ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അരണ്യകാംഡമ് ।
അഥ ഏകഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ।
ദൃഷ്ട്വാശ്രമപദം ശൂന്യം രാമോ ദശരഥാത്മജഃ ।
രഹിതാം പര്ണശാലാം ച വിധ്വസ്താന്യാസനാനി ച ॥ 1 ॥
അദൃഷ്ട്വാ തത്ര വൈദേഹീം സന്നിരീക്ഷ്യ ച സർവശഃ ।
ഉവാച രാമഃ പ്രാക്രുശ്യ പ്രഗൃഹ്യ രുചിരൌ ഭുജൌ ॥ 2 ॥
ക്വ നു ലക്ഷ്മണ വൈദേഹീ കം വാ ദേശമിതോ ഗതാ ।
കേനാഹൃതാ വാ സൌമിത്രേ ഭക്ഷിതാ കേന വാ പ്രിയാ ॥ 3 ॥
വൃക്ഷേണാച്ഛാദ്യ യദി മാം സീതേ ഹസിതുമിച്ഛസി ।
അലം തേ ഹസിതേനാദ്യ മാം ഭജസ്വ സുദുഃഖിതമ് ॥ 4 ॥
യൈസ്സഹ ക്രീഡസേ സീതേ വിശ്വസ്തൈര്മൃഗപോതകൈഃ ।
ഏതേ ഹീനാസ്ത്വയാ സൌമ്യേ ധ്യായംത്യസ്രാവിലേക്ഷണാഃ ॥ 5 ॥
സീതയാ രഹിതോഽഹം വൈ ന ഹി ജീവാമി ലക്ഷ്മണ ।
മൃതം ശോകേന മഹതാ സീതാഹരണജേന മാമ് ॥ 6 ॥
പരലോകേ മഹാരാജോ നൂനം ദ്രക്ഷ്യതി മേ പിതാ ।
കഥം പ്രതിജ്ഞാം സംശ്രുത്യ മയാ ത്വമഭിയോജിതഃ ॥ 7 ॥
അപൂരയിത്വാ തം കാലം മത്സകാശമിഹാഗതഃ ।
കാമവൃത്തമനാര്യം മാം മൃഷാവാദിനമേവ ച ॥ 8 ॥
ധിക്ത്വാമിതി പരേ ലോകേ വ്യക്തം വക്ഷ്യതി മേ പിതാ ।
വിവശം ശോകസംതപ്തം ദീനം ഭഗ്നമനോരഥമ് ॥ 9 ॥
മാമിഹോത്സൃജ്യ കരുണം കീര്തിര്നരമിവാനൃജുമ് ।
ക്വ ഗച്ഛസി വരാരോഹേ മാം നോത്സൃജ സുമധ്യമേ ॥ 10 ॥
ത്വയാ വിരഹിതശ്ചാഹം മോക്ഷ്യേ ജീവിതമാത്മനഃ ।
ഇതീവ വിലപന്രാമസ്സീതാദര്ശനലാലസഃ ॥ 11 ॥
ന ദദര്ശ സുദുഃഖാര്തോ രാഘവോ ജനകാത്മജാമ് ।
അനാസാദയമാനം തം സീതാം ദശരഥാത്മജമ് ॥ 12 ॥
പംകമാസാദ്യ വിപുലം സീദംതമിവ കുംജരമ് ।
ലക്ഷ്മണോ രാമമത്യര്ഥമുവാച ഹിതകാമ്യയാ ॥ 13 ॥
മാ വിഷാദം മഹാബാഹോ കുരു യത്നം മയാ സഹ ।
ഇദം ച ഹി വനം ശൂര ബഹുകംദരശോഭിതമ് ॥ 14 ॥
പ്രിയകാനനസംചാരാ വനോന്മത്താ ച മൈഥിലീ ।
സാ വനം വാ പ്രവിഷ്ടാ സ്യാന്നലിനീം വാ സുപുഷ്പിതാമ് ॥ 15 ॥
സരിതം വാപി സംപ്രാപ്താ മീനവംജുലസേവിതാമ് ।
സ്നാതുകാമാ നിലീനാ സ്യാദ്ധാസകാമാ വനേ ക്വചിത് ॥ 16 ॥
വിത്രാസയിതുകാമാ വാ ലീനാ സ്യാത്കാനനേ ക്വചിത് ।
ജിജ്ഞാസമാനാ വൈദേഹീ ത്വാം മാം ച പുരുഷര്ഷഭ ॥ 17 ॥
തസ്യാഹ്യന്വേഷണേ ശ്രീമന് ക്ഷിപ്രമേവ യതാവഹേ ।
വനം സർവം വിചിനുവോ യത്ര സാ ജനകാത്മജാ ॥ 18 ॥
മന്യസേ യദി കാകുത്സ്ഥ മാ സ്മ ശോകേ മനഃ കൃഥാഃ ।
ഏവമുക്തസ്തു സൌഹാര്ദാല്ലക്ഷ്മണേന സമാഹിതഃ ॥ 19 ॥
സഹ സൌമിത്രിണാ രാമോ വിചേതുമുപചക്രമേ ।
തൌ വനാനി ഗിരീംശ്ചൈവ സരിതശ്ച സരാംസി ച ॥ 20 ॥
നിഖിലേന വിചിന്വാനൌ സീതാം ദശരഥാത്മജൌ ।
തസ്യ ശൈലസ്യ സാനൂനി ഗുഹാശ്ച ശിഖരാണി ച ॥ 21 ॥
നിഖിലേന വിചിന്വാനൌ നൈവ താമഭിജഗ്മതുഃ ।
വിചിത്യ സർവതശ്ശൈലം രാമോ ലക്ഷ്മണമബ്രവിത് ॥ 22 ॥
നേഹ പശ്യാമി സൌമിത്രേ വൈദേഹീം പർവതേ ശുഭാമ് ।
തതോ ദുഃഖാഭിസംതപ്തോ ലക്ഷ്മണോ വാക്യമബ്രവീത് ॥ 23 ॥
വിചരംദംഡകാരണ്യം ഭ്രാതരം ദീപ്തതേജസമ് ।
പ്രാപ്സ്യസി ത്വം മഹാപ്രാജ്ഞ മൈഥിലീം ജനകാത്മജാമ് ॥ 24 ॥
യഥാ വിഷ്ണുര്മഹാബാഹുര്ബലിം ബദ്ധ്വാ മഹീമിമാമ് ।
ഏവമുക്തസ്തു സൌഹാര്ദാല്ലക്ഷ്മണേന സ രാഘവഃ ॥ 25 ॥
ഉവാച ദീനയാ വാചാ ദുഃഖാഭിഹതചേതനഃ ।
വനം സർവം സുവിചിതം പദ്മിന്യഃ ഫുല്ലപംകജാഃ ॥ 26 ॥
ഗിരിശ്ചായം മഹാപ്രാജ്ഞ ബഹുകംദരനിര്ഝരഃ ।
ന ഹി പശ്യാമി വൈദേഹീം പ്രാണേഭ്യോഽപി ഗരീയസീമ് ॥ 27 ॥
ഏവം സ വിലപന്രാമസ്സീതാഹരണകര്ശിതഃ ।
ദീനശ്ശോകസമാവിഷ്ടോ മുഹൂര്തം വിഹ്വലോഽഭവത് ॥ 28 ॥
സംതപ്തോ ഹ്യവസന്നാംഗോ ഗതബുദ്ധിർവിചേതനഃ ।
നിഷസാദാതുരോ ദീനോ നിശ്ശ്വസ്യാശീതമായതമ് ॥ 29 ॥
ബഹുലം സ തു നിശ്ശ്വസ്യ രാമോ രാജീവലോചനഃ ।
ഹാ പ്രിയേതി വിചുക്രോശ ബഹുശോ ബാഷ്പഗദ്ഗദഃ ॥ 30 ॥
തം തതസ്സാംത്വയാമാസ ലക്ഷ്മണഃ പ്രിയബാംധവഃ ।
ബഹുപ്രകാരം ധര്മജ്ഞഃ പ്രശ്രിതം പ്രശ്രിതാംജലിഃ ॥ 31 ॥
അനാദൃത്യ തു തദ്വാക്യം ലക്ഷ്മണോഷ്ഠപുടാച്ച്യുതമ് ।
അപശ്യംസ്താം പ്രിയാം സീതാം പ്രാക്രോശത്സ പുനഃ പുനഃ ॥ 32 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അരണ്യകാംഡേ ഏകഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ॥
