ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അരണ്യകാംഡമ് ।
അഥ ദ്വിപംചാശസ്സര്ഗഃ ।
സാ തു താരാധിപമുഖീ രാവണേന സമീക്ഷ്യ തമ് ।
ഗൃധ്രരാജം വിനിഹതം വിലലാപ സുദുഃഖിതാ ॥ 1 ॥
നിമിത്തം ലക്ഷണജ്ഞാനം ശകുനിസ്വരദര്ശനമ് ।
അവശ്യം സുഖദുഃഖേഷു നരാണാം പ്രതിദൃശ്യതേ ॥ 2 ॥
നൂനം രാമ ന ജാനാസി മഹദ്വ്യസനമാത്മനഃ ।
ധാവംതി നൂനം കാകുത്സ്ഥം മദര്ഥം മൃഗപക്ഷിണഃ ॥ 3 ॥
അയം ഹി പാപചാരേണ മാം ത്രാതുമഭിസംഗതഃ ।
ശേതേ വിനിഹതോ ഭൂമൌ മമാഭാഗ്യാദ്വിഹംഗമഃ ॥ 4 ॥
ത്രാഹി മാമദ്യ കാകുത്സ്ഥ ലക്ഷ്മണേതി വരാംഗനാ ।
സുസംത്രസ്താ സമാക്രംദച്ഛൃണ്വതാം തു യഥാംതികേ ॥ 5 ॥
താം ക്ലിഷ്ടമാല്യാഭരണാം വിലപംതീമനാഥവത് ।
അഭ്യധാവത് വൈദേഹീം രാവണോ രാക്ഷസാധിപഃ ॥ 6 ॥
താം ലതാമിവ വേഷ്ടംതീമാലിംഗംതീം മഹാദ്രുമാന് ।
മുംച മുംചേതി ബഹുശഃ പ്രവദന്രാക്ഷസാധിപഃ ॥ 7 ॥
ക്രോശംതീം രാമ രാമേതി രാമേണ രഹിതാം വനേ ।
ജീവിതാംതായ കേശേഷു ജഗ്രാഹാംതകസന്നിഭഃ ॥ 8 ॥
പ്രധര്ഷിതായാം സീതായാം ബഭൂവ സചരാചരമ് ।
ജഗത്സർവമമര്യാദം തമസാംധേന സംവൃതമ് ॥ 9 ॥
ന വാതി മാരുതസ്തത്ര നിഷ്പ്രഭോഽഭൂദ്ദിവാകരഃ ।
ദൃഷ്ട്വാ സീതാം പരാമൃഷ്ടാം ദീനാം ദിവ്യേന ചക്ഷുഷാ ॥ 10 ॥
കൃതം കാര്യമിതി ശ്രീമാന്വ്യാജഹാര പിതാമഹഃ ।
പ്രഹൃഷ്ടാ വ്യഥിതാശ്ചാസന്സർവേ തേ പരമര്ഷയഃ ॥ 11 ॥
ദൃഷ്ട്വാ സീതാം പരാമൃഷ്ടാം ദംഡകാരണ്യവാസിനഃ ।
രാവണസ്യ വിനാശം ച പ്രാപ്തം ബുദ്ധ്വാ യദൃച്ഛയാ ॥ 12 ॥
സ തു താം രാമ രാമേതി രുദംതീം ലക്ഷ്മണേതി ച ।
ജഗാമാദായ ചാകാശം രാവണോ രാക്ഷസാധിപഃ ॥ 13 ॥
തപ്താഭരണജുഷ്ടാംഗീ പീതകൌശേയവാസിനീ ।
രരാജരാജപുത്രീ തുവിദ്യുത്സൌദാമിനീ യഥാ ॥ 14 ॥
ഉദ്ധൂതേന ച വസ്ത്രേണ തസ്യാഃ പീതേന രാവണഃ ।
അധികം പരിബഭ്രാജ ഗിരിര്ദീപ്ത ഇവാഗ്നിനാ ॥ 15 ॥
തസ്യാഃ പരമകല്യാണ്യാസ്താമ്രാണി സുരഭീണി ച ।
പദ്മപത്രാണി വൈദേഹ്യാ അഭ്യകീര്യംത രാവണമ് ॥ 16 ॥
തസ്യാഃ കൌശേയമുദ്ധൂതമാകാശേ കനകപ്രഭമ് ।
ബഭൌ ചാദിത്യരാഗേണ താമ്രമഭ്രമിവാതപേ ॥ 17 ॥
തസ്യാസ്തത്സുനസം വക്ത്രമാകാശേ രാവണാംകഗമ് ।
ന രരാജ വിനാ രാമം വിനാലമിവ പംകജമ് ॥ 18 ॥
ബഭൂവ ജലദം നീലം ഭിത്ത്വാ ചംദ്ര ഇവോദിതഃ ।
സുലലാടം സുകേശാംതം പദ്മഗര്ഭാഭമവ്രണമ് ॥ 19 ॥
ശുക്ലൈസ്സുവിമലൈര്ദംതൈ പ്രഭാവദ്ഭിരലംകൃതമ് ।
തസ്യാസ്തദ്വിമലം വക്ത്രമാകാശേ രാവണാംകഗമ് ॥ 20 ॥
രുദിതം വ്യപമൃഷ്ടാസ്രം ചംദ്രവത്പ്രിയദര്ശനമ് ।
സുനാസം ചാരുതാമ്രോഷ്ഠമാകാശേ ഹാടകപ്രഭമ് ॥ 21 ॥
രാക്ഷസേന സമാധൂതം തസ്യാസ്തദ്വദനം ശുഭമ് ।
ശുശുഭേ ന വിനാ രാമംദിവാ ചംദ്ര ഇവോദിതഃ ॥ 22 ॥
സാ ഹേമവര്ണാ നീലാംഗം മൈഥിലീ രാക്ഷസാധിപമ് ।
ശുശുഭേ കാംചനീ കാംചീ നീലം മണിമിവാശ്രിതാ ॥ 23 ॥
സാ പദ്മഗൌരീ ഹേമാഭാ രാവണം ജനകാത്മജാ ।
വിദ്യുദ്ഘനമിവാവിശ്യ ശുശുഭേ തപ്തഭൂഷണാ ॥ 24 ॥
തസ്യാ ഭൂഷണഘോഷേണ വൈദേഹ്യാ രാക്ഷസാധിപഃ ।
ബഭൌ സചപലോ നീലസ്സഘോഷ ഇവ തോയദഃ ॥ 25 ॥
ഉത്തമാംഗാച്ച്യുതാ തസ്യാഃ പുഷ്പവൃഷ്ടിസ്സമംതതഃ ।
സീതായാ ഹ്രിമമാണായാഃ പപാത ധരണീതലേ ॥ 26 ॥
സാ തു രാവണവേഗേന പുഷ്പവൃഷ്ടിഃ സമംതതഃ ।
സമാധൂതാ ദശഗ്രീവം പുനരേവാഭ്യവര്തത ॥ 27 ॥
അഭ്യവര്തത പുഷ്പാണാം ധാരാ വൈശ്രവണാനുജമ് ।
നക്ഷത്രമാലാ വിമലാ മേരും നഗമിവോന്നതമ് ॥ 28 ॥
ചരണാന്നൂപുരം ഭ്രഷ്ടം വൈദേഹ്യാ രത്നഭൂഷിതമ് ।
വിദ്യുന്മംഡലസംകാശം പപാത മധുരസ്വനമ് ॥ 29 ॥
തരുപ്രവാലരക്താ സാ നീലാംഗം രാക്ഷസേശ്വരമ് ।
പ്രാശോഭയത വൈദേഹീ ഗജം കക്ഷ്യേവ കാംചനീ ॥ 30 ॥
താം മഹോല്കാമിവാകാശേ ദീപ്യമാനാം സ്വതേജസാ ।
ജഹാരാഽകാശമാവിസ്യ സീതാം വൈശ്രവണാനുജഃ ॥ 31 ॥
തസ്യാസ്താന്യഗ്നിവര്ണാനി ഭൂഷണാനി മഹീതലേ ।
സഘോഷാണ്യവകീര്യംത ക്ഷീണാസ്താരാ ഇവാംബരാത് ॥ 32 ॥
തസ്യാസ്സ്തനാംതരാദ്ഭ്രഷ്ടോ ഹാരസ്താരാധിപദ്യുതിഃ ।
വൈദേഹ്യാ നിപതന്ഭാതി ഗംഗേവ ഗഗനാച്ച്യുതാ ॥ 33 ॥
ഉത്പാതവാതാഭിഹതാ നാനാദ്വിജഗണായുതാഃ ।
മാഭൈരിതി വിധൂതാഗ്രാ വ്യാജഹ്രുരിവ പാദപാഃ ॥ 34 ॥
നലിന്യോ ധ്വസ്തകമലാസ്ത്രസ്തമീനജലേചരാഃ ।
സഖീമിവ ഗതോച്ഛ്വാസാമന്വശോചംത മൈഥിലീമ് ॥ 35 ॥
സമംതാദഭിസംപത്യ സിംഹവ്യാഘ്രമൃഗദ്വിജാഃ ।
അന്വധാവംസ്തദാ രോഷാത്സീതാം ഛായാനുഗാമിനഃ ॥ 36 ॥
ജലപ്രപാതാസ്രമുഖാശ്ശൃംഗൈരുച്ഛ്രിതബാഹുഭിഃ ।
സീതായാം ഹ്രിയമാണായാം വിക്രോശംതീവ പർവതാഃ ॥ 37 ॥
ഹ്രിയമാണാം തു വൈദേഹീം ദൃഷ്ട്വാ ദീനോ ദിവാകരഃ ।
പ്രതിധ്വസ്തപ്രഭശ്ശ്രീമാനാസീത്പാംഡരമംഡലഃ ॥ 38 ॥
നാസ്തി ധര്മഃ കുതസ്സത്യം നാര്ജവം നാനൃശംസതാ ।
യത്ര രാമസ്യ വൈദേഹീം ഭാര്യാം ഹരതി രാവണഃ ॥ 39 ॥
ഇതി സർവാണി ഭൂതാനി ഗണശഃ പര്യദേവയന് ।
വിത്രസ്തകാ ദീനമുഖാ രുരുദുര്മൃഗപോതകാഃ ॥ 40 ॥
ഉദ്വീക്ഷ്യോദ്വീക്ഷ്യ നയനൈരസ്രപാതാവിലേക്ഷണാഃ ।
സുപ്രവേപിതഗാത്രാശ്ച ബഭൂവുർവനദേവതാഃ ॥ 41 ॥
വിക്രോശംതീം ദൃഢം സീതാം ദൃഷ്ട്വാ ദുഃഖം തഥാ ഗതാമ് ।
താം തു ലക്ഷ്മണ രാമേതി ക്രോശംതീം മധുരസ്വരമ് ॥ 42 ॥
അവേക്ഷമാണാം ബഹുശോ വൈദേഹീം ധരണീതലമ് ।
സ താമാകുലകേശാംതാം വിപ്രമൃഷ്ടവിശേഷകാമ് ॥ 43 ॥
ജഹാരാത്മ വിനാശായ ദശഗ്രീവോ മനസ്സ്വിനീമ് ।
തതസ്തു സാ ചാരുദതീ ശുചിസ്മിതാ വിനാകൃതാ ബംധുജനേന മൈഥിലീ ।
അപശ്യതീ രാഘവലക്ഷ്മണാവുഭൌ വിവര്ണവക്ത്രാഭയഭാരപീഡിതാ ॥ 44 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അരണ്യകാംഡേ ദ്വിപംചാശസ്സര്ഗഃ ॥
