
divaṃ spṛśati śṛṅgēṇa dēvadānavasēvitaḥ ॥ 31 ॥
ētēṣāṃ giridurgēṣu prapātēṣu vanēṣu cha ।
mārgadhvaṃ sahitāssarvē rāmapatnīṃ yaśasvinīm ॥ 32 ॥
tatō raktajalaṃ śōṇamagādhaṃ śīghragāminam ।
gatvā pāraṃ samudrasya siddhachāraṇasēvitam ॥ 33 ॥
tasya tīrthēṣu ramyēṣu vichitrēṣu vanēṣu cha ।
rāvaṇa ssaha vaidēhyā mārgitavyastatastataḥ ॥ 34 ॥
tata ssamudradvīpāṃścha subhīmāndraṣṭumarhatha ।
ūrmimantaṃ samudraṃ cha krōśantamanilōddhatam ॥ 35 ॥
tatrāsurā mahākāyāśChāyāṃ gṛhṇanti nityaśaḥ ।
brahmaṇā samanujñātā dīrghakālaṃ bubhukṣitāḥ ॥ 36 ॥
taṃ kālamēghapratimaṃ mahōraganiṣēvitam ।
abhigamya mahānādaṃ tīrthēnaiva mahōdadhim ॥ 37 ॥
tatō raktajalaṃ bhīmaṃ lōhitaṃ nāma sāgaram ।
gatvā prēkṣyatha tāṃ chaiva bṛhatīṃ kūṭaśālmalīm ॥ 38 ॥
gṛhaṃ cha vainatēyasya nānāratnavibhūṣitam ।
tatra kailāsasaṅkāśaṃ vihitaṃ viśvakarmaṇā ॥ 39 ॥
tatra śailanibhā bhīmā mandēhā nāma rākṣasāḥ ।
śailaśṛṅgēṣu lambantē nānārūpā bhayāvahāḥ ॥ 40 ॥
tē patanti jalē nityaṃ sūryasyōdayanaṃ prati ।
nihatā brahmatējōbhirahanyahani rākṣasāḥ ॥ 41 ॥
abhitaptāścha sūryēṇa lambantē sma punaḥ punaḥ ।
tataḥ pāṇḍuramēghābhaṃ kṣīrōdaṃ nāma sāgaram ॥ 42 ॥
gatvā drakṣyatha durdharṣā muktāhāramivōrmibhiḥ ।
tasya madhyē mahān śvētō ṛṣabhō nāma parvataḥ ॥ 43 ॥
divyagandhaiḥ kusumitai rājitaiścha nagairvṛtaḥ ।
saraścha rājataiḥ padmairjvalitairhēmakēsaraiḥ ॥ 44 ॥
nāmnā sudarśanaṃ nāma rājahaṃsaissamākulam ।
vibudhāśchāraṇā yakṣāḥ kinnarāśchāpsarōgaṇāḥ ॥ 45 ॥
hṛṣṭāssamabhigachChanti nalinīṃ tāṃ riraṃsavaḥ ।
kṣīrōdaṃ samatikramya tadā drakṣyatha vānarāḥ ॥ 46 ॥
jalōdaṃ sāgaraṃ śīghraṃ sarvabhūtabhayāvaham ।
tatra tatkōpajaṃ tējaḥ kṛtaṃ hayamukhaṃ mahat ॥ 47 ॥
asyāhustanmahāvēgamōdanaṃ sacharācharam ।
tatra vikrōśatāṃ nādō bhūtānāṃ sāgaraukasām ॥ 48 ॥
śrūyatē cha samarthānāṃ dṛṣṭvā tadbaḍabāmukham ।
svādūdasyōttarē dēśē yōjanāni trayōdaśa ॥ 49 ॥
jātarūpaśilō nāma mahānkanakaparvataḥ ।
tatra chandrapratīkāśaṃ pannagaṃ dharaṇīdharam ॥ 50 ॥
padmapatraviśālākṣaṃ tatō drakṣyatha vānarāḥ ।
āsīnaṃ parvatasyāgrē sarvabhūtanamaskṛtam ॥ 51 ॥
sahasraśirasaṃ dēvamanantaṃ nīlavāsasam ।
triśirāḥ kāñchanaḥ kētustālastasya mahātmanaḥ ॥ 52 ॥
sthāpitaḥ parvatasyāgrē virājati savēdikaḥ ।
pūrvasyāṃ diśi nirmāṇaṃ kṛtaṃ tat tridaśēśvaraiḥ ॥ 53 ॥
tataḥ paraṃ hēmamaya śśrīmānudayaparvataḥ ।
tasya kōṭirdivaṃ spṛṣṭvā śatayōjanamāyatā ॥ 54 ॥
jātarūpamayī divyā virājati savēdikā ।
sālaistālaistamālaiścha karṇikāraiścha puṣpitaiḥ ॥ 55 ॥
jātarūpamayairdivyai śśōbhatē sūryasannibhaiḥ ।
tatra yōjanavistāramuchChritaṃ daśayōjanam ॥ 56 ॥
śṛṅgaṃ saumanasaṃ nāma jātarūpamayaṃ dhruvam ।
tatrapūrvaṃ padaṃ kṛtvā purā viṣṇustrivikramē ॥ 57 ॥
dvitīyaṃ śikharē mērōśchakāra puruṣōttamaḥ ।
ttarēṇa parikramya jambūdvīpaṃ divākaraḥ ॥ 58 ॥
dṛśyō bhavati bhūyiṣṭhaṃ śikharaṃ tanmahōchChrayam ।
tatra vaikhānasā nāma vālakhilyā maharṣayaḥ ॥ 59 ॥
prakāśamānā dṛśyantē sūryavarṇāstapasvinaḥ ।
ayaṃ sudarśanō dvīpaḥ purō yasya prakāśatē ॥ 60 ॥
yasmiṃ stējaścha chakṣuścha sarvaprāṇabhṛtāmapi ।
śailasya tasya śṛṅgēṣu kandarēṣu vanēṣu cha ॥ 61 ॥
rāvaṇassaha vaidēhyā mārgitavyastatastataḥ ।
kāñchanasya cha śailasya sūryasya cha mahātmanaḥ ॥ 62 ॥
āviṣṭā tējasā sandhyā pūrvā raktā prakāśatē ।
pūrvamētatkṛtaṃ dvāraṃ pṛthivyā bhuvanasya cha ॥ 63 ॥
sūryasyōdayanaṃ chaiva parvā hyēṣā diguchyatē ।
tasya śailasya pṛṣṭhēṣu nirjharēṣu guhāsu cha ॥ 64 ॥
rāvaṇa ssaha vaidēhyā mārgitavyastatastataḥ ।
tataḥ paramagamyā syāddikpūrvā tridaśāvṛtā ॥ 65 ॥
rahitā chandrasūryābhyāmadṛśyā timirāvṛtā ।
śailēṣu tēṣu sarvēṣu kandarēṣu vanēṣu cha ॥ 66 ॥
yē cha nōktā mayā dēśā vichēyā tēṣu jānakī ।
ētāvadvānaraiśśakyaṃ gantuṃ vānarapuṅgavāḥ ॥ 67 ॥
abhāskaramamaryādaṃ na jānīmastataḥ param ।
adhigamya tu vaidēhīṃ nilayaṃ rāvaṇasya cha ॥ 68 ॥
māsē pūrṇē nivartadhvamudayaṃ prāpya parvatam ।
ūrdhvaṃ māsānna vastavyaṃ vasanvadhyō bhavēnmama ॥ 69 ॥
siddhārthāssannivartadhvamadhigamya tu maithilīm ।
mahēndrakāntāṃ vanaṣaṇḍamaṇḍitāṃ diśaṃ charitvā nipuṇēna vānarāḥ ।
avāpya sītāṃ raghuvaṃśajapriyāṃ tatō nivṛttāssukhinō bhaviṣyatha ॥ 70 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē chatvāriṃśassargaḥ ॥