ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ത്രയസ്ത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।
ദത്ത്വാ തു സഹ വൈദേഹ്യാ ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ധനം ബഹു ।
ജഗ്മതുഃ പിതരം ദ്രഷ്ടും സീതയാ സഹ രാഘവൌ ॥ 1 ॥
തതോ ഗൃഹീതേ ദുഷ്പ്രേക്ഷേ ത്വശോഭേതാം തദായുധേ ।
മാലാദാമഭിരാബദ്ധേ സീതയാ സമലംകൃതേ ॥ 2 ॥
തതഃ പ്രാസാദഹര്മ്യാണി വിമാനശിഖരാണി ച ।
അധിരുഹ്യ ജനശ്ശ്രീമാനുദാസീനോ വ്യലോകയത് ॥ 3 ॥
ന ഹി രഥ്യാഃ സ്മ ശക്യംതേ ഗംതും ബഹുജനാകുലാഃ ।
ആരുഹ്യ തസ്മാത്പ്രാസാദാന് ദീനാഃ പശ്യംതി രാഘവമ് ॥ 4 ॥
പദാതിം വര്ജിതച്ഛത്രം രാമം ദൃഷ്ട്വാ ജനാസ്തദാ ।
ഊചുര്ബഹുവിധാ വാച ശ്ശോകോപഹതചേതസഃ ॥ 5 ॥
യം യാംതമനുയാതി സ്മ ചതുരംഗബലം മഹത് ।
തമേകം സീതയാ സാര്ധമനുയാതി സ്മ ലക്ഷ്മണഃ ॥ 6 ॥
ഐശ്വര്യസ്യ രസജ്ഞഃ സന് കാമിനാം ചൈവ കാമദഃ ।
നേച്ഛത്യേവാനൃതം കര്തും പിതരം ധര്മഗൌരവാത് ॥ 7 ॥
യാ ന ശക്യാ പുരാ ദ്രഷ്ടും ഭൂതൈരാകാശഗൈരപി ।
താമദ്യ സീതാം പശ്യംതി രാജമാര്ഗഗതാ ജനാഃ ॥ 8 ॥
അംഗരാഗോചിതാം സീതാം രക്തചംദനസേവിനീമ് ।
വര്ഷമുഷ്ണം ച ശീതം ച നേഷ്യംത്യാശു വിവര്ണതാമ് ॥ 9 ॥
അദ്യ നൂനം ദശരഥസ്സത്ത്വമാവിശ്യ ഭാഷതേ ।
ന ഹി രാജാ പ്രിയം പുത്രം വിവാസയിതുമര്ഹതി ॥ 10 ॥
നിര്ഗുണസ്യാപി പുത്രസ്യ കഥം സ്യാദ്വിപ്രവാസനമ് ।
കിം പുനര്യസ്യ ലോകോഽയം ജിതോ വൃത്തേന കേവലമ് ॥ 11 ॥
അനൃശംസ്യമനുക്രോശഃ ശ്രുതം ശീലം ദമശ്ശമഃ ।
രാഘവം ശോഭയംത്യേതേ ഷഡ്ഗുണാഃ പുരുഷോത്തമമ് ॥ 12 ॥
തസ്മാത്തസ്യോപഘാതേന പ്രജാഃ പരമപീഡിതാഃ ।
ഔദകാനീവ സത്ത്വാനി ഗ്രീഷ്മേ സലിലസംക്ഷയാത് ॥ 13 ॥
പീഡയാ പീഡിതം സർവം ജഗദസ്യ ജഗത്പതേഃ ।
മൂലസ്യേവോപഘാതേന വൃക്ഷഃ പുഷ്പഫലോപഗഃ ॥ 14 ॥
മൂലം ഹ്യേഷ മനുഷ്യാണാം ധര്മസാരോ മഹാദ്യുതിഃ ।
പുഷ്പം ഫലം ച പത്രം ച ശാഖാശ്ചാസ്യേതരേ ജനാഃ ॥ 15 ॥
തേ ലക്ഷ്മണ ഇവ ക്ഷിപ്രം സപത്ന്യ സ്സഹബാംധവാഃ ।
ഗച്ഛംതമനുഗച്ഛാമോ യേന ഗച്ഛതി രാഘവഃ ॥ 16 ॥
ഉദ്യാനാനി പരിത്യജ്യ ക്ഷേത്രാണി ച ഗൃഹാണി ച ।
ഏകദുഃഖസുഖാ രാമമനുഗച്ഛാമ ധാര്മികമ് ॥ 17 ॥
സമുദ്ധൃതനിധാനാനി പരിധ്വസ്താജിരാണി ച ।
ഉപാത്ത ധനധാന്യാനി ഹൃതസാരാണി സർവശഃ ॥ 18 ॥
രജസാഭ്യവകീര്ണാനി പരിത്യക്താനി ദൈവതൈഃ ।
മൂഷകൈഃപരിധാവദ്ഭിരുദ്ബിലൈരാവൃതാനി ച ॥ 19 ॥
അപേതോദകധൂമാനി ഹീനസമ്മാര്ജനാനി ച ।
പ്രണഷ്ടബലികര്മേജ്യാമംത്രഹോമജപാനി ച ॥ 20 ॥
ദുഷ്കാലേനേവ ഭഗ്നാനി ഭിന്നഭാജനവംതി ച ।
അസ്മാത്ത്യക്താനി വേശ്മാനി കൈകേയീ പ്രതിപദ്യതാമ് ॥ 21 ॥
വനം നഗരമേവാസ്തു യേന ഗച്ഛതി രാഘവഃ ।
അസ്മാഭിശ്ച പരിത്യക്തം പുരം സംപദ്യതാം വനമ് ॥ 22 ॥
ബിലാനി ദംഷ്ട്രിണ സ്സർവേ സാനൂനി മൃഗപക്ഷിണഃ ।
ത്യജംത്വസ്മദ്ഭയാദ്ഭീതാ ഗജാസ്സിംഹാ വനാനി ച ॥ 23 ॥
അസ്മത്ത്യക്തം പ്രപദ്യംതാം സേവ്യമാനം ത്യജംതു ച ।
തൃണമാംസ ഫലാദാനാം ദേശം വ്യാലമൃഗദ്വിജമ് ॥ 24 ॥
പ്രപദ്യതാം ഹി കൈകേയീ സപുത്രാ സഹ ബാംധവൈഃ ।
രാഘവേണ വനേ സർവേ വയം വത്സ്യാമ നിർവൃതാഃ ॥ 25 ॥
ഇത്യേവം വിവിധാ വാചോ നാനാജനസമീരിതാഃ ।
ശുശ്രാവ രാമഃ ശ്രുത്വാ ച ന വിചക്രേഽസ്യ മാനസമ് ॥ 26 ॥
സ തു വേശ്മ പിതുര്ദൂരാത്കൈലാസശിഖരപ്രഭമ് ।
അഭിചക്രാമ ധര്മാത്മാ മത്തമാതംഗവിക്രമഃ ॥ 27 ॥
വിനീതവീരപുരുഷം പ്രവിശ്യ തു നൃപാലയമ് ।
ദദര്ശാവസ്ഥിതം ദീനം സുമംത്രമവിദൂരതഃ ॥ 28 ॥
പ്രതീക്ഷമാണോഽപി ജനം തദാര്ത മനാര്തരൂപഃ പ്രഹസന്നിവാഥ ।
ജഗാമ രാമഃ പിതരം ദിദൃക്ഷുഃ പിതുര്നിദേശം വിധിവച്ചികീര്ഷുഃ ॥ 29 ॥
തത്പൂർവമൈക്ഷ്വാകസുതോ മഹാത്മാ രാമോ ഗമിഷ്യന്വനമാര്തരൂപമ് ।
വ്യതിഷ്ഠത പ്രേക്ഷ്യ തദാ സുമംത്രം പിതുര്മഹാത്മാ പ്രതിഹാരണാര്ഥമ് ॥ 30 ॥
പിതുര്നിദേശേന തു ധര്മവത്സലഃ വനപ്രവേശേ കൃതബുദ്ധിനിശ്ചയഃ ।
സ രാഘവഃ പ്രേക്ഷ്യ സുമംത്രമബ്രവീ ന്നിവേദയസ്വാഗമനം നൃപായ മേ ॥ 31 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ത്രയസ്ത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥
