View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 5.14 Sundara Kanda - Sarga 14

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē sundarakāṇḍam ।
atha chaturdaśassargaḥ ।

sa muhūrtamiva dhyātvā manasā chādhigamya tām ।
avaplutō mahātējāḥ prākāraṃ tasya vēśmanaḥ ॥ 1 ॥

sa tu saṃhṛṣṭasarvāṅgaḥ prākārasthō mahākapiḥ ।
puṣpitāgrānvasantādau dadarśa vividhān drumān ॥ 2 ॥

sālānaśōkān bhavyāṃścha champakāṃścha supuṣpitān ।
uddālakānnāgavṛkṣāṃśchūtānkapimukhānapi ॥ 3 ॥

athāmravaṇasañChannāṃ latāśatasamāvṛtām ।
jyāmukta iva nārāchaḥ pupluvē vṛkṣavāṭikām ॥ 4 ॥

sa praviśya vichitrāṃ tāṃ vihagairabhināditām ।
rājataiḥ kāñchanaiśchaiva pādapaiḥ sarvatō vṛtām ॥ 5 ॥

vihagairmṛgasaṅghaiścha vichitrāṃ chitrakānanām ।
uditādityasaṅkāśāṃ dadarśa hanumān kapiḥ ॥ 6 ॥

vṛtāṃ nānāvidhairvṛkṣaiḥ puṣpōpagaphalōpagaiḥ ।
kōkilairbhṛṅgarājaiścha mattairnityaniṣēvitām ॥ 7 ॥

prahṛṣṭamanujē kālē mṛgapakṣisamākulē ।
mattabarhiṇasaṅghuṣṭāṃ nānādvijagaṇāyutām ॥ 8 ॥

mārgamāṇō varārōhāṃ rājaputrīmaninditām ।
sukhaprasuptānvihagān bōdhayāmāsa vānaraḥ ॥ 9 ॥

utpatadbhirdvijagaṇaiḥ pakṣaiḥ sālāssamāhatāḥ ।
anēkavarṇā vividhā mumuchuḥ puṣpavṛṣṭayaḥ ॥ 10 ॥

puṣpāvakīrṇaśśuśubhē hanumān mārutātmajaḥ ।
aśōkavanikāmadhyē yathā puṣpamayō giriḥ ॥ 11 ॥

diśassarvāḥ pradhāvantaṃ vṛkṣaṣaṇḍagataṃ kapim ।
dṛṣṭvā sarvāṇi bhūtāni vasanta iti mēnirē ॥ 12 ॥

vṛkṣēbhyaḥ patitaiḥ puṣpairavakīrṇā pṛthagvidaiḥ ।
rarāja vṛkṣēbhyaḥ tatra pramadēva vibhūṣitā ॥ 13 ॥

tarasvinā tē taravastarasābhiprakampitāḥ ।
kusumāni vichitrāṇi sasṛjuḥ kapinā tadā ॥ 14 ॥

nirdhūtapatraśikharāḥ śīrṇapuṣpaphalā drumāḥ ।
nikṣiptavastrābharaṇā dhūrtā iva parājitāḥ ॥ 15 ॥

hanūmatā vēgavatā kampitāstē nagōttamāḥ ।
puṣpaparṇaphalānyāśu mumuchuḥ puṣpaśālinaḥ ॥ 16 ॥

vihaṅgasaṅghairhīnāstē skandhamātrāśrayā drumāḥ ।
babhūvuragamāḥ sarvē mārutēva nirdhutāḥ ॥ 17 ॥

nirdhūtakēśī yuvatiryathā mṛditavarṇakā ।
niṣpītaśubhadantōṣṭhī nakhairdantaiścha vikṣatā ॥ 18 ॥

tathā lāṅgūlahastaiścha charaṇābhyāṃ cha marditā ।
babhūvāśōkavanikā prabhagnavarapādapā ॥ 19 ॥

mahālatānāṃ dāmāni vyathamattarasā kapiḥ ।
yathā prāvṛṣi vindhyasya mēghajālāni mārutaḥ ॥ 20 ॥

sa tatra maṇibhūmīścha rājatīścha manōramāḥ ।
tathā kāñchanabhūmīścha dadarśa vicharankapiḥ ॥ 21 ॥

vāpīścha vividhākārāḥ pūrṇāḥ paramavāriṇā ।
mahārhairmaṇisōpānairupapannāstatastataḥ ॥ 22 ॥

muktāpravālasikatāḥ sphāṭikāntarakuṭṭimāḥ ।
kāñchanaistarubhiśchitraistīrajairupaśōbhitāḥ ॥ 23 ॥

phullapadmōtpalavanāśchakravākōpakūjitāḥ ।
natyūharutasaṅghuṣṭā haṃsasārasanāditāḥ ॥ 24 ॥

dīrghābhirdrumayuktābhiḥ saradbhiścha samantataḥ ।
amṛtōpamatōyābhiśśivābhirupasaṃskṛtāḥ ॥ 25 ॥

latāśatairavatatāssantānakusumāvṛtāḥ ।
nānāgulmāvṛtaghanāḥ karavīrakṛtāntarāḥ ॥ 26 ॥

vāpīścha vividhākārāḥ pūrṇāḥ paramavāriṇā ।
mahārhairmaṇisōpānairupapannāstatastataḥ ॥ 27 ॥

muktāpravālasikatāḥ sphāṭikāntarakuṭṭimāḥ ।
kāñchanaistarubhiśchitraistīrajairupaśōbhitaiḥ ॥ 28 ॥

phullapadmōtpalavanāśchakravākōpakūjitāḥ ।
natyūharutasaṅghuṣṭā haṃsasārasanāditāḥ ॥ 29 ॥

dīrghābhirdrumayuktābhiḥ saradbhiścha samantataḥ ।
amṛtōpamatōyābhiśśivābhirupasaṃskṛtāḥ ॥ 30 ॥

latāśatairavatatāssantānakusumāvṛtāḥ ।
nānāgulmāvṛtaghanāḥ karavīrakṛtāntarāḥ ॥ 31 ॥

tatō'mbudharasaṅkāśaṃ pravṛddhaśikharaṃ girim ।
vichitrakūṭaṃ kūṭaiścha sarvataḥ parivāritam ॥ 32 ॥

śilāgṛhairavatataṃ nānāvṛkṣaiḥ samāvṛtam ।
dadarśa hariśārdūlō ramyaṃ jagati parvatam ॥ 33 ॥

dadarśa cha nagāttasmānnadīṃ nipatitāṃ kapiḥ ।
aṅkādiva samutpatya priyasya patitāṃ priyām ॥ 34 ॥

jalē nipatitāgraiścha pādapairupaśōbhitām ।
vāryamāṇāmiva kruddhāṃ pramadāṃ priyabandhubhiḥ ॥ 35 ॥

punarāvṛttatōyāṃ cha dadarśa sa mahākapiḥ ।
prasannāmiva kāntasya kāntāṃ punarupasthitām ॥ 36 ॥

tasyā dūrātsapadminyō nānādvijagaṇāyutāḥ ।
dadarśa hariśārdūlō hanumān mārutātmajaḥ ॥ 37 ॥

kṛtrimāṃ dīrghikāṃ chāpi pūrṇāṃ śītēna vāriṇā ।
maṇipravarasōpānāṃ muktāsikataśōbhitām ॥ 38 ॥

vividhairmṛgasaṅghaiścha vichitrāṃ chitrakānanām ।
prāsādaissumahadbhiścha nirmitairviśvakarmaṇā ॥ 39 ॥

kānanaiḥ kṛtrimaiśchāpi sarvataḥ samalaṅkṛtām ।
yē kēchitpādapāstatra puṣpōpagaphalōpagāḥ ॥ 40 ॥

sachChatrāssavitardīkāssarvē sauvarṇavaidikāḥ ।
latāpratānairbahubhiḥparṇaiścha bahubhirvṛtām ॥ 41 ॥

kāñchanīṃ śiṃśupāmēkāṃ dadarśa hariyūthapaḥ ।
vṛtāṃ hēmamayībhistu vēdikābhissamantataḥ ॥ 42 ॥

sō'paśyadbhūmibhāgāṃścha gartaprasravaṇāni cha ।
suvarṇavṛkṣānaparān dadarśa śikhisannibhān ॥ 43 ॥

tēṣāṃ drumāṇāṃ prabhayā mērōriva divākaraḥ ।
amanyata tadā vīraḥ kāñchanō'smīti vānaraḥ ॥ 44 ॥

tāṃ kāñchanaistarugaṇairmārutēna cha vījitām ।
kiṅkiṇīśatanirghōṣāṃ dṛṣṭvā vismayamāgamat ॥ 45 ॥

sa puṣpitāgrāṃ ruchirāṃ taruṇāṅkurapallavām ।
tāmāruhya mahābāhuśśiṃśupāṃ parṇasaṃvṛtām ॥ 46 ॥

itō drakṣyāmi vaidēhīṃ rāmadarśanalālasām ।
itaśchētaścha duḥkhārtāṃ sampatantīṃ yadṛchChayā ॥ 47 ॥

aśōkavanikā chēyaṃ dṛḍhaṃ ramyā durātmanaḥ ।
champakaiśchandanaiśchāpi vakulaiścha vibhūṣitā ॥ 48 ॥

iyaṃ cha nalinī ramyā dvijasaṅghaniṣēvitā ।
imāṃ sā rāmamahiṣī nūnamēṣyati jānakī ॥ 49 ॥

sā rāmā rāmamahiṣī rāghavasya priyā satī ।
vanasañchārakuśalā nūnamēṣyati jānakī ॥ 50 ॥

athavā mṛgaśābākṣī vanasyāsya vichakṣaṇā ।
vanamēṣyati sā'ryēha rāmachintānukarśitā ॥ 51 ॥

rāmaśōkābhisantaptā sā dēvī vāmalōchanā ।
vanavāsē ratā nityamēṣyatē vanachāriṇī ॥ 52 ॥

vanēcharāṇāṃ satataṃ nūnaṃ spṛhayatē purā ।
rāmasya dayitā bhāryā janakasyasutā satī ॥ 53 ॥

sandhyākālamanāḥ śyāmā dhruvamēṣyati jānakī ।
nadīṃ chēmāṃ śubhajalāṃ sandhyārthē varavarṇinī ॥ 54 ॥

tasyāśchāpyanurūpēyamaśōkavanikā śubhā ।
śubhā yā pārthivēndrasya patnī rāmasya sammatā ॥ 55 ॥

yadi jīvati sā dēvī tārādhipanibhānanā ।
āgamiṣyati sā'vaśyamimāṃ śivajalāṃ nadīm ॥ 56 ॥

ēvaṃ tu matvā hanumānmahātmā pratīkṣamāṇō manujēndrapatnīm ।
avēkṣamāṇaścha dadarśa sarvaṃ supuṣpitē parṇaghanē nilīnaḥ ॥ 57 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē chaturdaśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: