View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 4.40 Kishkindha Kanda - Sarga 40

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha chatvāriṃśassargaḥ ।

atha rājā samṛddhārthassugrīvaḥ plavagēśvaraḥ ।
uvācha naraśārdūlaṃ rāmaṃ parabalārdanam ॥ 1 ॥

āgatā viniviṣṭāścha balinaḥ kāmarūpiṇaḥ ।
vānarā vāraṇēndrabhāḥ yē madviṣayavāsinaḥ ॥ 2 ॥

ta imē bahuvikrāntairharibhirbhīmavikramaiḥ ।
āgatā vānarā ghōrā daityadānavasannibhāḥ ॥ 3 ॥

khyātakarmāpadānāścha balavantō jitaklamāḥ ।
parākramēṣu vikhyātā vyavasāyēṣu chōttamāḥ ॥ 4 ॥

pṛthivyambucharā rāma nānānaganivāsinaḥ ।
kōṭyagraśa imē prāptā vānarāstava kiṅkarāḥ ॥ 5 ॥

nidēśavartinassarvē sarvē guruhitē ratāḥ ।
abhiprētamanuṣṭhātuṃ tava śakṣyantyarindama ॥ 6 ॥

ta imē bahusāhasrairanīkai bhīmavikramaiḥ ।
āgatā vānarā ghōrā daityadānavasannibhāḥ ॥ 7 ॥

yanmanyasē naravyāghra prāptakālaṃ taduchyatām ।
tatsainyaṃ tvadvaśē yuktamājñāpayitumarhasi ॥ 8 ॥

kāmamēṣāmidaṃ kāryaṃ viditaṃ mama tattvataḥ ।
tathāpi tu yathātattvamājñāpayitumarhasi ॥ 9 ॥

iti bruvāṇaṃ sugrīvaṃ rāmō daśarathātmajaḥ ।
bāhubhyāṃ sampariṣvajya idaṃ vachanamabravīt ॥ 10 ॥

jñāyatāṃ mama vaidēhī yadi jīvati vā na vā ।
sa cha dēśō mahāprājña yasminvasati rāvaṇaḥ ॥ 11 ॥

adhigamya tu vaidēhīṃ nilayaṃ rāvaṇasya cha ।
prāptakālaṃ vidhāsyāmi tasminkālē saha tvayā ॥ 12 ॥

nāhamasmin prabhuḥ kāryē vānarēśa na lakṣmaṇaḥ ।
tvamasya hētuḥ kāryasya prabhuścha plavagēśvara ॥ 13 ॥

tvamēvā'jñāpaya vibhō mama kāryaviniśchayam ।
tvaṃ hi jānāsi yatkāryaṃ mama vīra na saṃśayaḥ ॥ 14 ॥

suhṛdvitīyō vikrāntaḥ prājñaḥ kālaviśēṣavit ।
bhavānasmadhditē yukta ssukṛtārthō'rthavittamaḥ ॥ 15 ॥

ēvamuktastu sugrīvō vinataṃ nāma yūthapam ।
abravīdrāmasānnidhyē lakṣmaṇasya cha dhīmataḥ ॥ 16 ॥

śailābhaṃ mēghanirghōṣamūrjitaṃ plavagēśvaraḥ ।
sōmasūryātmajai ssārdhaṃ vānarairvānarōttama ॥ 17 ॥

dēśakālanayairyuktaḥ kāryā kāryaviniśchayē ।
vṛtaśśatasahaśrēṇa vānarāṇāṃ tarasvinām ॥ 18 ॥

adhigachCha diśaṃ pūrvāṃ saśailavanakānanām ।
tatra sītāṃ cha vaidēhīṃ nilayaṃ rāvaṇasya cha ॥ 19 ॥

mārgadhvaṃ giriśṛṅgēṣu vanēṣu cha nadīṣu cha ।
nadīṃ bhāgīrathīṃ ramyāṃ sarayūṃ kauśikīṃ tathā ॥ 20 ॥

kālindīṃ yamunāṃ ramyāṃ yāmunaṃ cha mahāgirim ।
sarasvatīṃ cha sindhuṃ cha śōṇaṃ maṇinibhōdakam ॥ 21 ॥

mahīṃ kālamahīṃ chaiva śailakānanaśōbhitām ।
brahmamālānvidēhāṃścha mālavānkālikōsalān ॥ 22 ॥

māgadhāṃścha mahāgrāmānpuṇḍrānnvaṅgāṃ stathaiva cha ।
pattanaṃ kōśakārāṇāṃ bhūmiṃ cha rajatākarām ॥ 23 ॥

sarvamētadvichētavyaṃ mṛgayadbhistatastataḥ ।
rāmasya dayitāṃ bhāryāṃ sītāṃ daśarathasnuṣām ॥ 24 ॥

samudramavagāḍhāṃścha parvatānpattanāni cha ।
mandarasya cha yē kōṭiṃ saṃśritāḥ kēchidāyatām ॥ 25 ॥

karṇaprāvaraṇāśchaiva tathā chāpyōṣṭhakarṇakāḥ ।
ghōralōhamukhāśchaiva javanāśchaikapādakāḥ ॥ 26 ॥

akṣayā balavantaścha puruṣāḥ puruṣādakāḥ ।
kirātāḥ karṇa chūḍāścha hēmāṅgāḥ priyadarśanāḥ ॥ 27 ॥

āmamīnāśanāstatra kirātā dvīpavāsinaḥ ।
antarjalacharā ghōrā naravyāghrā iti śṛtāḥ ॥ 28 ॥

ētēṣāmāśrayāssarvē vichēyāḥ kāvanaukasaḥ ।
giribhiryē cha gamyantē plavanēna plavēna cha ॥ 29 ॥

ratnavantaṃ yavadvīpaṃ saptarājyōpaśōbhitam ।
suvarṇarūpyakaṃ chaiva suvarṇākaramaṇḍitam ॥ 30 ॥

yavadvīpamatikramya śiśirō nāma parvataḥ ।
divaṃ spṛśati śṛṅgēṇa dēvadānavasēvitaḥ ॥ 31 ॥

ētēṣāṃ giridurgēṣu prapātēṣu vanēṣu cha ।
mārgadhvaṃ sahitāssarvē rāmapatnīṃ yaśasvinīm ॥ 32 ॥

tatō raktajalaṃ śōṇamagādhaṃ śīghragāminam ।
gatvā pāraṃ samudrasya siddhachāraṇasēvitam ॥ 33 ॥

tasya tīrthēṣu ramyēṣu vichitrēṣu vanēṣu cha ।
rāvaṇa ssaha vaidēhyā mārgitavyastatastataḥ ॥ 34 ॥

tata ssamudradvīpāṃścha subhīmāndraṣṭumarhatha ।
ūrmimantaṃ samudraṃ cha krōśantamanilōddhatam ॥ 35 ॥

tatrāsurā mahākāyāśChāyāṃ gṛhṇanti nityaśaḥ ।
brahmaṇā samanujñātā dīrghakālaṃ bubhukṣitāḥ ॥ 36 ॥

taṃ kālamēghapratimaṃ mahōraganiṣēvitam ।
abhigamya mahānādaṃ tīrthēnaiva mahōdadhim ॥ 37 ॥

tatō raktajalaṃ bhīmaṃ lōhitaṃ nāma sāgaram ।
gatvā prēkṣyatha tāṃ chaiva bṛhatīṃ kūṭaśālmalīm ॥ 38 ॥

gṛhaṃ cha vainatēyasya nānāratnavibhūṣitam ।
tatra kailāsasaṅkāśaṃ vihitaṃ viśvakarmaṇā ॥ 39 ॥

tatra śailanibhā bhīmā mandēhā nāma rākṣasāḥ ।
śailaśṛṅgēṣu lambantē nānārūpā bhayāvahāḥ ॥ 40 ॥

tē patanti jalē nityaṃ sūryasyōdayanaṃ prati ।
nihatā brahmatējōbhirahanyahani rākṣasāḥ ॥ 41 ॥

abhitaptāścha sūryēṇa lambantē sma punaḥ punaḥ ।
tataḥ pāṇḍuramēghābhaṃ kṣīrōdaṃ nāma sāgaram ॥ 42 ॥

gatvā drakṣyatha durdharṣā muktāhāramivōrmibhiḥ ।
tasya madhyē mahān śvētō ṛṣabhō nāma parvataḥ ॥ 43 ॥

divyagandhaiḥ kusumitai rājitaiścha nagairvṛtaḥ ।
saraścha rājataiḥ padmairjvalitairhēmakēsaraiḥ ॥ 44 ॥

nāmnā sudarśanaṃ nāma rājahaṃsaissamākulam ।
vibudhāśchāraṇā yakṣāḥ kinnarāśchāpsarōgaṇāḥ ॥ 45 ॥

hṛṣṭāssamabhigachChanti nalinīṃ tāṃ riraṃsavaḥ ।
kṣīrōdaṃ samatikramya tadā drakṣyatha vānarāḥ ॥ 46 ॥

jalōdaṃ sāgaraṃ śīghraṃ sarvabhūtabhayāvaham ।
tatra tatkōpajaṃ tējaḥ kṛtaṃ hayamukhaṃ mahat ॥ 47 ॥

asyāhustanmahāvēgamōdanaṃ sacharācharam ।
tatra vikrōśatāṃ nādō bhūtānāṃ sāgaraukasām ॥ 48 ॥

śrūyatē cha samarthānāṃ dṛṣṭvā tadbaḍabāmukham ।
svādūdasyōttarē dēśē yōjanāni trayōdaśa ॥ 49 ॥

jātarūpaśilō nāma mahānkanakaparvataḥ ।
tatra chandrapratīkāśaṃ pannagaṃ dharaṇīdharam ॥ 50 ॥

padmapatraviśālākṣaṃ tatō drakṣyatha vānarāḥ ।
āsīnaṃ parvatasyāgrē sarvabhūtanamaskṛtam ॥ 51 ॥

sahasraśirasaṃ dēvamanantaṃ nīlavāsasam ।
triśirāḥ kāñchanaḥ kētustālastasya mahātmanaḥ ॥ 52 ॥

sthāpitaḥ parvatasyāgrē virājati savēdikaḥ ।
pūrvasyāṃ diśi nirmāṇaṃ kṛtaṃ tat tridaśēśvaraiḥ ॥ 53 ॥

tataḥ paraṃ hēmamaya śśrīmānudayaparvataḥ ।
tasya kōṭirdivaṃ spṛṣṭvā śatayōjanamāyatā ॥ 54 ॥

jātarūpamayī divyā virājati savēdikā ।
sālaistālaistamālaiścha karṇikāraiścha puṣpitaiḥ ॥ 55 ॥

jātarūpamayairdivyai śśōbhatē sūryasannibhaiḥ ।
tatra yōjanavistāramuchChritaṃ daśayōjanam ॥ 56 ॥

śṛṅgaṃ saumanasaṃ nāma jātarūpamayaṃ dhruvam ।
tatrapūrvaṃ padaṃ kṛtvā purā viṣṇustrivikramē ॥ 57 ॥

dvitīyaṃ śikharē mērōśchakāra puruṣōttamaḥ ।
ttarēṇa parikramya jambūdvīpaṃ divākaraḥ ॥ 58 ॥

dṛśyō bhavati bhūyiṣṭhaṃ śikharaṃ tanmahōchChrayam ।
tatra vaikhānasā nāma vālakhilyā maharṣayaḥ ॥ 59 ॥

prakāśamānā dṛśyantē sūryavarṇāstapasvinaḥ ।
ayaṃ sudarśanō dvīpaḥ purō yasya prakāśatē ॥ 60 ॥

yasmiṃ stējaścha chakṣuścha sarvaprāṇabhṛtāmapi ।
śailasya tasya śṛṅgēṣu kandarēṣu vanēṣu cha ॥ 61 ॥

rāvaṇassaha vaidēhyā mārgitavyastatastataḥ ।
kāñchanasya cha śailasya sūryasya cha mahātmanaḥ ॥ 62 ॥

āviṣṭā tējasā sandhyā pūrvā raktā prakāśatē ।
pūrvamētatkṛtaṃ dvāraṃ pṛthivyā bhuvanasya cha ॥ 63 ॥

sūryasyōdayanaṃ chaiva parvā hyēṣā diguchyatē ।
tasya śailasya pṛṣṭhēṣu nirjharēṣu guhāsu cha ॥ 64 ॥

rāvaṇa ssaha vaidēhyā mārgitavyastatastataḥ ।
tataḥ paramagamyā syāddikpūrvā tridaśāvṛtā ॥ 65 ॥

rahitā chandrasūryābhyāmadṛśyā timirāvṛtā ।
śailēṣu tēṣu sarvēṣu kandarēṣu vanēṣu cha ॥ 66 ॥

yē cha nōktā mayā dēśā vichēyā tēṣu jānakī ।
ētāvadvānaraiśśakyaṃ gantuṃ vānarapuṅgavāḥ ॥ 67 ॥

abhāskaramamaryādaṃ na jānīmastataḥ param ।
adhigamya tu vaidēhīṃ nilayaṃ rāvaṇasya cha ॥ 68 ॥

māsē pūrṇē nivartadhvamudayaṃ prāpya parvatam ।
ūrdhvaṃ māsānna vastavyaṃ vasanvadhyō bhavēnmama ॥ 69 ॥

siddhārthāssannivartadhvamadhigamya tu maithilīm ।
mahēndrakāntāṃ vanaṣaṇḍamaṇḍitāṃ diśaṃ charitvā nipuṇēna vānarāḥ ।
avāpya sītāṃ raghuvaṃśajapriyāṃ tatō nivṛttāssukhinō bhaviṣyatha ॥ 70 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē chatvāriṃśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: